Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Raúl Luceño, Asier Félix e Iñigo Rodríguez, editores de ‘EdusoHistorias: unha viaxe pola Educación Social’

Quen sufriron en maior medida os efectos letais da crise non foron quen a xeraron

Xuntos puxeron en marcha hai uns anos Educablog, un blogue de Educación Social, e agora lanzáronse ao seu segundo gran proxecto: o libro ‘#EdusoHistorias: unha viaxe pola Educación Social’. Raúl Luceño, Asier Félix e Iñigo Rodríguez, xunto con Jorge Roz, deron forma a unha idea que lles roldaba hai tempo na cabeza. Son educadores sociais apaixonados, non só da profesión, senón dos seus protagonistas: as persoas. Por iso quixeron darlles a elas a voz. ‘#EdusoHistorias: unha viaxe pola Educación Social’ é un libro de relatos de ficción cheo de realidade. Baséase no día a día desta profesión a través de 23 narracións que recollen as vivencias doutros tantos profesionais. É unha obra viva que fala de emoción, humanidade e supervivencia, que se basea nas realidades de persoas “que atravesan por momentos de dificultade” e que nos tempos que corren son, segundo Raúl Luceño, “moi próximas para case calquera persoa”.

O libro recolle 23 historias de ficción, pero o traballo que vostedes desenvolven é un dos máis pegados á realidade. En que realidades inspíranse estas historias?

Raúl Luceño. Nas realidades do noso día a día, do noso traballo acompañando pedagógicamente a persoas, sendo, por tanto, as realidades de quen atravesan por momentos de dificultade en moi diversos ámbitos: adiccións, desprotección infantil, procesos migratorios, inserción, etc. Realidades, valla a redundancia, moi reais, moi próximas para case calquera persoa.

Sobre todo, a súa obra quere falar de persoas que “pasan momentos de dificultades”. Cóntenme un deses momentos -que narran no libro- que máis lles impactaron.

RL. Persoalmente, a historia real na que baseei o meu relato supuxo un forte impacto en min e nos meus compañeiros e compañeiras de equipo. Trata a historia dunha menor á que o seu pai non lle permite estudar e nin tan sequera déixalle ser visible na comunidade na que habita. Foi unha situación ou un caso moi especial, moi espectacular, mesmo, e moi ejemplificador da máxima que, dalgunha maneira, preside a obra, esa de que, a miúdo, a realidade supera a ficción. Pero, de todos os xeitos e como fiel reflexo do que é a nosa profesión, no libro atopamos outras historias preciosas que se nutren de pasaxes ou situacións diversas, todas elas coas persoas como protagonistas.

Que opinan cando ven nos medios de comunicación o testemuño dunha persoa ou unha familia que o está pasando mal a consecuencia da crise?

Asier Félix. Parécenos un modo adecuado e necesario de achegarse ás persoas. É un método de visibilizar e sensibilizar esas dificultades, pondo en valor a dignidade da persoa e afastándose (en ocasións sen conseguilo) do sensacionalismo morboso ou a penuria caritativa. Unha sociedade solidaria é unha sociedade mellor e máis xusta.

Iñigo Rodríguez. E todo, efectivamente, cando en ocasións o achegamento aos problemas non é o adecuado. Cremos que o enfoque debería centrarse nas persoas, é dicir, nas persoas que teñen problemas e non só no problema en si.

Quen foron os grupos máis vulnerables ante esta crise: infancia, mulleres, maiores, persoas con discapacidade, parados…?

AF. Con datos tan clarificadores e aterradores como os que temos, falar de vulnerabilidade é facelo no seu conxunto, non podendo (nin debendo) facer unha configuración ou fotografía exacta da fractura social: 25% de pobreza infantil, 26% de taxa de parados, dos cales o 45% xa non ten acceso a ningún tipo de subsidio ou prestación, unha Lei de Dependencia baixo mínimos…

Poderían ordenalos segundo o grao de severidade con que lles afectou a crise?

AF. Non faría un ranking de afeccións ou desigualdades. Cada grupo, coas súas singularidades, tivo que remar contra as adversidades derivadas da crise económica e os recortes en servizos públicos.

Por certo, desde a súa perspectiva á beira da xente, pensan que o peor da crise pasou, está a pasar ou aínda non se albisca sequera o inicio da recuperación?

AF. Non queda outra que pensar en positivo e mirar cara a adiante. Non sabemos se pasou o peor, o que si sabemos e criticamos é que quen sufriu en maior medida os seus efectos letais non foron, precisamente, as persoas nin os grupos que a xeraron.

Queren destacar como aspecto relevante da súa profesión o acompañamento que prestan ás persoas. En que se materializa este acompañamento?

AF. En dar oportunidades ás persoas, en acompañar ao individuo nas súas dificultades axudándolle a albiscar outras formas, outros camiños onde poder desenvolverse e continuar o seu proceso vital, social e cultural. Materialízase en ofrecer ferramentas de parentalidad positiva como educadores familiares, en ofrecer referencias coherentes e estables á infancia desprotexida, en circunscribir itinerarios nos procesos de inserción laboral das persoas, en tutorizar a persoas con discapacidade intelectual, física ou psíquica e moitísimos outros ámbitos máis. Todo isto apréciase moi ben no propio libro.

RL. E aínda que moitas veces, desde algúns medios, preséntase ás profesións adscritas á acción social como unha especie de axente de control social, habemos de insistir en que esta non é unha dos labores que exercemos ou, mellor devandito, que non deberiamos exercer.

IR. A nosa intervención camiña cara ao desenvolvemento integral das persoas. O obxectivo último é deixar de ser acompañantes, é dicir, posibilitar que as persoas sexan o máis autónomas posible.

Gustaríalles que lese este libro…

RL. Creo que no noso obxectivo por visibilizar nosa profesión e o labor que nela desempeñamos, e utilizando esta obrita como unha ferramenta máis para devandito fin, a audiencia principal debería ser a cidadanía en xeral. Pensamos que o noso traballo é fundamental e, por iso, os servizos sociais identifícanse como un dos alicerces básicos do estado do benestar. Con todo, seguen estando impregnados dunha estigmatización, segundo a cal, a estes recursos só acoden as persoas pobres ou con problemas persoais graves e non reciben a consideración que se merecen. De aí os recortes inxentes que sofren, etc. Nós apostamos pola universalización real e práctica dos servizos sociais. Consideramos que é fundamental que esta profesión e outras vinculadas á intervención social coñézanse entre a xente, valórense desde a cidadanía e, a partir de aí, que sexa esta propia cidadanía a que esixa aos seus responsables o cumprimento destas prestacións, do mesmo xeito que se demandan con máis contundencia en ámbitos como a sanidade ou a educación.

IR. Aínda que o público obxectivo do libro sexa a cidadanía en xeral, proporía a súa lectura a todas as figuras políticas que teñan poder decisorio no ámbito do Terceiro Sector, tanto a un nivel máis xeral ou “macro”, como a un nivel máis local ou dos concellos. Na miña opinión, unha dificultade da Educación Social é achegar as súas razóns e as súas accións á clase política, que detenta o poder de decidir en canto ao Terceiro Sector. Neste caso, estimo que a lectura de ‘#EdusoHistorias’ por parte da clase política podería cumprir a función de achegamento do noso quefacer profesional, aclarando en que consiste o noso traballo e deixando constancia da súa necesidade na sociedade actual.

Apostan polo uso das Tecnoloxías de Información e Comunicación (TIC) para a intervención social. Cal é a principal vantaxe desta combinación?

AF. É impensable relacionarche ou vincular cos nosos mozos de hoxe en día, ou case con calquera outro colectivo, sen estar presentes nesta nova praza, na contorna dixital. Hai que estar onde están as persoas e, agora mesmo, ademais de en moitos outros espazos, están nas redes sociais.

IR. Habemos de ter claro que a intervención na contorna dixital é complementaria coa intervención presencial, retroalimentándose ambas.

Desde 2006 contan co blogue Educablog.es para a visibilización da súa profesión. Pensan que non está recoñecida?

/imgs/2015/04/equipoeducablog.ent2.jpg

AF. Non o que debería. Como dicía o noso compañeiro Fernando Fantova, temos o déficit de ser unha profesión cohibida, pero con traballo, moita dedicación e literatura social, que achegue as nosas prácticas ao resto da sociedade. Podemos atraer ese recoñecemento ansiado. ‘#EdusoHistorias’ pretende en orixe axudar a este fin.

IR. O avance con respecto ao recoñecemento da Educación Social é moi significativo nos últimos 15 anos. Avances en canto aos convenios do sector, con respecto á identidade profesional, á formación universitaria, etc. Aínda queda un longo percorrido, pero están a darse pasos moi importantes e as propias persoas agradecidas polo noso acompañamento de hoxe son o mellor reclamo do recoñecemento de mañá.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións