Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías > Internet e telecomunicacións

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Gemma Martínez, investigadora da Universidade do País Vasco experta en menores e Internet

É recomendable que os pais dun menor crense un perfil na rede social do seu fillo para aconsellarlle

A diferenza dos seus proxenitores, as próximas xeracións de mozas serán nativos dixitais. Crecerán vinculados dunha maneira íntima ao computador e a unha cultura dixital que aos seus pais antollaráselles case marciana. Por iso, numerosos expertos en educación e socioloxía alertan de que os adultos non poden permanecer afastados do mundo dos seus fillos, por moi indescifrable que lles pareza, e deben acompañarlles durante os seus primeiros anos de navegación por Internet, así como asesorarlles no mundo das redes sociais. Gemma Martínez, investigadora da Universidade do País Vasco e membro do equipo que representa a España no proxecto europeo EU Kids En liña (Menores Europeos na Rede), pertencente á súa vez ao programa Safer Internet da Comisión Europea, aposta por fixarse nos aspectos positivos da Rede, que son moitos, pero advirte de que se debe estar preto do menor e as súas actividades ata que este teña criterio para distinguir o bo do malo. Tal como Martínez subliña: “Os perigos que entran dentro da categoría de delitos, normalmente débense a un uso inapropiado das ferramentas de Internet por parte do menor”.

Á parte dos perigos evidentes que entran dentro da categoría de delitos, hai cousas boas e malas na Rede, ou máis ben convenientes e inconvenientes segundo a idade?

Non é aconsellable cualificar nin xeneralizar o que fan os menores en Internet como bo ou malo sen ter en conta, entre outros aspectos, a idade ou a contorna no que se desenvolven estas actividades. Tachalas como boas ou malas pode derivar en alarmismo e pánico social, algo nada conveniente para o necesario desenvolvemento do menor na Rede.

É malo que o menor utilice as redes sociais?

“Os pais non poden esquecer, no caso concreto das redes sociais, que os menores de catorce anos non poden acceder”A resposta adecuada sería: depende. Se un menor entra nunha rede social sen ter nocións básicas sobre as normas de privacidade que ha de seguir nesta contorna (contactos que debe e non debe aceptar, publicación de información persoal ou fotos, accesibilidade ao seu perfil, etc.), pode ser prexudicial. En cambio, se o menor utiliza ben esta ferramenta, o uso de redes sociais e outras solucións de comunicación servirá para reforzar os lazos de amizade cos seus amigos. Neste caso, tamén hai que ter en conta a idade na que o menor accede a Internet. Os pais non poden esquecer, no caso concreto das redes sociais, que os menores de catorce anos non poden acceder.

É prexudicial que os menores accedan a contidos sexuais ou violentos en liña?

De novo, a idade pode influír neste tipo de actividades. Se un menor de nove anos accede de forma accidental a contidos sexuais ou violentos, pode supor para el unha situación de incomodidade e malestar porque carece da capacidade para analizar de forma crítica eses contidos. Aí é onde a figura dos pais cobra un papel imprescindible no ensino do menor. Os pais teñen que acompañar na navegación aos menores entre seis e dez anos para evitar este tipo de situacións. En cambio, para un adolescente, o feito de atoparse con contidos sexuais ou violentos non é tan grave, xa que se lle presupón unha capacidade crítica para evitalos.

Pode Internet ser tan enriquecedor como unha biblioteca?

“O gran problema é que o menor busque todo en certas páxinas web como Wikipedia”Os menores teñen en Internet unha fonte básica de información, diversión e creatividade. Na preadolescencia e adolescencia, o feito de contar con esta ferramenta pódelles servir para informarse de certas cousas, como as relativas ao seu desenvolvemento sexual, que non se atreverían a preguntar cara a cara. Tamén son positivos os lazos de amizade que xeran cos seus amigos, a través de xogos, redes sociais e mensaxería instantánea, sempre que estas relacións en liña non suplan nunca ás da vida real nin lles quiten tempo para desempeñar outras actividades fóra de Internet. A infinita fonte de información que supón a Rede para os menores ao desenvolver as súas tarefas escolares tamén é un factor moi positivo. O gran problema é que o menor busque todo en certas páxinas web como Wikipedia: cortar e pegar contidos sen asimilar que fai.

Como poden os pais discernir entre o bo e o malo de Internet?

Os pais só poden discernir que é apropiado para os seus fillos en Internet se eles usan tamén a Rede. Por fortuna, entre 2005 e 2006, o número de pais usuarios de Internet con fillos que tamén navegan aumentou de modo considerable. Pero no caso de España, un 15% dos pais cuxos fillos utilizan Internet descoñecen o medio.

Que implica isto?

Os pais que non utilicen Internet non poderán aconsellar aos seus fillos e, por tanto, o menor será aínda máis vulnerable ante os perigos que poida entrañar a Rede. O concepto de educación está nun momento de cambio e, do mesmo xeito que hai uns anos os pais sentaban xunto aos seus fillos para axudarlles coas tarefas da escola, agora téñeno que facer fronte á pantalla e en Internet. Uns pais que non saiban que é unha rede social e como funciona, que xogos en liña utiliza o seu fillo ou a que páxinas web accede o menor para facer os traballos do colexio, non poderán nunca aconsellar ben ao seu fillo no uso seguro de Internet.

“Os pais que non saiban que é unha rede social e como funciona non poderán nunca aconsellar ben ao seu fillo no uso seguro de Internet”

Os últimos estudos demostran que os pais aplican aos menores, en xeral, regras restritivas e non construtivas. España é o país da Unión Europea no que máis regras restritivas aplícanse. Só un 16% dos pais afirman non facelo. En paralelo, a instalación de filtros que poidan impedir ao menor acceder a contidos perigosos está tamén por baixo da media europea. Estes dous resultados denotan unha falta de alfabetización dixital dos pais españois, que están ademais entre os máis preocupados de toda Europa.

Podería citar un exemplo de normas restritivas non aconsellables?

Entre esas regras non construtivas destacan: prohibir ao menor acceder a redes sociais, prohibir o uso de mensaxería instantánea, restrinxir o tempo de uso da Rede ou vetar os xogos en liña. Estas restricións só se deberían aplicar se os pais comproban que esas accións prexudican ao menor: pasa demasiado tempo en casa, non comparte xogos na rúa cos amigos, mostra deixamento nas tarefas escolares, etc.

Se pola contra os pais aplican estas restricións de forma arbitraria ou influídos polo “medo”, é posible un efecto rebote. O menor non se comunicará cos seus amigos desde o computador de casa, pero poderao facer desde un cibercafé, onde non hai ningunha vixilancia e, por tanto, as consecuencias poden ser máis graves. O feito de impedir ao menor que utilice Internet tamén pode implicar unha “e-exclusión”. Un menor que non estea conectado pode illarse socialmente. Se todos os seus compañeiros comunícanse pola Rede e el non o fai, chegará un momento no que descoñeza os temas dos que falan os seus propios amigos.

Parece que os pais responsables deben hoxe en día esforzarse máis para educar aos seus fillos porque han de asimilar conceptos novos. É así?

“Un adulto ten capacidade crítica e unha visión máis obxectiva dos contidos beneficiosos ou prexudiciais cos que o seu fillo se atopa en Internet”Aos pais non se lles esixe máis que antes, senón algo diferente. Un dos problemas que se detecta é a falta de autoconfianza que os pais teñen neles mesmos ao manexarse en Internet. A resposta máis común dos pais é que os seus fillos saben máis que eles e iso non é do todo certo.

Un neno pode manexar Internet con máis rapidez que os seus pais porque desde idades moi temperás enfróntase ao computador. En cambio, un adulto ten capacidade crítica e unha visión máis obxectiva dos contidos beneficiosos ou prexudiciais cos que o seu fillo se atopa en Internet. O comportamento do menor na Rede é similar ao da vida real, pero neste caso os pais non han de perder de vista que Internet conta coas posibilidades de anonimato e inmediatez. Estas dúas características, entre moitas outras, diferencian á educación na vida real da educación para o uso da Rede.

Os pais irán sempre por detrás dos seus fillos na aprendizaxe dixital? Sería boa idea deixarse guiar por eles neste novo mundo?

Non todos os pais van por detrás dos seus fillos na aprendizaxe dixital. O cambio rexistrado, sobre todo no cinco últimos anos, foi demasiado rápido e hai certas cousas que non se asimilaron. Pero hai resultados recentes que demostran que en Europa os pais aumentan o seu uso de Internet. Isto implica un desenvolvemento das habilidades no manexo da Rede e, por tanto, un maior coñecemento.

Por que se tende a crer que todo o que sucede na Rede é perigoso ou, canto menos, escuro?

“Téndese a subliñar os riscos e nunca as oportunidades que brinda Internet”Polo descoñecemento e falta de alfabetización dixital. Téndese a subliñar os riscos e nunca as oportunidades que brinda Internet. No caso de España, parte disto pódese achacar a que aínda non alcanzamos o 100% de penetración de Internet nos fogares, pero asistimos a un aumento de uso considerable ano tras ano, tanto por parte dos menores como da poboación adulta. Ao ser un proceso novo e que se renova día a día debido aos continuos avances, xérase certo medo e desconcerto social. En cambio, quen utilizan de forma asidua a Rede tamén desenvolven a capacidade de xulgar como erróneo ese concepto que asocia a Internet con risco.

Hai “outro lado da moeda” no que a Rede e as novas tecnoloxías sirvan para fomentar o contacto familiar e valores como a solidariedade ou a tolerancia?

Esta pregunta quizá sexa un fiel retrato do pensamento actual acerca de Internet. A cara máis importante da moeda é a oportunidade que brinda para fomentar lazos familiares e de amizades, ademais de participar de modo máis activo como cidadáns. O “outro lado da moeda” aparece cando non facemos un bo uso das ferramentas e todo se pode traducir en situacións de invasión de privacidade, illamento social, abuso, etc.

Hai que vixiar todo o que fai un fillo en Internet?

“Se algún pai sente a necesidade de vixiar todo o que fai o seu fillo en Internet, é que confía moi pouco nel”

Se algún pai sente a necesidade de vixiar todo o que fai o seu fillo en Internet, isto responde a unha falta de confianza no menor e a unha evidente preocupación. A vixilancia respondería a algún problema. En cambio, si é aconsellable que desde o seis ao dez anos os pais guíen ao menor no uso de Internet porque non teñen a capacidade de distinguir que é bo e malo. Mesmo nestas idades é aconsellable instalar nos ordenadores filtros que impidan ao menor acceder a certas páxinas web.

Cos adolescentes, un pai non pode navegar con eles porque xa adquiriron una certa madurez persoal e estar á súa ao redor mentres utilizan Internet pode supor unha intromisión na súa intimidade. A estas idades, moitos menores tamén desenvolveron as habilidades suficientes como para desinstalar filtros do computador e borrar todo rastro das súas accións en Internet.

En cambio, se a comunicación entre pais e fillos acerca do que fan en Internet é de confianza, os pais poderán aconsellar ao menor sobre que debe facer e que non. Para aconsellar ao menor, teñen que saber cales son os sitios que máis frecuenta e cales son os posibles perigos para el.

Cre correcto observar as actividades dun fillo nunha rede social? Non é como espiarlle de incógnito nunha discoteca?

Un menor en España só pode acceder a unha rede social con catorce anos. A esta idade, o pai debería observar que fai o seu fillo, xa que ben utilizada, a rede social pode ser unha solución tecnolóxica moi boa para o desenvolvemento persoal do menor (socialización, compartir vídeos, música, afeccións, estados de ánimo, etc.). Agora ben, mal utilizada pode volverse na súa contra. O menor é moi confiado, transgresor e non é consciente das consecuencias que poden ter certas accións. Por este motivo, é recomendable que os pais se cren un perfil na rede social, nunca non compartido cos seus fillos, para que poidan saber como funciona e aconsellar ao menor sobre que pode e que non pode facer.

“En demasiadas ocasións, os pais cren que os seus fillos son só vítimas de posibles perigos nas redes sociais e, en cambio, son os perpetradores de tales perigos”

Observar non implica ler cada día o perfil do seu fillo na rede social, nin vixiar os comentarios que lle deixan os seus amigos no muro, nin as mensaxes que recibe ou envía ou as fotos que ten. Isto sería unha intromisión na vida persoal do menor que, por outra banda, presuponse que recibiu unha educación para utilizar estas redes e faino de forma adecuada. Non é conveniente que pais e fillos estean no mesmo grupo de amigos nunha rede social, porque a finalidade desta é relacionarse cos iguais e non cos pais ou con grupos de idade dispares.

Pero os pais si poden pedir ao menor que lles deixe ver o estado de privacidade da súa conta e advertirlle de que os amigos na rede social teñen que ser os mesmos que coñece na vida real. Deben aconsellarlle que non todas as fotos pódense colgar na Rede, porque hai que respectar aos compañeiros, e ser coidadoso coas publicacións nos muros dos demais. En demasiadas ocasións, os pais cren que os seus fillos son só vítimas de posibles perigos nas redes sociais e, en cambio, son os perpetradores de tales perigos.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións