Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

ONGs

Aumenta a confianza dos españois nas organizacións non gobernamentais
Por miren 29 de Abril de 2003

“Os españois son moi solidarios”. Polo menos así o afirman membros de varias organizacións non gobernamentais (ONGs), que recoñecen que a colaboración que atopan en moitos particulares fai posible desenvolver o seu labor de atención a colectivos necesitados e a países en vías de desenvolvemento. Un estudo do Centro de Investigacións Sociolóxicas (CIS) de 2002 establecía que en torno ao 70% das persoas que non colaboran con entidades destas características, farao en breve. Pero, como se financian estes organismos? A solidariedade non só se traduce en ser socio dunha destas agrupacións, senón tamén en accións como pór una cruz na casa de ‘outros fins de interese social’, o que permite destinar a estas asociacións sen ánimo de lucro parte da recadación do Imposto da Renda das Persoas Físicas (IRPF).

Independencia económica e política

O Banco Mundial establece que as ONGs son “organizacións privadas que perseguen actividades paira aliviar o sufrimento, promover os intereses dos pobres, protexer o medio ambiente, brindar servizos sociais básicos ou realizar actividades de desenvolvemento da comunidade”. Os seus ámbitos de actuación son moi variados; desde a atención aos individuos até os elementos cuxo coidado poida procurar a calidade de vida presente e futura dos primeiros, tal é o caso do medio ambiente, os animais ou o patrimonio histórico, artístico ou cultural.

Por tanto, das ONGs destacan aspectos como:

  • O seu carácter social.
  • A independencia do ámbito gobernamental.
  • A ausencia de finalidade lucrativa.
  • A promoción do desenvolvemento, a sensibilización e a asistencia, a través da posta en marcha de distintas campañas, como obxectivo paira axudar aos colectivos máis necesitados e paira potenciar aquelas áreas que contribúen a mellorar a súa calidade de vida.

As ONGs recibiron o ano pasado 86,57 millóns de euros procedentes da recadación do IRPF. Esta cantidade corresponde ao 0,5239% que os españois destinaron nos seus impresos da declaración da renda a ‘outros fins de interese social’. Neste sentido, e segundo os datos facilitados polo Ministerio de Traballo e Asuntos Sociais, o 41,8% dos contribuíntes opta por mostrar o seu apoio ás asociacións sen ánimo de lucro, mentres que o 39% decántase pola Igrexa católica, un dato, sen dúbida, significativo, xa que representa un importante cambio respecto de anos anteriores.

O obxectivo da inmensa maioría das organizacións non gobernamentais é contar co suficiente número de socios paira así ter a independencia económica que lles permita levar a cabo proxectos a longo prazo e manter a estrutura necesaria paira actuar con celeridade. Como declara o secretario xeral de Cruz Vermella, Leopoldo Pérez, “canto máis independente se sexa respecto do financiamento, moito mellor, pero a realidade é que os recursos das persoas son limitados”.

Laura de Antón, membro do Departamento de Comunicación de Anesvad, subliña a importancia de “ter una diversificación e non depender dunha soa fonte de financiamento”, pero sobre todo incide na necesidade de “conseguir que a balanza se decante cara ao lado dos socios, xa que traballar cunha administración limita moito, posto que se impón a liña de traballo ou se fixa o lugar de desenvolvemento da túa actividade”. De igual modo maniféstase o director de Relacións Externas de Intervida, Xavi Crespo, que asevera que desta maneira “trabállase onde realmente é necesario, onde as necesidades son máis perentorias, con independencia dos intereses políticos”.

Algunhas ONGs teñen como filosofía non aceptar diñeiro de gobernos porque isto impediría “a protección imparcial dos dereitos humanos”, explica o responsable do Departamento de Recursos de Amnistía Internacional, Agustín Pérez. O 80% dos ingresos desta entidade sen ánimo de lucro provén das achegas dos socios e donadores, e o 20% restante da realización de eventos, a venda de produtos ou a colaboración de empresas.

Aínda que é certo que as causas e as razóns paira colaborar cunha ONG son múltiples, en España, o secretario xeral de Cruz Vermella sinala que “as relacionadas con Sudamérica, con catástrofes naturais ou con nenos son as que máis conmoven e, por tanto, coas que máis se recada”. Por todo iso, as ONGs que contemplan a figura do apadriñamento son, polo xeral, as que teñen una maior acollida por parte dos cidadáns; isto permítelles basear a súa economía nas achegas privadas, aínda que tamén teñan ingresos públicos. Así, o 99,08% dos fondos cos que conta anualmente Intervida, por exemplo, procede dos seus padriños, segundo comenta o seu director de Relacións Externas, Xavi Crespo, quen engade que os socios son “una fonte constante e regular”, que permiten “financiar un proxecto amplo e integral”, mentres que as axudas procedentes das administracións só sufragan os gastos dunha actuación que esixa un tempo reducido”. Igualmente, do orzamento privado co que conta a Fundación Vicente Ferrer (o 89,86% do total), o 67,26% vén das persoas que optaron por apadriñar a un neno.

Por outra banda, os socios-colaboradores de Anesvad achegan o 90% do orzamento co que conta cada ano esta asociación sanitaria e de desenvolvemento social. No caso de Axuda en Acción, os socios e determinadas empresas achegan o 86,36% do recadado, di o director do Departamento Financeiro, Eduardo Guijarro. No caso de Mans Unidas, vinculada á Igrexa católica, en torno ao 87,3% dos seus ingresos veñen do sector privado, incluíndo os procedentes de parroquias e entidades relixiosas, que representan o 37,6%.

Por último, atópanse as organizacións que dependen fundamentalmente dos fondos das administracións, como é o caso de Veterinarios Sen Fronteiras, que recibe de organismos públicos o 87% dos seus ingresos, ou do Movemento pola Paz, o Desarmamento e a Liberdade (MPDL), nese caso esa porcentaxe elévase ao 96,79%. A dependencia das institucións, segundo recoñece a coordinador da área de Acción Internacional desta última ONG, José Jaime de Domingo, non lles permite cumprir o 100% das súas expectativas, posto que ao redor do 20% das subvencións que solicitan non salguen adiante. No entanto, tampouco hai que ver esta cuestión como un aspecto negativo, en tanto que o que implica non é máis que “adecuar a estratexia ás axudas concedidas”, relata. Paira iso, os proxectos organízanse de forma “modular” e desta maneira, se algunha convocatoria falla, a actuación pode seguir adiante.

Evolución no número de socios

Nestes momentos algunhas ONGs ven como anualmente se incrementa o número de socios, mentres que outras atravesan una situación de estancamento, sendo as menos as que perden colaboradores. Laura de Antón, por exemplo, afirma que nos últimos cinco anos o aumento que experimentou Anesvad respecto diso foi “bastante importante”, o que considera que se debe ao maior número de campañas de sensibilización que aparecen nos medios de comunicación. Pola súa banda, Nuria Bernat, de Veterinarios Sen Fronteiras, asegura que a imposibilidade de facer esa mercadotecnia directo fixo que “nos últimos catro anos os socios que conseguimos sexan poucos, e, ao final, as altas vanse compensando coas baixas”. Ao seu xuízo, as asociacións que actúan en situacións de emerxencia téñeno máis fácil á hora de captar persoas, xa que estas coñecerán máis o labor daquelas entidades que “desde o punto de vista mediático provoquen un maior impacto”.

En liñas xerais, a porcentaxe de baixas que nestes momentos hai por parte dos socios non adoita ser una cifra moi representativa se se compara co de altas. Segundo o responsable do Departamento de Recursos de Amnistía Internacional, no seu caso concreto o número de persoas que abandonan a asociación non representa máis dun 4% anual, porcentaxe que, con todo, era o dobre a mediados do noventa, e que se viu reducido grazas ao traballo desenvolvido en referencia á fidelización. Os mesmos datos proporcionan desde Intervida, asegurando que na maioría dos casos trátase de causas alleas á entidade.

No caso concreto de Amnistía Internacional, Agustín Pérez indica que a razón pola que una persoa dáse de baixa non responde tanto á súa situación económica como ao labor da propia organización, é dicir, da súa estratexia de comunicación e da súa capacidade paira espertar un maior interese no socio. Por iso, esta ONG aposta pola utilización de Internet, consciente de que é “una ferramenta de participación masiva e decisiva”. O obxectivo, tal e como recoñece, “non é tanto darse a coñecer como ser capaz de que a xente perciba que pode participar nunha determinada causa”.

Fidelización

Conscientes da importancia de contar co maior número de colaboradores (padriños, socios, empresas e institucións), as ONGs dedican boa parte dos seus esforzos ao seu fidelización. “É preciso informar e dar a coñecer o traballo da organización, o que xera o aumento de confianza por parte do socio”, manifesta o director do Departamento Financeiro de Axuda en Acción, Eduardo Guijarro.

Isto implica coidar aos públicos, desenvolvendo actuacións tan simples como mellorar a correspondencia co padriño, manifesta a directora de Comunicación da Fundación Vicente Ferrer, Dolors Mañé. En xeral, envíase información do neno apadriñado, así como un informe xeral da zona e das iniciativas locais nas que se traballa e ás que se destina a achega; ademais, o pequeno manda cartas ou debuxos. Xérase, entón, un vínculo solidario de colaboración.

A maioría das asociacións non contan cos fondos necesarios paira facer campañas de mercadotecnia, tal e como recoñece Nuria Bernat, de Veterinarios Sen Fronteiras. Outras teñen como filosofía de actuación non destinar diñeiro a publicidade, é o caso da Fundación Vicente Ferrer, desde onde se prefire levar a cabo outra serie de actividades coas que difundir o seu labor: exposicións de fotografías, conferencias, programas en centros educativos ou xornadas de sensibilización.

A este respecto, a Coordinadora de ONG paira o Desenvolvemento-España (CONGDE) establece que a entidade “ha de actuar con mecanismos transparentes, publicando a súa información e facilitando o control externo das súas actividades e recursos”. De feito, Agustín Pérez, de Amnistía Internacional, asevera con rotundidade que “calquera persoa, sexa socia ou non, pode consultar o balance e as contas se así o solicita”.

Así mesmo, as ONGs teñen que cumprir una serie de requisitos bastante estritos paira desenvolver calquera programa, tendo que xustificar cada euro que reciben das administracións. Desde Veterinarios Sen Fronteiras, do mesmo xeito que desde outras organizacións, critícase a burocracia que leva pedir una subvención pública. “Solicitala xa supón investir moito tempo paira preparar o proxecto, axustándoo ao tipo de formulario que ten cada institución; a documentación administrativa que piden, que en moitos casos repítese en cada convocatoria aínda que sexa da mesma institución; o seguimento e xustificación con infórmelos pertinentes; fotocopias de todas as facturas; o seu compulsa para que se consideren válidas, etcétera”, expón Nuria Bernat.

Deducións fiscais

Entre os doantes e socios dunha ONG non só se atopa xente adiñeirada, senón que tamén hai cidadáns con soldos medios que fan as achegas en función das súas posibilidades. Paira todos eles, a Administración recoñece ese labor social establecendo una serie de incentivos fiscais.

É dicir, estas achegas son deducibles da cota do IRPF nunha porcentaxe que oscila entre o 10% e o 20%, segundo as características concretas da entidade á que vaian destinadas, informan o Ministerio de Facenda. O cidadán debe esixir un certificado á ONG no que se reflicta a cantidade que doou; aínda que non é necesario que o inclúa entre a documentación a achegar coa declaración da renda, é conveniente gardalo por si é solicitado pola Administración.

En canto ás empresas, que tamén son obxectivo das ONGs, José Jaime de Domingo, do MPDL, quéixase dos poucos atractivos fiscais que atopan á hora de colaborar con este tipo de asociacións sen ánimo de lucro. Neste sentido, comenta que son poucas as compañías con capacidade económica paira apoiar os proxectos destas organizacións e as que a teñen, ou non ven un beneficio claro niso, posto que a súa colaboración “lles desgrava pouco”, ou ben optan por crear as súas propias fundacións.

Ante isto, os maiores beneficios que se poden ofrecer ás empresas radican na acción social que se xera e que se traduce nun elemento de creación de valores, xa que responde a unha demanda real por parte das persoas que conforman os seus distintos públicos: traballadores, consumidores, clientes e investidores. Reputación corporativa, promoción dos seus produtos, una mellor comunicación interna, traballo en equipo ou motivación, son só algúns dos aspectos positivos que leva o establecer una relación estable cunha ONG de recoñecido prestixio social, coherente e transparente nas súas actuacións, conclúe Esther Paz, de Médicos do Mundo.