Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Sistema arbitral en materia de discapacidade

Resolve as queixas e reclamacións das persoas con discapacidade sen ter que recorrer á vía xudicial
Por Azucena García 28 de Maio de 2010
Img silla ruedas listado
Imagen: Jos van Galen

As queixas e reclamacións das persoas con discapacidade pódense interpor ante un órgano especifico para iso. O sistema arbitral en materia de discapacidade está previsto para defender os seus intereses ante un conflito, sen ter que recorrer á vía xudicial. Está regulado por real decreto desde 2006 e, aínda que é un instrumento moi válido, aínda é un gran descoñecido para a maioría dos seus potenciais usuarios.

O sistema arbitral para a resolución de queixas e reclamacións en materia de igualdade de oportunidades, non discriminación e accesibilidade por razón de discapacidade pretende resolver as reclamacións relacionadas con este ámbito sen necesidade de acudir á vía xudicial. Os fundamentos básicos coinciden cos do sistema arbitral de consumo, “do que toma basicamente os elementos estruturais e procedemento de xestión”, lembra o CERMI.

Diversas organizacións dedicadas á defensa dos dereitos das persoas con discapacidade e consultadas por EROSKI CONSUMER aseguraron descoñecer a posta en marcha deste sistema, pero a súa creación xa se recollía na Lei de Igualdade de Oportunidades, Non Discriminación e Accesibilidade Universal das Persoas con Discapacidade, de 2003, e en decembro de 2006 aprobouse o real decreto que o regula.

Queixas e reclamacións

O procedemento arbitral é voluntario e gratuíto, aínda que, en determinados supostos, as partes deberán custear a práctica de probas. Estas partes son tanto as persoas con discapacidade, como as persoas físicas ou xurídicas “que importen, produzan, fornecer ou faciliten contornas, produtos, bens e servizos ás persoas con discapacidade”.

Os conflitos laborais non se consideran causa de inicio dun proceso de arbitraxe

En ambos os casos, as queixas e reclamacións que se poden presentar deberán estar relacionadas con telecomunicacións e sociedade da información, espazos públicos urbanizados, infraestruturas e edificación, transportes e bens mobles e inmobles, actividades, funcións, produtos ou servizos comercializados por persoas físicas ou xurídicas, individuais ou colectivas, profesionais ou titulares de establecementos públicos ou privados, fixos ou ambulantes.

Pola contra, non se consideran causa de inicio dun proceso de arbitraxe as controversias sobre as que se emitiu unha resolución xudicial firme e definitiva, as cuestións nas que deba intervir o Ministerio Fiscal, as determinadas en contratos administrativos, cando concorran indicios razoables de delito ou as partes non teñan poder de disposición e, por último, tampouco se aceptan queixas referidas á arbitraxe laboral.

Procedemento arbitral

Respecto dos árbitros, esíxese que sexan licenciados en dereito ou, polo menos, expertos nas cuestións que se analicen. Eles resolven os casos, que se inician sempre a instancia da persoa con discapacidade que presente a solicitude de arbitraxe ou ben “a través das organizacións representativas das persoas con discapacidade e das súas familias ou outro representante”.

Se o reclamado rexeita a arbitraxe ou non contesta en prazo, a solicitude arquívase posto que é un sistema voluntario

Interveñen dous tipos de órganos: un encargado da administración da arbitraxe (xunta arbitral) e outro que emite o laudo (órgano arbitral). A queixa ou reclamación pode resolvela un árbitro único, “cando a pretensión sexa inferior a 3.000 euros”, ou un órgano arbitral integrado por tres membros propostos, cada un deles, pola Administración pública, as organizacións representativas das persoas con discapacidade e as súas familias e as organizacións de carácter económico sen ánimo de lucro “con maior implantación no ámbito territorial da Xunta Arbitral”.

En canto ao proceso en si, primeiro formalízase unha solicitude de arbitraxe, entrégase na xunta arbitral ou a través de organizacións, compróbase que reúne os requisitos que esixe a lei e que a reclamación responde os criterios establecidos polo sistema arbitral. Hai dúas posibilidades: o reclamado pode estar adherido ao sistema ou non. No primeiro caso, o presidente da xunta arbitral acorda iniciar o procedemento, mentres que no segundo trasládase a solicitude para que no prazo de 10 días “manifeste se acepta resolver o conflito a través do sistema arbitral”. Se o rexeita ou non contesta en prazo, a solicitude arquívase posto que é un sistema voluntario.

Adhesión ao sistema arbitral

Os establecementos e empresas que se adhiren ao sistema arbitral reciben un distintivo oficial que outorgan as xuntas. “Supón un símbolo de compromiso coas persoas con discapacidade”, subliña o Ministerio de Sanidade e Política Social. No entanto, este distintivo pode perderse por renuncia, utilización fraudulenta, incumprimento reiterado dos laudos, graves e reiteradas infraccións en materia de igualdade de oportunidades, non discriminación e accesibilidade, e realización de prácticas que lesionen os dereitos e intereses das persoas con discapacidade.