Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Entrevista

“Seguimos tendo moitas débedas coa infancia”

Luís Ernesto Pedernera, presidente do Comité dos Dereitos do Neno e a Nena
Por UNICEF Comité País Vasco 3 de Decembro de 2019
Luis pedernera unicef

O presidente do Comité dos Dereitos do Neno e a Nena, o uruguaio Luís Ernesto Pedernera, visitou Euskadi convidado por UNICEF Comité País Vasco con motivo do 30 aniversario da Convención sobre os Dereitos do Neno e a Nena (CDN), celebrado o pasado 20 de novembro. Nesta entrevista, Pedernera fai un repaso aos logros e retos da CDN no tres últimas décadas e expón o que máis preocupa ao Comité do noso país. Tamén resalta a importancia de contar cun tecido empresarial formado e convencido de que desempeña un rol importante na defensa e a promoción dos dereitos da infancia e a adolescencia. 

Que supón que a Convención sobre os Dereitos do Neno e a Nena (CDN) sexa o tratado internacional de dereitos humanos máis ratificado da historia?

Como órgano que vixía a súa aplicación, supón moito traballo pola carga de Estados que pasan anualmente polo Comité dos Dereitos do Neno e a Nena que presido. Este ano é un momento de celebración, un fito na historia das Nacións Unidas. A CDN é un instrumento que hoxe ten 30 anos e iso implica unha responsabilidade pola nosa banda, unha responsabilidade compartida e correspondida cos Estados. Hai un nivel de unanimidade e consenso ao redor de que os nenos e nenas son suxeitos de dereito, polo que cada vez hai que ser máis precisos no traballo. Este ano tócanos celebrar e reflexionar, pero sen perder de vista que as débedas coa infancia aínda seguen sendo moitas e niso temos moito que ver as institucións e os adultos.

Cóntenos a excepcionalidade de Estados Unidos.

É o único Estado que non ratificou a CDN, pero si ratificou dous dos seus protocolos facultativos. Recentemente fixemos un comunicado de prensa no que convidabamos a Estados Unidos a que, neste ano tan especial do 30 aniversario, dese o paso da ratificación para que a CDN convértase no primeiro instrumento universal. Non deixo de perder a esperanza en que se consiga.

Cal foi o maior logro deste tres décadas e cal é o reto pendente?

A CDN logrou unanimidade no discurso no referente aos dereitos dos nenos e nenas, que chegaron para quedar. Pero hai que dar un paso máis, as brechas aínda seguen sendo grandes. O tres desafíos fundamentais son eliminar as desigualdades que afectan á infancia, a violencia contra a infancia (as guerras, a violencia no fogar, a violencia no ámbito escolar…) e a participación infantil e adolescente.

A que se refire con participación?

Temos experiencias incipientes de movementos de nenos e nenas; a mobilización contra o cambio climático é un exemplo diso. Pero fai falta que as estruturas políticas xeren un espazo para que a voz dos nenos e nenas estea presente, e non sexa só decorativa ou figurativa; que non sexa algo simbólico, senón que nos diferentes ámbitos comunitarios os nenos e nenas estean realmente presentes.

Neste ano de aniversario, é o momento de facer unha relectura da CDN?

Así o creo. Mandela dicía que a CDN é un documento vivo, por iso desde o Comité dos Dereitos do Neno e a Nena elaboramos os comentarios xerais. As realidades cambian e hai que ter lecturas compasadas a esas realidades. Debemos recoñecer os novos contextos; o fenómeno migratorio impacta a nivel mundial e hai que pensar na potencia que ten isto en termos de diversidade e novas culturas. Hai infancias e adolescencias, diferentes, non únicas, e a partir diso temos que proxectar a CDN como un elemento vivo.

Que tema máis preocupa ao Comité que preside respecto da situación do noso país?

Entre as prioridades emitidas habemos marcado o nivel de vida, xa que a pobreza e a desigualdade a partir da crise afectaron especialmente os nenos e nenas e os indicadores sociais non son os mellores a nivel europeo. A outra cuestión é a discriminación cara a certos colectivos, como os nenos e nenas migrantes ou con discapacidade; e a migración, xa que hai reaccións de corte xenófobo que son preocupantes e deben ser rapidamente atendidas con respostas estruturais. A última cuestión que máis nos preocupa é a violencia contra os nenos e nenas: España ten unha débeda nesa materia e ten pendente unha lei integral que aborde a prevención neste sentido.

Cal é o papel das empresas para mellorar a vida dos nenos e nenas?

O Comité ten un apartado específico sobre o rol das empresas e a necesidade de marcos regulatorios por parte dos Estados nas actividades empresariais. As empresas desempeñan un rol activo en alianza co Estado para poder previr accións como a contaminación do medio ambiente. Necesitamos un sector empresarial formado e convencido de que ten un rol importante na defensa e a promoción dunha acción empresarial respectuosa cos dereitos dos nenos e as nenas.

Neste ano de reflexión e punto de inflexión, que mundo cre que estamos a deixar á infancia?

Espero que un mundo mellor. Os nenos e nenas xa o dixeron: “Non nos miren, súmense a nós”. Iso significa un cambio na cultura de consumo, de coidado… que os adultos quizá non o valoramos. A situación pódese volver inmanejable. Fago a tarefa convencido de que de aquí a 30 anos a situación pode mellorar, e esa é a miña principal loita diaria. O noso rol é axudar aos Estados a ver as cuestións centrais para que a CDN sexa plenamente implementada e propiciar un cambio na sensibilidade da sociedade cara á infancia e adolescencia.