Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Reasentamiento, unha medida limitada e excepcional

Preto de 560.000 refuxiados necesitarán ser acollidos en terceiros países ao longo deste ano, un 192% máis que en 2008
Por Azucena García 1 de Maio de 2009
Img refugiados
Imagen: ACNUR

Protexer a vida. Este é o fin último do reasentamiento de refuxiados en terceiros países. Cando a saúde, a seguridade, a liberdade ou os dereitos humanos dunha persoa están en risco no país de asilo, esta medida recolócaa noutro destino onde se garanta a súa integridade. O principal escollo é a limitación no número de solicitudes que se aceptan cada ano. Pero ademais, os refuxiados deben lidar con quen se aproveitan da súa situación e estáfanlles con promesas falsas.

O reasentamiento en terceiros países supón unha solución duradeira para as persoas refuxiadas. Obrigadas a fuxir dos seus fogares, en ocasións, non poden regresar a eles nin permanecer no país de acollida en condicións de seguridade, polo que han de cambiar definitivamente de residencia. “O reasentamiento converteuse nun elemento fundamental do sistema de protección internacional dos refuxiados”, asegura o Alto Comisionado de Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR).

O borrador que pretende a reforma do dereito de asilo recolle a apertura dunha cota anual de reasentamiento, o que suporía a admisión dun número determinado de refuxiados cada ano. Estes conseguirían protección legal, tratamento de asilados ou residentes de longo prazo e, mesmo, terían a oportunidade de obter a cidadanía. No entanto, aceptar esta medida supón abandonar o país de asilo para establecerse noutro “que pode non ser a opción preferida”.

Cota limitada

Co fin de que as persoas “fórmense expectativas realistas sobre as posibilidades de reasentamiento”, ACNUR insiste en que este é só una do tres soluciones duradeiras para a situación dos refuxiados. As outras dúas son a repatriación voluntaria e a integración local no país de asilo. Ademais, recalca que a cota de admisión en terceiros países é limitada, de carácter excepcional e para casos moi específicos; é dicir, “non é un dereito dos refuxiados” nin é automático. O ser recoñecido como refuxiado nun lugar “non significa necesariamente que exista unha razón válida para iniciar o procedemento de reasentamiento cara a un terceiro país”, precisa ACNUR.

Ser recoñecido como refuxiado nun país non é unha razón válida para iniciar o procedemento de reasentamiento

O habitual é que as persoas refuxiadas busquen asilo en países veciños, moitos deles con niveis baixos de desenvolvemento socioeconómico. De feito, son as zonas máis pobres as que soportan unha maior carga, a pesar de que menos do 1% dos refuxiados beneficiáronse do reasentamiento en 2007. Do total de solicitudes presentadas desde 1998, apenas 821.000 foron aceptadas por terceiros países, fronte aos 11,4 millóns de refuxiados que se repatriaron voluntariamente aos seus países de orixe. Estímase que en 2009 preto de 560.000 refuxiados no mundo terán necesidades de reasentamiento, un 192% máis que o ano anterior e o equivalente ao 4% da totalidade de refuxiados.

Onde poderían situarse estas persoas? Os países tradicionais de reasentamiento son Estados Unidos, Canadá, Australia, Suecia, Noruega e Nova Zelandia, aínda que nos últimos anos algúns estados latinoamericanos han emerxido “nunha escala menor”, precisa o ACNUR, pero con medidas efectivas para acoller a refuxiados colombianos e persoas doutros continentes.

A sombra da fraude

A decisión de aceptar a un refuxiado é exclusiva dos países de reasentamiento. Ninguén máis pode dar o visto e prace ou rexeitar unha solicitude. Así mesmo, toda a documentación, información e servizos que se prestan durante o proceso son gratuítos, polo que o ACNUR advirte contra calquera persoa que ofreza estes servizos ou documentos a cambio de diñeiro ou outro favor porque “comete fraude e infrinxe a lei”.

Da mesma maneira, presentar documentos ou testemuños falsos non só implica que se rexeite a solicitude, senón que pode constituír un delito, coas correspondentes medidas penais. Neste sentido, Internet facilita a comisión de fraudes, con estafas que ofrecen a posibilidade de reasentamientos a cambio de diñeiro.

Algunhas destas organizacións fraudulentas afirman estar asociadas ao ACNUR ou a outros organismos internacionais para dar credibilidade á súa oferta. Utilizan grupos de chat e páxinas web falsas “para prometer oportunidades de reasentamiento e traballo en Europa e América do Norte a cambio dun pago”. Por iso, hai que ser precavidos e desconfiar deste tipo de informacións. “Refuxiados desesperados poden converterse en vítimas destas fraudes que lles ofrecen unha solución rápida á súa angustiante situación”, lamenta o Alto Comisionado de Nacións Unidas para os Refuxiados.

Refuxiados tamiles

Os últimos refuxiados en centrar a atención foron os tamiles. Foxen desde a rexión do nordés de Sri Lanka a lugares como o estado indio de Tamil Nadu para esquivar o lume cruzado entre rebeldes e militares, despois de que a situación na zona empeorase.

Cruzan masivamente o Golfo de Mannar, o que aumenta o risco de morrer afogados

Desde 1983, a minoría Tamil busca refuxio no continente indio para escapar da maioría cingalesa. “Pero co empeoramento actual da situación, os tamiles están a cruzar masivamente o Golfo de Mannar, que separa a illa da veciña India”, explica Mans Unidas.

A entidade afirma que esta circunstancia aumenta o risco de morrer afogados e lamenta que tampouco os campos aos que chegan conten cunhas condicións mínimas de aloxamento. Mans Unidas traballa na zona a través da organización RUC (Rural Uplift Centre), que se ocupa dos refuxiados desde a súa chegada ao primeiro campamento situado na illa de Rameshwaran ata o seu establecemento nos 13 campos existentes para eles.

Ademais, RUC traballa para mellorar a situación de 1.272 refuxiados aloxados noutro seis campos e participa na construción de oito pequenos centros comunitarios que se utilizarán como locais de reunión, consulta psicolóxica aos refuxiados, atención a nenos polas tardes e clases de reforzo.