Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Entrevista

Eben Moglen, presidente do Software Freedom Law Center e conselleiro xeral da Fundación polo Software Libre

As normas de Internet poranas quen habiten en Internet
Por Jordi Sabaté 18 de Marzo de 2010
Img ebenmoglen portada
Imagen: Jordi Sabaté

Eben Moglen: doutor en dereito, doutor en filosofía, doutor en historia, profesor na Columbia University, autor do Manifesto Puntocomunista, autor xurídico da licenza GPL3. Son só algúns dos galóns que deberían colgar da pechera deste enorme intelectual se a súa austeridade e a súa modestia non o impedisen. Moglen é unha das cabezas visibles do movemento polo software libre e un dos pensadores máis brillantes que iluminan os albores do século XXI. Neoyorkino de 50 anos, dirixe o Software Freedom Law Center (un observatorio sobre a neutralidade tecnolóxica) desde a decimoséptima planta dun edificio da avenida Broadway. Pasou por Barcelona para dar unha conferencia sobre a universidade na era dixital, para a Universitat Oberta de Catalunya (OUC), e EROSKI CONSUMER non perdeu a oportunidade de entrevistarlle e escoitar as súas fascinantes opinións.

Quen controle o software controlará no futuro o poder?

Por suposto, en gran medida será así. O software é a esencia das ferramentas que empregaremos no futuro en case todos os campos, é o coñecemento do proceso, tanto industrial como administrativo ou creativo. Se apostamos polo software libre e desenvolvido pola comunidade, que é o mesmo que dicir o conxunto dos cidadáns, apostaremos porque o coñecemento, a xestión e os procesos sexan soberanos e poidan estenderse, máis aló dos intereses comerciais, a zonas do planeta que agora se afogan na miseria. Nós teremos o control dos procesos de produción no sentido marxista do termo e, por tanto, seremos de verdade os donos do noso destino e non só “simples consumidores”, como agora.

Que ocorrerá se non se consegue impor o software libre?

No ámbito privado, cada un pode facer o que queira. Se un señor ten unha empresa e decide facer funcionar as súas máquinas con software propietario, é o seu problema, non podemos dicir nada a iso. Agora ben, se hai unha alternativa en software libre ao programa que a súa industria usa e el insiste en pagar por outro propietario, a lóxica porá as cousas no seu sitio e esta empresa irase a pique, porque sen dúbida perde competitividade quen paga por algo que pode conseguir gratis e, ademais, coa posibilidade de melloralo.

Entón, no futuro imperará o software libre… O fin do capitalismo?

“Perde competitividade quen paga por algo que pode conseguir gratis e coa posibilidade de melloralo”
Espero que en gran medida si, pero non o podo predicir. Terá que haber unha convivencia entre dúas economías distintas: a que implica o uso de ferramentas libres, mellora comunitaria e acceso e gratis e universal a moitos servizos, ou polo menos con beneficio indirecto, e outra capitalista e industrial que creará algo que os demais non poderemos crear, ou non nos interesará, xa sexa polo esforzo que implique ou polo investimento. Será moi interesante ver como casan nas próximas décadas estas economías. Pero o máis importante, na miña opinión, será que o cidadán terá alternativas, non se verá obrigado a consumir só un determinado produto a un prezo fixo, senón que poderá buscar similares a prezos mellores ou mesmo gratis. Isto xa o vemos hoxe na música e no cinema.

Cre que a economía baseada en ser propietario do coñecemento dun ben ou un servizo toca o seu fin?

Estou seguro de que si, aínda que é posible que sigan vixentes algúns modelos industriais tradicionais. Ata agora imperou unha economía que non estaba baseada en posuír o ben, senón en coñecelo e saber como manexalo no mercado. Pero na actualidade este ben está en mans da comunidade, chámase “coñecemento” e exprésase no software libre, que non pertence a un só individuo. Microsoft e Apple son o símbolo dos últimos modelos de negocio baseados na propiedade do coñecemento. Para ambos xa hai alternativas libres. Mire o seu teléfono, é un iPhone cun sistema operativo pechado; moi bo, moi bonito. Pero mire o meu: un Nokia feo con Symbian, un sistema operativo liberado e aberto. O seu é moi bo, pero Steve Jobs (presidente de Apple) é o propietario real, dille para que pode usalo e para que non. Eu non teño ese problema, aínda que o meu teléfono sexa máis feo e, talvez de momento, menos espectacular.

“Microsoft e Apple son o símbolo dos últimos modelos de negocio baseados na propiedade do coñecemento”

As novas empresas xa nin se expoñen desenvolver un software propietario, prefiren lanzar un código aberto do seu produto a ver que pasa, como os usuarios, antes pasivos consumidores, mellórano e o adecuan ás súas necesidades. No futuro, o coñecemento volverá ser libre e soberano. Xa o é en gran medida, coas implicacións económicas que iso comporta. Mire a Wikipedia, unha enciclopedia aberta e editada por todos, gratuíta e dinámica. Pódese loitar contra iso?

Como pode dixerir unha sociedade como a estadounidense o valor do coñecemento libre cando alí a propiedade é case un principio fundacional?

Voulle a sorprender talvez, pero no meu país estes valores teñen moita mellor aceptación que en Europa, sobre todo na occidental, a socialdemócrata. Non esqueza que somos un país cun forte hálito libertario, inimigo dos gobernos centralizadores e controladores da vida dos cidadáns. No estadounidense está moi presente o individualismo, o “faino o teu mesmo”, á vez que é moi forte o sentido de comunidade, a sensación de que sen a comunidade un home só non pode vivir fronte á natureza desapiadada. Son ideas adoptadas da mentalidade do colono, pero calaron e adáptanse moi ben á Rede, que é un espazo inmenso que estamos colonizando.

“Quitáronlles o monopolio da información aos xornalistas e dubido que o volvan a recuperar”

O novelista e semiólogo Umberto Ecco non se cansa de denunciar que Internet necesita unhas normas e unhas xerarquías. Que opina?

É probable que estea de acordo con el. Pero, quen as vai a fixar? El, que é un personaxe do pasado, vai decidir o futuro aínda non inventado dos nosos fillos? Prefiro que os meus fillos ou os meus netos decidan o seu futuro á vez que o inventan. As normas de Internet poranas quen habiten en Internet.

Non cre que quen defenden a sociedade dixital libre son unha minoría elitista?

“Umberto Ecco é un personaxe do pasado, non pode pór as normas do futuro”
Iso non me preocupa, nunhas décadas seremos unha maioría, porque os nosos fillos crecen con Internet e pensan como a Rede, e o que hoxe vostede e eu debatemos con esforzo intelectual, eles compréndeno pola súa propia experiencia, dun modo natural. Hai que educarlles para que estean en Internet, para que interactúen coas novas tecnoloxías, e por si sós chegarán, xa chegan, á conclusión de que o software libre é a mellor solución para un mundo mellor. A eles non se lles ocorre xa que sexa lóxico pagar por unha chamada de teléfono, porque ven que hai centos de alternativas a iso. Nin sequera ocórreselles que haxa que pagar por unha canción, non viviron ese modelo industrial…

Segundo as teorías do profesor Sugata Mitra sobre “educación minimamente invasiva”, os nenos aprenden mellor e máis rápido se non están tutelados por mestres. Perderemos o control dos nosos fillos e netos?

Coñezo as teorías do doutor Mitra e parécenme moi acertadas. Contéstolle cunha pregunta. Algunha vez tivemos de verdade ese control ou é unha ilusión propia dos pais?

Como autor da terceira versión da licenza libre GPL, que opina das licenzas Creative Commons?

Teño unha opinión moi boa. Larry (Lawrence Lessig, pai das licenzas Creative Commons) é unha persoa moi intelixente que se deu conta de que o mundo actual non é como o que viviron Richard Stallman (pai do movemento polo software libre) e Bill Gates (fundador de Microsoft), un mundo polarizado polos absolutos. “Ou tes ou non tes”. Ou es propietario radical de todo ou non o es de nada. En certo xeito, Stallman é como Microsoft, pero con liberdade: un todo ou nada herdeiro dunha época na que o mundo se podía destruír en 20 minutos. Lessig deuse conta de que o mundo de hoxe non funciona así e quixo dar unha alternativa ás licenzas GPL, que existen para contrarrestar o papel absoluto do Copyright, pero á vez esixen unha liberdade absoluta.

Vostede sabe que pasará con profesións como o xornalismo, que vive do coñecemento da información nun mundo onde esta se converteu en libre?

“O que hoxe vostede e eu debatemos con esforzo intelectual, os mozos compréndeno dun modo natural”
A situación é preocupante. Os blogues, as redes sociais, Twitter, etc., quitáronlles o monopolio da información aos xornalistas e dubido que o volvan a recuperar. Ademais, as marcas descubriron que hai mellores maneiras de darse a coñecer que anunciarse nun xornal, xa sexa en liña ou en papel. Vexo moito futuro para os xornalistas, pero moi pouco para os xornais e os medios de comunicación en xeral. Se fose xornalista, apostaría polo hiperlocal, a noticia da contorna inmediata.