Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Voluntariado de hospital, una tarefa moi gratificante

Esixe habilidade paira afrontar situacións difíciles, pero os voluntarios aseguran que o sorriso dos pacientes compensa
Por Azucena García 24 de Xullo de 2009
Img enferma
Imagen: makelessnoise

O voluntariado en hospitais é moi gratificante. Non se compensa economicamente, pero ten un premio maior: o sorriso de agradecemento dos pacientes. Coinciden niso todas as persoas que dedican o seu tempo a este labor altruísta e que, antes de visitar aos enfermos, deben realizar un curso de formación. Nel aprenden a tratar aos pacientes, a escoitarlles e a afrontar situacións delicadas que poden darse durante o desenvolvemento da actividade. Ademais, cando a situación requíreo, selecciónase aos voluntarios que teñen a estabilidade e fortaleza suficientes paira soportar os momentos máis duros. A pesar diso, non están sós. Contan en todo momento co apoio da organización coa que colaboran.

A quen se atende

“Son o coordinador, pero ante todo, son un voluntario máis”. Aos seus 61 anos, Manuel Costa leva as rendas da Asociación de Voluntarios do Hospital de Alacante (Avolhal, 676 834 444), pero non quere destacar. “De feito -aclara-, delego algúns asuntos nos meus compañeiros”. Máis de cen. A asociación creouse en setembro de 2005 e, aínda que ao principio houbo que facer un gran esforzo paira pola en marcha e darse a coñecer, hoxe en día ten o recoñecemento do ámbito no que traballa.

“Axudamos a persoas que non teñen familia e a aquelas que a teñen pero, por diversos motivos, non poden atenderlles”

Non está formada por enfermeiros nin por médicos. Os seus alicerces descansan nos voluntarios. Un total de 132. “Axudamos a persoas que non teñen familia e a quen a teñen pero, por diversos motivos, non poden atenderlles”, explica Manuel.

Este patrón repítese en todas as organizacións que impulsan o voluntariado en hospitais. No seu labor altruísta, atenden tanto a persoas adultas como a nenos. “O meu primeiro servizo foi cunha persoa que estaba na área de infecciosos do hospital -lembra Manuel-. Ao principio foi una sorpresa moi grande, pero saín de alí cunha gran satisfacción”. Acompáñase aos pacientes nas súas habitacións, durante un paseo polo hospital, nas comidas… Todas as actividades están autorizadas pola familia e o persoal médico.

Formación, imprescindible

A tendencia no voluntariado diríxese cara á formación. Pouca ONG admiten xa que os seus voluntarios non realicen, polo menos, un curso de iniciación ou acollida. Avolhal organiza dous cursos ao ano, sen data concreta. A asociación adáptase ao número de solicitudes e ao espazo dispoñible no hospital. O próximo curso realizarase en setembro ou outubro. “Temos a 56 persoas pendentes del”, sinala Manuel Costa.

“Todos os voluntarios teñen que facer, polo menos, un curso básico”, subliña a AECC

Os voluntarios son una figura imprescindible. Logran que a estancia no hospital sexa máis agradable e melloran a calidade de vida dos enfermos Como? “O voluntario segue as directrices que marca a Coordinadora do hospital e previamente participou nun curso de información xeral e outro de preparación específica”, detalla a Asociación Española Contra o Cancro (AECC). O hospital está informado en todo momento e dispón dunha listaxe de voluntarios “con nome, apelidos, DNI e teléfono”, engade o coordinador de Avolhal.

A AECC traballa en 125 hospitais de todo o país, “preferentemente, da sanidade pública”, especifica a responsable de voluntariado, Dori Martínez. Previamente, esta entidade ofrece a posibilidade de realizar cursos presenciais ou online. Estes últimos teñen una duración aproximada de catro horas. “Son fundamentais. Todos os voluntarios teñen que facer, polo menos, un curso básico”, precisa Martínez. Nel infórmase sobre os principios da institución, para que os voluntarios coñezan á entidade coa que van colaborar, e transmítense as prácticas de prevención, os factores de risco e os dereitos e deberes dos voluntarios, entre outras cousas.

Podo ser voluntario?

As persoas interesadas en ser voluntarias son acollidas cos brazos abertos en calquera entidade, pero antes de exercer como talles, han de pasar una serie de probas ou entrevistas que certifiquen que están preparadas paira o labor que queren desempeñar. Algunha ONG recorren a voluntarios veteranos para que lles conten a súa experiencia e axúdenlles a eliminar temores, pero tamén se tenta coñecer o seu grao de estabilidade emocional. “Non é conveniente seleccionar a persoas que se atopan nunha época de cambios”, recoñece Dori Martínez.

Os voluntarios deben tolerar o sufrimento, posuír habilidades sociais, empatía e una actitude de escoita activa

No caso de voluntarios que atenden a enfermos de cancro, deben estar capacitados paira facer fronte á situación de sufrimento que supón a enfermidade paira o paciente. “Deben ter capacidade de tolerancia ao sufrimento, habilidades sociais, empatía e una actitude de escoita activa, porque é o paciente quen necesita sacar fose todo o que ten e o voluntario debe escoitarlle”, explica Martínez.

Pero ademais han de ser persoas discretas que manteñan a confidencialidade. Deben respectar a situación do paciente, non dar a coñecer os pormenores da súa enfermidade nin a súa evolución. Por último, teñen que saber como actuar en situacións de pranto e ira, posuír habilidades paira afrontar momentos difíciles.

Neste sentido, a AECC só admite a voluntarios maiores de 18 anos, mentres que Avolhal acóllelles a partir dos 16. Manuel Costa encárgase de formar o tándem paciente-voluntario: “como paira os menores pode ser máis difícil, primeiro visito persoalmente aos pacientes paira coñecer o seu estado e decidir con criterio a que acode enviar”. Cóidase moito que o enfermo e o voluntario atópense cómodos para que o resultado sexa satisfactorio. “O único requirimento é ter una dispoñibilidade mínima de dúas horas á semana. Nós estamos os 365 días do ano”, subliña.

Outras formas de voluntariado

Una vez que os pacientes salguen do hospital, comeza una nova etapa. Até hai pouco, os voluntarios non formaban parte dela, pero a situación cambiou.

  • Voluntariado en domicilio

A Asociación Española Contra o Cancro aposta forte por esta modalidade. “É un obxectivo prioritario”, asegura Dori Martínez. Sobre todo as persoas maiores ou estranxeiras teñen máis risco de estar soas e carecer de recursos suficientes paira manterse, polo que a AECC forma a voluntarios para que lles acompañen en casa ou acudan con eles ao hospital paira recibir o tratamento correspondente.

  • Voluntariado de Coidados Paliativos
  • Pola súa banda, a misión fundamental de de coidados paliativos é “ofrecer a súa dispoñibilidade paira o enfermo e servir de apoio e compañía”. Con este fin, recibe una formación específica e dáselle a oportunidade de compartir as súas experiencias co equipo interdisciplinar en que se integra: médicos, enfermeiras, psicólogos, asistentes sociais e asistentes espirituais.

    • Voluntariado en quirófano

    É a aposta de futuro de Avolhal. “Estamos a analizar a posibilidade de estar nos quirófanos” precisa Manuel Costa. A idea é “romper a incerteza” dos familiares cando a persoa enferma sométese a unha operación: “durante a intervención, os seres queridos non saben nada, ninguén lles informa. Por iso pretendemos que sexan os voluntarios quen o fagan”.

    En concreto, a entidade estuda a posibilidade de destinar dous voluntarios a esta tarefa. Uno deles estaría situado na sala de entrada ao quirófano, mentres que o outro permanecería na sala de espera cos familiares. A comunicación entre ambos permitiría á súa vez a comunicación cos familiares. “Temos prevista una reunión en setembro paira avanzar nesta idea”, adianta o coordinador de Avolhal.

    • Voluntariado con mulleres mastectomizadas

    En Alacante, a Asociación Provincial de Mulleres Mastectomizadas (APMA, 965 217 955) apoia a quen acaban de ser operadas de cancro de mama. Ofrécelles asistencia social e psicolóxica (tamén aos familiares), organiza charlas-coloquio con expertos, informa sobre roupa íntima ou prótese, realiza visitas en hospitais, talleres de natación ou manualidades e xornadas de convivencia.