Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías > Internet e telecomunicacións

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Enrique Meneses, reporteiro, fotógrafo, escritor e bloguero

Hai que aplaudir o xornalismo cidadán

Imaxe: Bomarzo

Se Ernest Hemingway nacese 30 anos máis tarde e en España, chamouse Enrique Meneses. Tal é o calado aventureiro que tivo este xornalista e fotógrafo madrileño, testemuña lendaria dalgúns dos acontecementos máis importantes do século XX. Educado no París do II Guerra Mundial, traballou moitos anos para as revistas Paris Match e Life, un emprego que lle permitiu ser o primeiro reporteiro que subiu á Serra Mestra e compartiu durante catro meses as andanzas de Fidel Castro. Pero a súa carreira vai moito máis alá deste fito. Abarca entrevistas a Martin Luther King, ao presidente exipcio Nasser ou ao Xa de Persia. Tamén dirixiu numerosos medios, tanto españois como internacionais. A piques de cumprir 80 anos, Meneses colabora cada semana co diario Público, mantén ao día o seu blogue e a súa conta de Twitter, e garda fotografías impagables en Flickr. Asegura que as novas tecnoloxías non supuxeron ningún trauma para el e que o xornalismo de hoxe descomponse con rapidez por culpa da molicie dos propios profesionais. Para Meneses, que titulou a súa autobiografía “Ata aquí chegamos” (Edicións do Vento), o xornalismo cidadán é unha canteira de futuros valores.

Na súa dilatada carreira profesional vería pasar todo tipo de tecnoloxías. Como foi esta evolución?

Desde a pluma e o bolígrafo ata hoxe, con Twitter, usei de todo. As tecnoloxías foron cada vez máis especializadas. A máquina de escribir xa debeu de ser un súper avance no xornalismo, equivalente ao uso do computador para moitos de nós no seu momento e á chegada do blogue para outros tantos. Estou convencido de que a tecnoloxía sempre xogou no noso favor, e hoxe en día máis que nunca. Ahoras, ao día das últimas tecnoloxías estou grazas á miña profesora, a xornalista Rosa Jiménez Cano

Porque o xornalismo vive unha das súas maiores crises…

“Estou convencido de que a tecnoloxía sempre xogou en favor do xornalista, e hoxe en día máis que nunca”Ese é un tema máis complexo do que aparenta porque interveñen moitos factores. Por unha banda, hai unha confluencia dunha crise financeira mundial e de consumo, con outra do modelo de negocio. Esta segunda refírese, sobre todo, a como enfocar os novos soportes virtuais, a como adaptar o xornalismo tradicional ao novo medio dixital, tanto en contidos como nos anunciantes, que son o sustento natural dos xornais. Pero ademais hai un terceiro factor, que é sociolóxico: hoxe en día os xornalistas viven demasiado acomodados, demasiado pendentes das hipotecas, as letras do coche e a rentabilización inmediata do seu traballo. Con esta mentalidade é difícil que haxa bos reporteiros que se movan polo mundo. Moitos profesionais prefiren quedar na redacción á espera de que lles chegue a noticia por Internet ou por televisión. O resultado é que o xornalismo se deteriora ás alancadas.

É o denominado xornalismo cidadán un dos males da profesión?

“Hoxe en día os xornalistas viven demasiado pendentes das hipotecas”Non, en absoluto. É auténtico xornalismo. Será mellor ou peor, pero o xornalismo cidadán é unha invitación á reflexión por parte dos profesionais. Se un cidadán consegue unha fotografía dun instante noticiable, ou de algo denunciable, engade un texto e publícaa no seu blogue ou en Twitter, que facemos mal nós, que somos quen deberiamos estar aí? Non debemos quedarnos na cadeira da redacción fronte ao computador, á espera de que chegue a noticia, porque resulta que quen se comportou como un xornalista foi o cidadán, non o profesional. “No xornalismo cidadán resulta que quen se comporta como un xornalista é o cidadán, non o profesional”Hai que animar o xornalismo cidadán, aplaudilo, porque significa para o xornalismo do futuro o mesmo que Orantes ou Santana significaron para o tenis. España é agora a primeira potencia mundial en tenis porque moitos mozos imitaron a Orantes e a Santana, que empezaron de recogepelotas. O mesmo ocorre coa canteira do Barça; non lles din aos nenos que nunca deben tentar ser como Kaká, senón todo o contrario: se o tentan, poden logralo.

Moitos xornalistas aducen que o xornalismo cidadán carece de criterio.

Se se conta a noticia a distancia, entón carécese de criterio. O criterio por si só non serve de nada, hai que ir ata a fonte do suceso. Por iso deixei de limitarme só a escribir e fíxenme tamén fotoperiodista: porque era a maneira de obrigarme a ir ata a noticia. Mentres eu, como director da Toda Plana, mandei a Miguel da Quadra á guerra do Congo en 1965 a pé de trincheira, un coñecido xornalista, que logo dirixiu moito tempo un xornal de primeira liña, escribía as súas crónicas desde o seu hotel en Leopoldville, a un 2.000 km da fronte onde si estaba Miguel. Quen era máis veraz?

Cre que as novas tecnoloxías dan a sensación de que hoxe a noticia chega soa, que non fai falta buscala porque a relatarán desde Twitter ou desde os blogues quen a viven?

“Fíxenme fotoperiodista porque era a maneira de obrigarme a ir ata a noticia”Non estou de acordo. Eu mesmo uso varias ferramentas tecnolóxicas: teño o meu blogue, o meu Twitter, as miñas fotos en Flickr e comparto con varios xornalistas a canle multimedia Enredados, co que estamos en Youtube e en Facebook. E son o mesmo profesional e penso igual, aínda que os anos xa non me deixen saír como antes, pero admiro a David Beriain, que se vai a Afganistán a entrevistar os talibán, ou que emitiu por Internet as súas reportaxes sobre a guerrilla colombiana. A tecnoloxía facilita o traballo, concede unha inmensa liberdade, pero non redime de ir a por a noticia. E se non vas ti, outro irá; xa sexa á selva ou á praza que está preto de casa.

Desde a súa experiencia como fotógrafo profesional, cre que é unha profesión en perigo de extinción?

En absoluto. Co fotoperiodismo pasa o mesmo que co resto do xornalismo: hai que ir a por a noticia porque se non se vai, alguén con máis ganas e cunha cámara irá e sacará a foto. Hoxe os fotoperiodistas teñen máis armas que nunca, máis instrumentos para valerse por se sós, para promocionarse. Eu cambieime de axencia de prensa hai pouco porque alguén entrou na miña páxina de Flickr e viu as miñas fotos na Serra Mestra con Fidel, Raúl e o Che, e ofrecéronme un contrato mellor. Agora ben, primeiro tiven que pór as fotos en Flickr.

Como será o xornalista do futuro?

“A tecnoloxía facilita o traballo, dá unha inmensa liberdade, pero non redime de ir a por a noticia”É obvio que debemos dicir adeus ás redaccións tal como coñecémolas, entre outras cousas, porque a tecnoloxía permite traballar desde casa, pero tamén porque o xornalista do futuro terá que ser “freelance”, autónomo, para vender o seu traballo lonxe dos intereses dos grandes medios ou do poder, que queren guiar cara ao seu lado. Cando me atopei co Che Guevara no Cairo, el xa era ministro e pregunteille por Fidel; respondeume que estaba moi enfadado comigo. Estábao porque despois de pasarme catro meses cos seus na Serra Mestra, despois de escribir con profusión sobre eles, Castro non entendía que eu entrevistase en Miami aos sobreviventes do intento de invasión de Baía de Cochos. Pero a obrigación do xornalista é ser imparcial, independente.“Hai non tantos anos terías que empezar por construír o edificio antes de fundar o xornal; agora basta con catro ordenadores conectados a Internet”A tecnoloxía xa nos permite esta independencia laboral; hoxe xa hai xornais de barrio en Madrid elaborados por uns poucos xornalistas e cos medios xustos. Isto, que me parece unha grandísima idea porque levarán a longo prazo toda a publicidade do barrio, antes fose imposible. Hai non tantos anos terías que empezar por construír o edificio ou, como mínimo, por acondicionar o local. Agora basta cuns cuantos ordenadores e unha conexión ADSL.

Como foi a súa aproximación ás novas tecnoloxías?

Foi gradual, case diría que natural. Formeime no estranxeiro, en medios onde os avances eran algo natural, mentres que en España primaba o atraso tecnolóxico. Pasei polos cartóns furados, polos computadores Amstrat cando tiña oficina en Londres, enfronte da redacción do Times, coa revista “The Adventurers”… Logo utilicei as distintas ferramentas conforme viñéronme ben, porque no mundo anglosaxón as novas tecnoloxías sempre se viron con entusiasmo. Para min Internet non supuxo unha gran revelación, senón unha consecuencia natural dun proceso que levaba moitos anos en marcha e que eu vivín de preto.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións