Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías > Internet e telecomunicacións

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Carmelo Garitaonaindia, coautor do estudo ‘Como usan Internet os mozos: hábitos, riscos e control parental’

O Messenger é o complemento tecnolóxico ideal para relacionarse na adolescencia

Carmelo Garitaonaindia (Bilbao, 1949) é catedrático da Universidade do País Vasco e experto en televisión dixital, historia da comunicación e o uso das novas tecnoloxías por parte dos nenos e os mozos. Neste último campo, acaba de terminar xunto con Maialen Garmendia o estudo ‘Como usan Internet os mozos: hábitos, riscos e control parental’, que se encadra dentro do proxecto europeo Eukids En liña. Mediante grupos de discusión en que os adolescentes comentaban as súas experiencias na Rede, Garitaonaindia conseguiu datos valiosos que axudan a comprender mellor o seu uso de Internet e as relacións entre eles e os seus pais nun campo en que, xeralmente, os proxenitores teñen menos destreza que os seus fillos.

A sociedade atópase ante unha xeración de adolescentes case completamente alfabetizada en Internet e as novas tecnoloxías, como se reflicte en que sete de cada dez novos de entre 16 e 24 anos conéctase á Rede polo menos unha vez á semana, segundo recóllese no seu traballo. Como lles inflúe esta situación na súa socialización?

“Os máis novos adoitan entrar no mundo dixital a través dos pais ou do irmán maior, e logo a relación invístese”Dunha forma positiva, porque o uso fundamental que fan é o ‘Messenger’ (os programas de mensaxería instantánea), que constitúe un medio de comunicación entre eles que prolonga as relacións que teñen no colexio, no instituto ou na rúa. Doutra banda, tamén habemos visto que lles resulta positivo respecto das relacións cos pais porque os máis novos, sobre todo, adoitan entrar no mundo dixital a través dos pais ou do irmán maior, e logo reinvístese o papel; cando eles xa están alfabetizados dixitalmente, axúdanlles aos pais ou lles descargan cousas.

De todos os posibles usos de Internet, o máis utilizado polos adolescentes é a mensaxería instantánea, segundo o seu estudo, por que sucede isto?

“Na adolescencia cámbiase a simboloxía dos rapaces: durante a infancia e a nenez os pais son os seus símbolos, os seus ídolos, pero cando chega a adolescencia este papel corresponde aos iguais”Eu creo que na adolescencia cámbiase a simboloxía dos rapaces. Durante a infancia e a nenez, os pais son os seus símbolos, os seus ídolos, pero cando chega a adolescencia este papel corresponde aos iguais, aos amigos. O Messenger é o medio tecnolóxico que mellor lles permite cumprir ese fin, porque están en contacto permanente, mentres fan unha tarefa escolar ou escoitan música. É o complemento tecnolóxico ideal para o sistema de relacións da adolescencia. Eles mesmos chegan a dicir que o que non teña o Messenger está ‘out’ (que non está á última moda).

Despois da mensaxería instantánea, reflíctese que os adolescentes teñen predilección por utilizar a Rede para informarse ou para acceder a arquivos relacionados coa música, as películas ou os deportes. Que influencia ten nos mozos que o tempo de lecer variase desde a actitude pasiva de quen contempla un televisor á activa de quen navega por Internet?

“O 91% dos mozos en España usan o TIC e, en cambio, dentro dos maiores de 65 a porcentaxe só chega ao 5%”Esa é a tendencia en todo o mundo das tecnoloxías da información e a comunicación (TIC), tanto en Internet, como na telefonía móbil e a televisión dixital. A persoa quere elixir. Se eu ás 21:00h estou fronte ao televisor e quero ver un documental de gorilas, quero ter a posibilidade de elixir iso. Os mozos marcan esa tendencia. A eles gústalles interactuar, elixir contidos, poder falar cos seus amigos en calquera momento. Eu creo que se debe considerar o consumo xeral que se fai ou que se tenta facer do TIC nos sectores máis alfabetizados dixitalmente. Por exemplo, segundo as enquisas, o 91% dos mozos en España usan o TIC e, en cambio, dentro dos maiores de 65 só é o 5%.

No estudo constátase que os mozos, xa sexa por curiosidade ou por divertimento, envíanse ligazóns para ver vídeos en Youtube e servizos similares de malleiras, escenas violentas reais ou accidentes aparatosos, Por que lles seducen este tipo de contidos?

“Os mozos ven vídeos violentos porque hai unha certa banalización da violencia, máis acentuada aínda na violencia ‘lixeiro’, os vídeos de ‘jackass’, de trompazos ou de caídas”En primeiro lugar, eu creo que os vídeos curtos, tipo Youtube, son un formato ideal para eles, que os consomen despois de vir do colexio ou do instituto ou despois de cear e non teñen a dispoñibilidade de tempo que teñen os adultos. Ademais, os vídeos son compatibles con outras cousas, como estar a escoitar música, o contido que máis consomen os adolescentes. Por outra banda, creo que sucede por unha certa banalización da violencia, máis acentuada aínda na violencia ‘lixeiro’, os vídeos de ‘jackass’, de trompazos ou de caídas. Ademais, pensan que non lles inflúe, e isto último é unha constante na relación dos mozos e as novas tecnoloxías: pensan que eles controlan, que se queren ven e se non, non. Así, é habitual escoitar expresións como “ninguén che obriga, se o viches é porque quixeches”. E algúns adolescentes, non todos, ven contidos de violencia extrema. Todos estes vídeos tamén os levan no móbil e compártenos pola conexión Bluetooth.

Por que os adolescentes opinan que non lles inflúe nada do que ocorre en Internet? É unha consecuencia de que moitos pais non estean capacitados para manexarse coas novas tecnoloxías?

Hai uns cuantos factores e ese é un dos importantes, porque en maiores de 45 anos o nivel de alfabetización dixital é moi inferior ao dos adolescentes. Nun caso extremo, un mozo dicía: “O meu pai non sabe nin acender o computador”. Que capacidade ten de resolver determinados problemas, de mirar o historial do navegador, de instalar un filtro no navegador… Está moi limitado, non saberá nin os contidos que pode consultar nin as relacións que pode facer o seu fillo. “Nun caso extremo, un mozo dicía: “O meu pai non sabe nin acender o computador”. Que capacidade ten de resolver determinados problemas, de mirar o historial do navegador, de instalar un filtro no navegador?”De todos os xeitos, os pais estamos adoitados someter aos nosos fillos a un “terceiro grao” cando chegan o sábado á noite a casa, “onde estiveches, que tal, con quen has ido, etc.” e isto tamén hai que facelo en Internet. O mesmo agarimo que se ten no control dos fillos no mundo real é o que se debe ter no mundo virtual. Doutra banda, pode darse tamén un factor de obnubilación dos pais pouco alfabetizados que pensen que Internet é a panacea: “o meu fillo que aprenda isto porque lle abre o futuro”. Tamén ten os seus riscos e os seus perigos.

No estudo, o control que realizan os pais sobre o uso de Internet dos seus fillos é escaso, centrado sobre todo no tempo de uso. Na súa opinión, cal é a maneira máis correcta de actuar?

A preocupación polo tempo é normal. Non se lle di a ningún fillo que salga a xogar se non fixo as súas tarefas escolares, pois en Internet é o mesmo. Logo xa entra o contido. Débese ter en conta a idade, porque non é o mesmos nenos de 6 anos que adolescentes de 17 que ao día seguinte son adultos e pódense marchar de casa.“No estudo constatamos que os adolescentes valoran que os seus pais se fíen deles e a eles parécelles normal a preocupación, o control e o interese dos seus pais” Hai moita gradación de anos e, por tanto, da relación pai-fillo e do control parental. Eu creo que a poucos pais en España ocorreríaselles instalar un filtro a un rapaz de 16-17 anos, salvo que fose unha circunstancia gravísima, porque lle favorecería moi pouco as relacións co seu fillo. Nun rapaz normal, teñen que primar sempre as medidas persuasivas sobre as coercitivas. No estudo constatamos que os adolescentes valoran que os seus pais se fíen deles e a eles parécelles normal a preocupación, o control e o interese dos seus pais, aínda que lles moleste un pouco.

Tamén se reflicte na investigación a extensión entre os adolescentes do “curta e pega”, con moi lixeiras modificacións, para realizar traballos escolares a partir de fontes como os buscadores ou enciclopedias como a Wikipedia, esperábase este dato?

“Á hora de estudar os mozos só teñen catro referencias: Google, Wikipedia, Encarta e O Recuncho do Vago”Isto sorprendeunos desagradablemente porque Internet ofrece un mundo de fontes de información moi rico, variado e completo nunha chea de idiomas e, ao final, os mozos só teñen catro referencias: Google, Wikipedia, Encarta e O Recuncho do Vago. O seu sistema redúcese a copiar, pegar e pasar o corrector ortográfico do “Word”.

Por unha banda, no estudo fálase da da división que se produce na casa entre o espazo familiar, representado polo salón e a televisión, e o espazo persoal e compartido cos amigos, é dicir, o computador conectado a Internet. Con todo, doutra banda, compróbase que Internet favorece a socialización entre pais e fillos, como se pode explicar este paradoxo?

Efectivamente, xérase unha tensión entre os dous espazos e unha tensión nas relacións, sobre todo en familias que teñen problemas. Se hai discusións cos pais, constatamos que os rapaces se refuxian no seu mundo de iguais, márchanse do espazo familiar, vanse ao cuarto e falan polo Messenger cos seus amigos. “O que sucede normalmente é que os dous pais pon na televisión o que eles queren e é o crío o que se ten que mover ao computador para ver o que lle apetece”Outras veces, non se producen tensións graves e simplemente non lles gusta a programación que pon os seus pais no televisor do salón ao dez da noite, é dicir, mozos de 16 anos que non teñen os mesmos gustos que os seus pais. Tamén aparecen rapaces que están a gusto en familia, reunidos no salón, mentres charlan e ven a televisión cos seus pais. Na miña casa pasa tamén ás veces, que ao meu fillo pequeno de 13 anos dámoslle a elixir e adoita ocupar a televisión do salón e eu adóitome ir ao computador a ver unha película. Pero o que sucede normalmente é que os dous pais pon o que eles queren e é o crío o que se ten que mover.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións