Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

María Jesús Veiga, portavoz de ACNUR en España

Desde o xenocidio de Ruanda, non viramos un éxodo masivo de refuxiados tan grande e en tan curto tempo como o de Siria

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 28 de Setembro de 2013

Repasa os conflitos máis crus con tanta serenidade como pode. Responde con emoción contida cando se lle pregunta pola situación en Siria ou en República Democrática do Congo. É duro falar de miles de falecidos, millóns de desprazados e unha infinidade de mulleres violadas, en ocasións á vez, tras ser acurraladas en aldeas por grupos armados. Referirse a os nenos tampouco é sinxelo. Hai que citar recrutamentos forzosos, fuxidas a outros países sen a compañía dos seus pais ou menores que son testemuñas de asasinatos, en ocasións das súas propios familiares. María Jesús Veiga, portavoz de ACNUR en España, acumula experiencias, relatos narrados en primeira persoa nos campos de refuxiados custodiados pola Axencia da ONU, o fogar de centos de miles de persoas cuxa existencia, na súa opinión, “debería golpear as nosas conciencias”. En 2013, as cifras de desprazamentos seguirán en aumento e poderíase superar unha nova marca.

A crise en Siria deixa xa miles de mortos e dous millóns de persoas desprazadas, é a peor das crises ás que fixo fronte ACNUR?

“En apenas 12 meses, cruzaron a fronteira de Siria 1,8 millóns de refuxiados”Sen dúbida, é a peor crise do século XXI. Non viramos un éxodo masivo de refuxiados tan grande e en tan curto tempo desde o xenocidio de Ruanda. En apenas 12 meses, 1,8 millóns de refuxiados cruzaron a fronteira de Siria cara a países veciños como Líbano, Xordania, Turquía, Iraq ou Exipto. Dentro do país, máis de catro millóns de persoas atópanse tamén desprazadas e víronse obrigadas a abandonar os seus fogares para salvar as súas vidas.

O Alto Comisionado de ACNUR, António Guterres, advertiu de que os nenos sirios están a perder o seu futuro, “traumatizados e deprimidos” polo que viviron.

“Moitos nenos sirios han vivido baixo as bombas durante meses e algúns foron testemuñas de asasinatos”Desde que comezou o conflito en marzo de 2011, alcanzouse o millón de nenos refuxiados. Moitos viviron baixo as bombas durante meses, fuxindo coa súa familia dun lugar a outro, escondidos en refuxios subterráneos. Algúns foron testemuñas de asasinatos, perderon aos seus pais ou irmáns. Paralizáronse as escolas e moitos menores entre 6 e 12 anos traballan para axudar ás súas familias. Podémonos atopar ante unha xeración perdida, a menos que se poña fin ao conflito e apóiense os programas de asistencia que ACNUR e outras organizacións temos en marcha, dos que non recibimos nin o 50% do que necesitamos.

A situación das mulleres e as nenas non é mellor. Son vítimas moi vulnerables nos conflitos. É o caso da violencia sexual en República Democrática do Congo. Que secuelas deixan nas vítimas estes episodios?

“En República Democrática do Congo, os grupos armados cometen violacións múltiples e recrutan de maneira forzosa a mulleres e nenas para utilizalas como carrexadoras ou escravas sexuais”

As secuelas son tanto físicas como psíquicas. Moitas mulleres violadas son logo rexeitadas polas súas familias, polos seus esposos ou pola propia comunidade onde viven. Carrexan un estigma moi grande e moitas non se atreven a recoñecer ou a denunciar que foron violadas. No plano físico, a recuperación dependerá do grao de violencia ou a crueldade coa que se cometeu a agresión, de que quedasen ou non embarazadas, dun posible contaxio dalgunha enfermidade venérea ou SIDA e dos recursos que teñan.

En ocasións, cando os grupos armados cercan unha aldea e acurralan ás mulleres, cométense violacións múltiples ou recrutan de maneira forzosa a mulleres e nenas para utilizalas como carrexadoras ou escravas sexuais. En varias rexións do país, que se coñece como “a capital mundial das violacións”, ACNUR traballa no ámbito da prevención e asistencia temperá a mulleres desprazadas vítimas de violencia sexual e de xénero. Estes programas, ademais de atención médica inmediata e apoio psicosocial, facilitan os mecanismos para denunciar as agresións e levar aos culpables ante a xustiza. Impresiona a capacidade destas mulleres para saír adiante e manter ás súas familias, a pesar de todas as experiencias e os traumas vividos.

Nenos, novos e homes tamén se enfrontan ao recrutamento forzoso. É leste un motivo frecuente de fuxida?

“No mundo hai uns 300.000 menores vítimas de recrutamento forzado, obrigados a cometer todo tipo de aberracións para sobrevivir”

En todas as guerras ou conflitos armados rexístranse recrutamentos forzosos de menores e hai países onde a deserción está penada con castigos desproporcionados. A pesar diso, moitos homes foxen por temor a que as partes enfrontadas obríguenlles a empuñar un fusil.

Durante a guerra entre Irán e Iraq, nos anos oitenta, chegaban a España moitos menores non acompañados, entre 9 e 13 anos, a quen os seus pais sacaran do país porque tiñan idade para cumprir o servizo militar, que no seu caso era ir á guerra. Estes nenos ou adolescentes adoitaban viaxar en avión, acompañados por un adulto que dicía ser o seu parente e que lles deixaba sós ao chegar ao aeroporto de Barallas. Alí pedían asilo e eran derivados polas autoridades españolas ás organizacións pertinentes. Moitos viñan desorientados porque non sabían a que país chegaran e non falaban o idioma. Para protexerlles, os seus pais non lles daban ningunha explicación sobre a viaxe e eles non participaran na toma de decisións.

Na rexión da República Democrática do Congo, Uganda e outros países opera o coñecido “Exército de Resistencia do Señor”, coñecido por recrutar forzosamente a nenos e nenas, obrigados a cometer todo tipo de aberracións para sobrevivir. Cando conseguen escapar ou son liberados, a reintegración destes menores non é tarefa fácil. Calcúlase que no mundo hai uns 300.000 menores vítimas de recrutamento forzado.

Antes falaba de necesidades. Os campos de refuxiados máis grandes do mundo son o de Dadaab, en Kenia, e Za’atri, en Xordania. Nas súas orixes, ambos eran campos provisionais, pero hoxe convertéronse en refuxios permanentes, auténticas cidades onde os nenos acoden á escola e os maiores abren negocios. Conta ACNUR con apoio suficiente para mantelos?

“A existencia de campos de refuxiados e que se estean creando outros novos debería golpear as nosas conciencias”

A existencia de campos de refuxiados e que se estean creando outros novos debería golpear as nosas conciencias. Hai persoas que viven nun campo durante máis de 20 anos. Nos campos de Dadaab, que xa alcanzan o medio millón de refuxiados, hai nenos que nacen e morren en tendas de campaña polvorientas e deterioradas polas condicións climatolóxicas do deserto. Puiden ver como conviven alí tres xeracións a falta dunha solución política á súa situación.

A Axencia da ONU para os Refuxiados finánciase nun 98% con contribucións voluntarias de gobernos, fundacións, particulares e socios mensuais, pero en moitas operacións non chegamos nin a cubrir o 30% das necesidades da poboación. A crise nótase moito e temos que recortar drasticamente programas esenciais, que supoñen salvar a vida de moitos refuxiados. Por iso facemos chamamentos a todo o mundo que poida colaborar, para que o faga, ben con ACNUR ou con outras organizacións da súa confianza. A través de www.acnur.es , é posible realizar doazóns ou facerse socios, unha opción excelente porque permite contar con achegas regulares e mellorar a planificación.

En 2012, a taxa de desprazamentos forzosos foi a máis alta dos últimos 18 anos e a cifra total de desprazados alcanzou niveis máximos, tan só superados polos de 1994. Atrévese a augurar as cifras de 2013? A este ritmo, poderíase superar a marca do ano anterior?

“En 2013, as cifras de desprazamentos seguirán en aumento, principalmente, pola situación en Siria”

En 2013 as cifras seguirán en aumento, principalmente pola situación en Siria, cuxo éxodo se mantén sen visos de que se alcance unha solución política a curto prazo. Oxalá me equivoque!

En ACNUR atendemos a máis de 35 millóns de refuxiados e desprazados en todo o mundo. As vellas crises como Iraq, Afganistán ou Somalia non se pechan, mentres se multiplican outras novas desde fai tres anos, cos desprazamentos de poboación por mor da “Primavera Árabe” no norte de África e Oriente Medio, ata o conflito e a fame negra en Somalia, Costa do Marfil, a crise de Malí, Sudán e Sudán do Sur, República Democrática do Congo, República Centroafricana e Siria nestes momentos.

Respecto ao persoal humanitario, con motivo do Día Mundial da Asistencia Humanitaria, ACNUR asegurou que “hoxe é unha profesión de alto risco”. Está a ser un ano especialmente arriscado?

“Os traballadores humanitarios estamos a converternos en obxectivo das partes en conflito”

Este ano rexistrouse un número importante de mortes de traballadores humanitarios en Siria. Outros anos ocorreron en Afganistán, Somalia, Paquistán, Iraq ou Sudán. En 2011, o número de vítimas alcanzou un máximo histórico, con 86 traballadores humanitarios asasinados, 95 secuestrados e 127 feridos de gravidade. Desde o momento en que traballamos en países en conflito, asumimos un risco que ás veces se paga moi caro. En moitos contextos, os traballadores estamos a converternos en obxectivo das partes en conflito e o número de vítimas incrementouse nos últimos anos. Tamén celebramos con moitísima alegría a liberación dalgúns secuestrados que levaban máis dun ano en mans dos seus captadores.

Cando, debido ao perigo, decídese abandonar unha zona ou non acceder sequera a ela, en que situación queda a poboación local?

O máis importante é atopar o equilibrio entre manter a seguridade do persoal e poder acceder á poboación que necesita a axuda. ACNUR segue as normas de seguridade que marca a ONU respecto do seu persoal e hai distintos indicadores e cualificacións segundo países e rexións. Nalgunhas zonas de Somalia o nivel de seguridade é o 6, o máis alto na escala de Nacións Unidas. Os riscos de ser alcanzado polo lume, de secuestro ou morte son tan altos, que se procede a evacuar ao persoal non esencial.

“Non somos conscientes de que moitos traballadores humanitarios xóganse a vida a diario”

En Siria hai moitas zonas ás que non puidemos acceder para levar axuda humanitaria a desprazados que a necesitan. Se tratas de levar un convoi de axuda humanitaria cargado con mantas, cueiros, comida, auga e medicamentos, pero quen controlan a ruta non danche permiso para pasar ou non garántenche que non vaian bombardear o corredor humanitario, hai que darse media volta. A análise da situación de seguridade nos distintos puntos do país realízase a diario porque o mapa do conflito cambia por horas.

Creo que a xente non é moi consciente de que moitos traballadores humanitarios xóganse a vida a diario. O 80% do persoal do ACNUR está en terreo en máis de 125 países, desempeñando o seu traballo cun risco moi alto e salvando moitas vidas.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións