Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Ramiro Viñuales Ferreiro, portavoz da Rede de Entidades para o Desenvolvemento Solidario

Temos recursos suficientes para alimentar a dous ou tres planetas, o problema é como se reparten

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 28deNovembrode2009

Se tivese que rescatar da súa memoria a imaxe de África que máis lle impactou sería, “sen dúbida, o sorriso inquebrantable dos nenos”. Ramiro Viñuales Ferreiro, portavoz da Rede de Entidades para o Desenvolvemento Solidario (REDES), viaxou varias veces a este continente para coñecer a súa realidade, consciente de que a información que lle chega como cidadán é, en ocasións, “nesgada”. Lamenta que África sexa noticia pola pobreza, a fame negra ou as guerras, xa que “ten valores extraordinarios”. Recoñece que atravesa unha situación “dramática”, pero lembra que o seu potencial de desenvolvemento é enorme e, con vontade, podería aproveitarse para dar a volta ás estatísticas.

A campaña “África: cuestión de vida, cuestión debida” que impulsa REDES quere achegar á sociedade a realidade deste continente. Seica se descoñece ou se ten acceso a unha información nesgada?

“En zonas remotas de Serra Leona, é posible atopar a persoas que apenas cobren o seu corpo cun pano, pero levan un teléfono móbil colgado do pescozo”

África é un continente composto por 54 países, 30 millóns de quilómetros cadrados e case mil millóns de persoas. Destaca por unha pluralidade amplísima, pero os cidadáns europeos, e do mundo occidental en xeral, non reciben unha información real sobre que ocorre en África. Isto débese a unha falta de interese por parte dalgúns medios de comunicación, que ofrecen unha imaxe nesgada do continente centrada na pobreza, nas fames negras, nos conflitos étnicos ou no subdesarrollo. Pero este continente é amplo, diverso e novo. A clave da campaña que acabamos de pór en marcha é atraer á poboación cara a África, pero desde a súa realidade. REDES conta con mil persoas que traballan no continente e que coñecen o seu cotidianidad, tanto os aspectos positivos como os negativos. Queremos trasladar a toda a poboación a verdadeira imaxe de África para que non relacionen o continente cun espazo de selva, fame negra e pobreza, senón cun espazo de diversidade. En zonas remotas de Serra Leona é posible atopar a persoas que apenas cobren a metade do seu corpo cun pano, pero levan un teléfono móbil colgado do pescozo.

Un dos obxectivos da campaña é conseguir que os cidadáns se pregunten acerca da súa responsabilidade na situación que atravesa África. Quizá unha pregunta que nunca se fixeron debido a esa información nesgada que reciben.

Non cabe a menor dúbida de que é así. A realidade que vive na actualidade África é dramática. Hai unha porcentaxe importante da poboación que pasa fame, non ten acceso á auga, ao saneamento, aos servizos sanitarios ou educativos nin á formación empresarial. Mesmo hai persoas que non teñen a oportunidade de desenvolver os seus produtos alimentarios para a súa posterior venda e exportación. Esta situación está motivada por políticas internas e outras externas, do mundo desenvolvido, onde nós somos cidadáns e, como tales, deberiamos coñecer a diversidade africana e os seus matices. Deberiamos cuestionarnos por que a realidade de África é a actual, que modelo económico, de política comercial ou migratoria ten o noso país e que actuación mantemos como cidadáns. Neste último caso, propomos ás persoas que coñezan a realidade africana ou visiten algún proxecto de cooperación, animamos a organizar actos sobre a cultura africana, asistir a cursos ou xornadas e adquirir produtos de comercios xusto, entre outras cousas. Son diversas accións que pasan pola información e a sensibilización.

Unha sensibilización que debería empezar polos máis pequenos.

“A sensibilización da poboación infantil e xuvenil é fundamental para a transformación”

A educación e a sensibilización son alicerces fundamentais. Cando se forma a unha persoa, os coñecementos que adquire permanecen. Por iso pensamos que a sensibilización da poboación infantil e xuvenil é fundamental para a transformación. Por iso é polo que aproveitemos os centros educativos cos que temos contacto para chegar aos máis novos. Elaboramos uns materiais educativos adaptados a todas as etapas, mesmo á educación non formal para adultos, que tentan ofrecer un panorama xeral sobre África. Este ano traballaremos temas relacionados co acceso á alimentación e á auga, o próximo ano analizaremos o acceso á saúde e, o seguinte, á educación. Así a campaña estenderase durante varios cursos académicos mediante actividades escolares e extraescolares.

Estes materiais educativos destacarán os aspectos positivos do continente africano?

África ten valores extraordinarios. Achegarse a este continente, a África subsahariana en particular, é unha experiencia recomendable para todas as persoas. Vivir unha experiencia no Sur é unha gran oportunidade para achegarse á súa realidade e iso impulsamos desde REDES. Nunha situación de desamparo, como na que viven moitas persoas de África, a acollida por parte do resto da comunidade valórase moito e revela unha sensibilidade infinita. Queremos transmitir a gran capacidade de aguante e de resistencia ás dificultades por parte do pobo africano. É unha sociedade que ten un gran desexo de transformación.

Empeorou esta situación debido á crise económica?

“A crise impulsa a emigración a Europa aínda que o acceso ao emprego sexa complexo, porque no Sur é imposible”

A crise afectou de forma moi negativa a África, que desde fai uns 50 anos vive sumida nun proceso de decadencia debido ao cal é imposible relanzar o desenvolvemento dos pobos. A maioría dos últimos 40 países que conforman a listaxe do Informe de Desenvolvemento Humano de Nacións Unidas son africanos. O número de desempregados disparouse. O índice de paro na minaría e na explotación dos recursos mineiros, moi ricos no continente, foi alarmante e provoca a falta de ingresos das familias. Pero a crise económica actual ten o antecedente doutra crise polo incremento dos prezos dos alimentos, unha situación da que apenas se falou e que provocou un verdadeiro aumento do número de persoas en situación de pobreza en África.

A falta de acordos entre os países para axudar a paliar esta situación favorece, ademais, que cada vez máis xente atópese en situación de extrema pobreza. O resultado é o denominado “efecto chamada” cara ao benestar dos países do Norte, aínda que nós considerámolo máis ben un “efecto fuxida”, porque foxen da pobreza e a miseria. A crise impulsa a emigrar aos países do Norte, aínda que se saiba que en España ou noutros lugares de Europa o acceso ao emprego é complexo. Pero é que nos seus lugares é imposible.

Máis da metade dos habitantes do continente son menores de 18 anos, cantos emigrarán?

Emigra unha porcentaxe mínima. Mesmo, cando tiven a posibilidade de viaxar a algúns países africanos, pregunteime como é posible que todos os días non emigren máis persoas para reclamar xustiza aos países do Norte. Quen emigran son as persoas máis cualificadas desde o punto de vista físico e formativo. A denominada fuga de cerebros é un dos principais problemas. Calcúlase que máis de 20.000 médicos africanos exercen en Reino Unido. Hai que impulsar o propio desenvolvemento dos pobos para que a poboación non teña necesidade de emigrar, con todos os inconvenientes que supón: perda de capital humano formado, perda de vidas humanas e posibilidade moi remota de regreso por parte do cidadán que emigra.

En 1981, en África subsahariana había 164 millóns de persoas en condicións de extrema pobreza. Na actualidade hai 314 millóns. A planificación familiar sería unha solución?

A raíz do problema é outra. O planeta ten recursos suficientes para alimentar a dous ou tres planetas, o problema é como se usan e como se reparten. Hai unha serie de problemas moi claros.

Por tanto, posto que África ten un gran potencial de desenvolvemento, que necesita para aproveitalo?

Unha vontade política que integre fortalecemento institucional, desenvolvemento da paz e finalización dos conflitos armados, acordos comerciais xustos cos países africanos e na explotación dos recursos minerais, políticas migratorias que permitan o libre tránsito dos cidadáns do Sur, asistencia técnica, recursos económicos e un maior peso de África nas institucións internacionais. Estes pequenos avances permitirían, polo menos, pasar dunha situación de extrema pobreza a pobreza , ou unha vida media.

A Axuda Oficial ao Desenvolvemento cumpre a súa función ou deben modificarse os principios nos que se basea?

Desde hai tempo debátese que a Axuda Oficial ao Desenvolvemento, tal como está exposta, non é unha boa solución, hai que mellorar a cantidade e a calidade. Hai que incrementar a propia axuda económica e precisar a que países outórgase e a que sectores. Ten que ser unha axuda que non estea ligada ou condicionada ao investimento en bens ou empresas.

Debería dedicarse unha parte ás denominadas enfermidades esquecidas? Afectan a millóns de persoas de todo o mundo, pero non sempre se atenden. Por que?

“Algunhas enfermidades esquécense porque non son rendibles e non se impulsa a súa investigación”

Son enfermidades que se esquecen porque non son rendibles. Falamos dunha poboación con índices de desenvolvemento moi baixos. Os laboratorios non atopan nelas un beneficio económico e non hai vontade, por tanto, para impulsar a investigación e o desenvolvemento de medicamentos que permitan combatelas.

Tamén a maioría das perspectivas sobre a consecución dos Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio (ODM) en 2015 son pesimistas. Coinciden os seus prognósticos?

Os países menos adiantados realizaron os maiores esforzos para tentar alcanzar as metas expostas nos ODM. Moitos, como Mozambique ou Colombia, superáronse, asumiron o cumprimento dos obxectivos e chegaron a metas inalcanzables ao comezo. Do oito ODM aprobados, sete corresponden aos países do Sur e, o oitavo (fomentar unha asociación mundial para o desenvolvemento), ás rexións do Norte. O incumprimento dos ODM, por tanto, maniféstase pola incapacidade dos gobernos do Norte para impulsar recursos que logren o Obxectivo 8, algo que contribuiría a que o resto dos países alcanzase os demais. Aí está a clave.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións