Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Pedro Puig, presidente de Aldeas Infantís SOS de España

En España contamos con xornalistas rigorosos, pero ás veces non se respecta a intimidade e a honra dos menores

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 21 de Novembro de 2014

Pedro Puig coñece moi ben os problemas que afectan a algúns nenos. Por iso, desde a organización que preside, Aldeas Infantís SOS, impulsou a elaboración dun código ético para os medios de comunicación. O seu obxectivo é que se coiden as informacións que afectan os nenos e que as présas con que ás veces publícanse non lles falten ao respecto. “En ocasións lemos artigos que descoñecen os límites e que obvian o dano que poden facer cando identifican a un neno dando detalles del mesmo, da súa familia ou da súa contorna”, precisa no prólogo do citado código. Nesta entrevista, Pedro Puig refírese ao tratamento da infancia vulnerable nos medios de comunicación, en especial no actual contexto de crise, e marca algunhas pautas que deberían guiar o labor dos profesionais. “Sen ningunha dúbida, o factor principal é o coñecemento, unha mestura de información e sensibilización”, subliña.

Como describe o tratamento da infancia vulnerable nos medios de comunicación?

En xeral, en España contamos con xornalistas rigorosos e profesionais, coa sensibilidade necesaria para tratar temas de infancia, pero é certo que, ao longo dos anos, puidemos facer provisión de malos exemplos, onde non se respecta a intimidade e a honra dos menores, descualifícase á súa familia ou cae no morbo e no sensacionalismo. Os nenos vulnerables tamén teñen acceso aos medios e, se len certas informacións non elaboradas co tacto e a profesionalidade necesarios, poden sentirse indefensos e desprotexidos.

Por iso consideraron necesario un código ético para os medios de comunicación que traten estas informacións?

“Pretendemos achegar consellos para que, sempre que se escriba sobre nenos vulnerables, antepóñase o interese do menor”O código ético que elaboramos non pretende dar leccións aos xornalistas sobre que e como escribir, porque ninguén mellor que eles sabe como facelo. Con todo, hai veces que ante un tema como a infancia ou as familias vulnerables, parten dun descoñecemento ou senten limitados, o cal lles pode facer caer nunhas malas prácticas. En ocasións, ademais, existen outro tipo de intereses nos medios, económicos ou publicitarios, e estes nunca deben prevalecer sobre o benestar do menor. Con este código pretendemos achegar unha serie de consellos, para que os interioricen e, sempre que escriban sobre nenos vulnerables, antepoñan o interese do menor a calquera outro.

Quen colaborou na súa elaboración? Contouse coa voz dos nenos?

O noso esforzo está encamiñado á garantía de todos os dereitos dos nenos e novos, incluídos a liberdade de expresión e a participación social. Por iso gústanos contar coa súa voz, tanto nos nosos programas como en calquera publicación que realizamos. O código recolle algunhas das súas frases, as que nos comentaron cando lles preguntamos como senten ao ler noticias sobre eles. Algúns nos dixeron que na prensa adoitan aparecer noticias negativas porque “lle dan máis importancia ao malo”. Isto sucede, por exemplo, cando se publican estatísticas sobre seguridade ou menores que delinquen, téndese a destacar a porcentaxe de reincidentes sobre calquera outro, aínda que este reduciuse significativamente.

Ademais, contamos cos expertos. Durante meses, traballamos con xornalistas de longa traxectoria en seccións de sociedade e infancia de distintos medios (axencias, radios, prensa escrita…). Todos eles achegáronnos a súa sabedoría, puntos de vista e os motivos que poden levar a que un xornalista non sexa o suficientemente rigoroso que debería. Doutra banda, tamén colaboraron ilustradores de gran prestixio que nos regalaron viñetas inéditas que captan á perfección o espírito que Aldeas quería dar ao manual. O xornalismo gráfico tamén ten a súa función neste aspecto.

Cales son os principais erros que se cometen nos medios ao falar ou escribir sobre infancia vulnerable?

Adoitan desvelar a identidade dos menores ou sacan a relucir a situación de vulnerabilidade que vive un neno cando non ten relación co feito noticiable. Outras veces, cúlpase ao pequeno ou á súa familia da situación de exclusión na que viven. Nós queremos que se fale desta vulnerabilidade nos medios, pero desde as súas causas -pobreza, desigualdade- e as súas consecuencias.

No actual contexto de crise, vulneráronse demasiado os dereitos da infancia? Se é así, pode pór algún exemplo?

“En Aldeas, sempre que escribimos, temos unha norma: que os nenos ou as familias que poidan lelo sentan correctamente tratados”Pódolle comentar un titular do pasado verán que dicía “Unhas vacacións para os esquecidos”, Encabezaba unha información sobre un campamento de verán para nenos que vivían en acollemento residencial. Por que os esquecidos? Como cre que sentirán eses nenos ao ler ese titular? En Aldeas, sempre que escribimos, temos unha norma: que os nenos ou as familias que poidan lelo sentan correctamente tratados. Escribimos pondo o corazón neles e a cabeza no público que o vai a ler. Coa crise aumentou a vulnerabilidade das familias. Por iso é moi importante falar nos medios da pobreza das familias, as súas causas e consecuencias, pero desde a ética e a profesionalidade, deixando de lado as culpas. E coa crise, por desgraza, falouse moito.

No prólogo do código refírese a “a decepción do informador apresurado e pouco respectuoso coa nenez máis indefensa”. Que é máis necesario para publicar informacións correctas desde un punto de vista ético: xornalistas sensibilizados ou informados?

Sen ningunha dúbida, o factor principal é o coñecemento, unha mestura de información e sensibilización. Como organización que traballamos directamente coas familias e os menores, debemos achegar ese traballo aos xornalistas. De feito, cando convidamos a xornalistas aos nosos programas e coñeceron de preto a nosa intervención e aos usuarios, entenderon e comprenderon, desde a empatía e a ética, a súa situación. O resultado foron reportaxes moi emotivas e con carga de denuncia social, un excelente traballo.

Apela a escribir co corazón, pero moitos xornalistas fano co reloxo. Que se pode facer cando o tempo aprema?

“Tárdase o mesmo en elaborar unha información adecuada que unha inadecuada, só hai que pararse un segundo a reflexionar”Neses momentos, as organizacións podemos facilitar o traballo. En Aldeas contamos cunha área de comunicación que elabora estratexias para informar do que sucede desde o respecto aos menores e as familias. Tratamos de facer chegar aos xornalistas ese enfoque. Tamén lles abrimos as portas para que nos coñezan mellor. Pero, aínda que desde as entidades apoiémoslles, sempre é necesaria a ética xornalística, para a cal sabemos que todos os xornalistas están preparados. As présas nunca foron boas conselleiras e, ademais, na maioría das ocasións tárdase o mesmo en elaborar unha información adecuada que unha inadecuada. Só hai que pararse un segundo a reflexionar: Como falarías desta situación se fose o teu propio fillo o involucrado? Pois, do mesmo xeito, faino cos demais.

Como podemos distinguir e respectar, como xornalistas e como cidadáns, á infancia vulnerable?

Realmente é moi sinxelo, calquera de nós pode sentir empatía pola situación que está a vivir un neno desprotexido. Só hai que sumarlle rigor. No código incluímos unha serie de consellos prácticos, como apelar ao celo profesional, non magnificar nin alarmar, contextualizar o suceso, resaltar o positivo antes que o negativo, contrastar a información, etc. Son, en xeral, pautas nas que debería basearse todo xornalismo, pero que teñen en conta que, cando os protagonistas da noticia son os nenos en exclusión, a súa vulnerabilidade pode aumentar se non facemos un bo traballo. O neno sentirá xulgado e marcado sen poder defenderse. Ninguén quere iso. Por iso é polo que consideremos necesario facer o traballo de reflexión previo que mencionaba antes.

Por certo, como influíu a crise no labor de Aldeas en España?

Si. Fai uns catro anos empezamos a observar necesidades nas familias dos nosos programas, que antes non existían. O desemprego e a falta de recursos fixeron que non poidan comprar bens básicos como comida, vestido ou material escolar. Ata agora, nos nosos centros de día traballabamos coas familias vulnerables, pero non desde o asistencialismo, senón con programas de educación e inserción, para fortalecelas e evitar que se producisen abandonos infantís. Coa chegada da crise, tivemos que complementar a nosa acción habitual con novos programas de repartición de alimentos, bolsas de comedor ou reforzo na procura de emprego e autoemprego dos mozos.

Fóra das nosas fronteiras, como está a axudar Aldeas á infancia afectada polo Ébola?

“Preséntasenos un gran desafío de agora en diante porque moitos nenos se quedaron orfos a causa do Ébola”Os nosos compañeiros de Aldeas Infantís SOS de Guinea, Serra Leona e Liberia están a realizar un traballo admirable, con axuda do fondo de emerxencia que creamos para que todos os países contribuamos con doazóns. Aínda que non traballan directamente con enfermos de Ébola, si están a intervir en reparticións de alimentos e subministracións para as familias, así como atención médica a outro tipo de doenzas, posto que a epidemia, ademais de miles de mortes, está a ocasionar efectos devastadores doutra índole. A Aldeas e outras organizacións de infancia preséntasenos un gran desafío de agora en diante porque moitos nenos se quedaron orfos a causa do Ébola e están a ser rexeitados polas súas propias contornas por medo á enfermidade. O virus está a ocasionar profundas cicatrices en miles de nenos de Guinea, Serra Leona e Liberia e tardarán moitos anos en recuperarse. Aldeas reforzará o seu traballo alí para tentar dar un fogar a todos os nenos que se quedaron sós.

Como pode a cidadanía colaborar con Aldeas?

Aldeas Infantís SOS é unha organización de infancia privada que depende do apoio dos socios e as empresas amigas. Se non fóra pola súa xenerosidade, nunca poderiamos atender aos máis de 21.000 nenos que pasaron polos nosos programas en España, Latinoamérica e África en 2013. Calquera persoa interesada en formar parte da nosa gran familia SOS pode informarse nos teléfonos 902 33 22 22 e 91 300 52 14. Do mesmo xeito, todo o que queira pode colaborar co fondo de emerxencias que abrimos para axudar aos afectados de Ébola: aldeasinfantiles.microdonativos.com.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións