Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Seguridade dos cooperantes

Un seguro obrigatorio e as medidas que aplica cada organización limitan o risco dos cooperantes, cuxa profesión se regulará en zonas de conflito
Por Azucena García 10 de Setembro de 2010
Img cooperacion haiti

Determinados acontecementos ocorridos nos últimos meses cuestionaron a seguridade dos cooperantes. Puxéronse en dúbida diversos aspectos relacionados co seu traballo e o nivel de risco ao que se enfrontan. Agora exponse regular este labor cando se desenvolva en zonas de conflito e revísanse as condicións en que os cooperantes desempeñan a súa tarefa, pero que ocorrerá ata entón? Algunha ONG xa retiraron ao persoal desprazado en determinados puntos, mentres que outras o trasladaron a zonas máis seguras e un terceiro grupo anunciou que manterá a súa axuda, mesmo en lugares de conflito, aínda que reforzará as medidas de seguridade.

Imagen: Trees ForTheFuture

O Estatuto dos cooperantes, en vigor desde 2006, é o instrumento que regula esta profesión. Aprobouse para cumprir co contido da Lei de Cooperación Internacional para o Desenvolvemento, que recolle o marco normativo dos aspectos esenciais deste labor. Nela reúnense os dereitos e obrigacións dos cooperantes, pero tamén se regulan os aspectos que afectan á súa seguridade.

A finais de agosto, Intermón-Oxfam reforzou as súas medidas de seguridade en Mali e en Burkina Faso tras recibir varias informacións que alertaban da posibilidade de secuestro do seu persoal desprazado. As embaixadas francesa e norteamericana, e o propio Ministerio de Asuntos Exteriores, avisaron do risco na zona. A organización decidiu entón trasladar aos seus cooperantes a puntos máis seguros e, noutros casos, optou por cooperantes locais para rebaixar posibles tensións.

Nas mesmas datas, a Comisión europea advertiu de que a seguridade dos cooperantes está “máis comprometida que nunca” debido ao aumento de acosos, secuestros e asasinatos. Sinalou que o ano pasado morreron máis traballadores humanitarios que soldados da ONU encargados do mantemento da paz e que en dez anos triplicouse o número de falecidos. Se en 1999 perderon a vida 30 cooperantes, en 2009 a cifra ascendeu a 102. Respecto dos secuestros, no mesmo período, pasouse de 20 a 92.

Seguro colectivo

A ONG poden adherirse ao seguro colectivo da AECID ou contratar as súas propias pólizas

O Estatuto dos cooperantes prevé sempre a firma dun seguro para cubrir calquera incidente. A Axencia Española de Cooperación Internacional para o Desenvolvemento (AECID) pon á súa disposición un Seguro Colectivo de Cooperantes. A este poden adherirse as entidades que desexen cubrir ao persoal desprazado, sempre que depositasen antes o contrato e o acordo complementario de destino no Rexistro de ONGD desta institución.

O custo da póliza compártese. As entidades abonan á AECID o 50% do importe das curmás dos seguros subscritos: un de vida e outro de saúde, en vigor mentres se manteña a condición de cooperante. A súa cobertura afecta a calquera país do mundo. Se o prefiren, a ONG poden contratar a súa propio seguro, coa cobertura que estimen oportuna.

Medidas de seguridade

A Unión Europea ten previsto pechar este mes un proxecto de Resolución sobre a seguridade do persoal humanitario e a protección do persoal das Nacións Unidas. Con todo, cada ONG aplica certas medidas de seguridade para evitar situacións de risco. Hai protocolos comúns para cada país e medidas específicas en función da zona onde se traballe.

Nalgúns casos, os cooperantes deben asinar un documento no que se concreta que coñecen as normas de seguridade e comprométense a cumprilas. Ademais, unha vez no lugar de destino, infórmaselles das normas que deben seguir para garantir a súa seguridade e a do proxecto no que toman parte.

Nos casos máis restritivos, establécense toques de queda para evitar as saídas a partir de certas horas, prohíbese aos cooperantes conducir un vehículo ou, se o fan, deben circular só por determinadas estradas, han de contar sempre cun medio de contacto (teléfono móbil ou radio) e non acudir a algúns lugares considerados conflitivos. O nivel de risco avalíase con frecuencia, pero é indispensable que os cooperantes fagan todo o posible por manter a súa integridade.

Solidariedade coas poboacións máis vulnerables

Con motivo da celebración do Día do Cooperante, a Coordinadora ONGD-España (CONGDE) destacou o papel destes profesionais, que “realizan un labor permanente que traslada a solidariedade española ás poboacións máis vulnerables”. Na actualidade, preto de mil cooperantes de organizacións membro da CONGDE traballan en diferentes partes do mundo, nos países máis empobrecidos. Desempeñan o seu labor xunto con miles de traballadores locais “para, entre outras cousas, avanzar no cumprimento dos Obxectivos do Milenio”.

Os cooperantes están cada vez máis preparados ante posibles riscos, asegura a CONGDE

É un labor imprescindible para millóns de persoas que viven nunha situación extrema, agravada pola crise económica. Con todo, cando a necesidade de cooperación é máis evidente e apélase ao esforzo de todos, se debate “sobre a idoneidade de que cidadáns españois viaxen a zonas de risco, aínda con fins solidarios”.

Para o presidente da CONGDE, Eduardo Sánchez, o traballo profesional do cooperante, remunerado ou non, realízase dun modo estable “nun contexto que coñece”, polo que non debe mesturarse con outras prácticas, “que non sempre cumpren estas premisas”. A Coordinadora asegura que o persoal está cada vez máis preparado ante posibles riscos e lembra que, “a pesar do aumento de cooperantes nos últimos anos, non se deu un aumento paralelo de incidentes no terreo”.