Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Juan Carlos García de Castro, cooperante en Perú

Os cidadáns necesitamos loitar polos dereitos dos máis vulnerables e non ser nunca máis espectadores pasivos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 02 de Febreiro de 2013

Juan Carlos García de Castro foi cooperante en Perú durante o últimos oito anos. Alí coordinou un proxecto impulsado por InteRed e Entreculturas, en colaboración co Instituto Peruano de Educación en Dereitos Humanos e a Paz (IPEDEHP), que pretendeu conseguir unha educación de calidade e igualitaria. Tras a súa experiencia, García de Castro fala nesta entrevista dos logros da cooperación internacional, a súa eficacia e a importancia de reforzar a solidariedade Norte-Sur.

Nestes tempos, é inevitable falar de crise. Como afecta á cooperación internacional?

“A actual crise pon en risco a consolidación dos cambios iniciados na promoción de sociedades máis xustas e equitativas”A actual situación de crise na sociedade española supón unha redución brusca e significativa dos recursos que financian os proxectos de cooperación internacional, o que pon en risco a continuidade dos procesos de desenvolvemento de capacidades e fortalecemento da institucionalidad local, que garantan a consolidación dos cambios iniciados na promoción de sociedades máis xustas e equitativas.

Apela á solidariedade Norte-Sur. Cre que é bo momento para impulsar tamén a cooperación Sur-Sur?

En primeiro lugar, debe fortalecerse o sentido de reciprocidade e intercambio da cooperación Norte-Sur, para converterse nunha auténtica cooperación Norte-Sur-Norte, que dea conta dun proceso de construción colectiva e conxunta dun modelo de desenvolvemento. Pero ademais, agora é fundamental que a tradicional cooperación unilateral Norte-Sur sexa substituída por unha cooperación multidireccional que non só inclúa e promova relaciónelas Sur-Sur, senón tamén e sobre todo, que se poida articular a partir da identificación de problemáticas comúns e a planificación concertada de estratexias de intervención.

Como podemos axudar os cidadáns?

Os cidadáns necesitamos mobilizarnos na loita polos dereitos fundamentais das poboacións máis vulnerables, tanto a nivel interno como no exterior. Pero esta mobilización debe dar paso a un proceso máis complexo e cun enorme potencial de cambio, a organización en redes, a análise crítica da realidade -desde o que se poidan expor e sustentar propostas de intervención- e, ao final, accións de incidencia política que permitan participar nos espazos de toma de decisións sobre as políticas públicas, así como no seu posterior desenvolvemento e avaliación. A lección aprendida desta crise é que os cidadáns xa nunca máis podemos ser espectadores pasivos do que ocorre ao noso ao redor para evitar ser despois vítimas resignadas de crises, conflitos e problemáticas totalmente previsibles e evitables.

Fáleme desde o terreo, hai máis probabilidade de éxito se se impulsan proxectos que promovan actividades económicas fronte a outros que apelen a bens intangibles, como os dereitos humanos ou a igualdade de xénero?

De maneira habitual, na cooperación, os proxectos centrados en actividades económicas adoitan ter maiores posibilidades de ser financiados, polo feito de que é máis fácil a visibilización e medición dos seus resultados, ao que se une que estes se poden evidenciar en períodos máis curtos de tempo. Pero tamén hai que insistir en que as sociedades con maiores desequilibrios demandan cambios estruturais, nos que o papel da educación como motor de cambio é fundamental.

Como se miden estes resultados?

Os proxectos de cooperación internacional ao desenvolvemento proxéctanse ao logro dun fin ou propósito a longo prazo, que representa o cambio ou transformación máis significativa, en termos de solución, a unha situación problemática. Para conseguir ese obxectivo, o proxecto de cooperación planifica procesos para desenvolverse a medio prazo (dous ou tres anos) e concretados en resultados que se miden a través dun conxunto de indicadores observables, medibles e cuantificables, que dean conta en termos cuantitativos e cualitativos -como o número de docentes formados no enfoque de educación en dereitos humanos e democracia, unidades didácticas planificadas e aplicadas na aula que incorporan este enfoque-, de ata que punto xeráronse as condicións máis favorables que permitan garantir o logro do fin ou propósito de cambio exposto.

O proxecto que xestiona en Perú con InteRed e Entreculturas persegue a educación en valores, que valores considera en crises ou que necesitan máis apoio?

“Os proxectos centrados en actividades económicas teñen máis posibilidades de ser financiados, pero as sociedades máis desequilibradas demandan cambios estruturais”

A mirada sería máis ampla e integradora. O Instituto Peruano de Educación en Dereitos Humanos e a Paz, que levou a cabo o proxecto en Perú con InteRed e Entreculturas, considera que a debilidade formativa dos últimos tempos ten que ver coa ausencia ou a insuficiente formación ética das persoas, centrada no desenvolvemento dun xuízo moral baseado en valores éticos fundamentais, como a solidariedade, xustiza, liberdade, igualdade ou respecto, que axuden a xulgar a realidade e orienten as nosas condutas. Este baleiro é especialmente importante polo feito de que hoxe un neno en calquera país onde a cultura occidental sexa a dominante, como España ou Perú, crece influído polo contexto dunha sociedade de consumo que impuxo uns valores materializados.

Neste contexto, sen dúbida, o valor da solidariedade fai posible que desenvolva unha empatía cara aos sectores máis desfavorecidos da poboación, ata o punto de facer meus os seus problemas e comprometerme na formulación e posta en práctica de alternativas de solución éticas, válidas, viables e pertinentes.

Que importancia ten nun proxecto de cooperación a transmisión de coñecemento e o empoderamiento?

“O obxectivo de todo proxecto de cooperación debe ser o empoderamiento da poboación que sofre unha problemática”

O obxectivo de todo proxecto de cooperación debe ser o empoderamiento da poboación que sofre unha problemática que limita o exercicio dos seus dereitos fundamentais e reduce as súas oportunidades de desenvolvemento pleno como seres humanos. Este empoderamiento supón asumir un papel activo como suxeito protagónico de nosa propia historia, que analiza de forma crítica a realidade na que vive, sitúase ante ela e actúa para construír o seu propio destino. Con iso, conséguese que a cooperación non xere relacións de dependencia senón, pola contra, procesos de liberación persoal e social.

Para conseguir este empoderamiento, non só é fundamental transmitir coñecemento, senón construílo de forma colectiva e cooperativa, así como desenvolver as capacidades e promover as actitudes necesarias para aplicar ese coñecemento na práctica e convertelo en instrumento dos procesos de transformación da realidade.

A cooperación ao desenvolvemento esixe sempre ter unha visión a longo prazo?

A cooperación expón un modelo alternativo de sociedade, dunha democracia que pase de ser meramente representativa e electoral a converterse nunha democracia participativa e deliberativa e dun modelo de desenvolvemento centrado nas persoas, fronte á produtividade e riqueza material que poden xerar. Se este é o obxectivo da cooperación, a súa esencia expón o cambio das estruturas políticas, económicas, sociais e culturais nas que se sustenta o actual modelo de desenvolvemento do mundo occidental, polo que a visión a longo prazo, en termos de utopía que sente tan afastada como necesaria, é fundamental.

Cal é a súa?

Unha cidadanía global que foi capaz de superar todas as barreiras e distancias que se han ido construíndo e levantando entre as sociedades ao longo da historia, que asuma un compromiso ético, activo e solidario co desenvolvemento dos pobos, e onde a educación sexa sempre un espazo e instrumento de transformación social desde a centralidade da persoa e o seu desenvolvemento pleno como ser humano.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións