Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Instalar Linux

É un sistema operativo libre e gratuíto, con prestacións moi útiles, aínda que con certas dificultades paira o usuario inexperto
Por miren 4 de Maio de 2004

Desde que en 1999 o sistema operativo Linux empezase a ser coñecido polo gran público, experimentou un crecemento moi rápido, que deu lugar a grandes melloras nas súas prestacións. Grazas ao auxe do software libre e ao apoio recibido por parte de diversas empresas informáticas (como IBM) e institucións (como a Xunta de Estremadura), Linux popularizouse e empezou a ser considerado como una alternativa ao omnipresente Windows. Con todo, a pesar de que os avances neste sistema son constantes e do gran esforzo realizado en simplificar o seu uso, aínda existen certos aspectos nos que podería mellorar paira satisfacer as necesidades do usuario doméstico.

Libre e gratuíto

Linux é un sistema operativo como poden ser Windows (de Microsoft) ou Mac Vos (de Apple), e cumpre os seus mesmas funcións: é o programa que permite que o resto de programas, como o navegador ou o procesador de textos, poidan funcionar. O nome de Linux vén do creador do seu núcleo, Linus Torvalds, un mozo universitario finlandés que en 1991 publicou, a través de Internet e de forma libre e gratuíta, o código do seu sistema operativo, ofrecéndollo á comunidade científica e universitaria. De aí xorden as grandes particularidades de Linux con respecto a Windows ou Mac Vos: é libre, gratuíto e creado de forma voluntaria por programadores de todo o mundo:

Libre quere dicir aberto: calquera persoa pode ver as liñas de código que os programadores escribiron paira dar lugar ao programa final. Desta forma, o usuario con coñecementos técnicos suficientes pode modificar partes dese código e adaptar o sistema ás súas necesidades.

Gratuíto: pódese descargar gratuitamente de Internet ou obter como CD de agasallo en revistas especializadas. Tamén é legal copiarllo ou prestarllo a un amigo. Aínda así, tamén é posible a súa adquisición en formato CD ou DVD, con todos os seus manuais de uso e configuración en formato papel, por uns 30 euros (segundo a versión o prezo pode variar). Windows, con todo, é de pago, e instalalo desde unha copia pirata (aínda que sexa paira uso persoal), está sancionado pola lei.

Desenvolvemento compartido: ao contrario que os sistemas operativos de compañías comerciais (como Windows ou Mac Vos), Linux foi fundamentalmente desenvolvido de forma voluntaria por programadores de todo o mundo. Calquera programador interesado pode programar partes do sistema, achegando así o seu “granito de area”. Ademais, así se consegue un sistema operativo moito máis seguro, xa que foi revisado por programadores independentes, axudando a detectar erros (ou maldades ocultas) no código.

Esta última característica é un dos seus puntos fortes. Trátase dun sistema operativo moi estable, no que se pode traballar continuamente con el durante meses, e mesmo anos, sen sufrir un só bloqueo ou colgue. Os virus, que supoñen una auténtica praga paira os usuarios de Windows, son tamén uns descoñecidos paira Linux, xa que case nin existen.

Con todo, ao estar dirixido o seu desenvolvemento polos propios programadores, trátase dun sistema enfocado ao usuario profesional e experto en informática. Aínda así, nos últimos anos, as asociacións de programadores que dirixen o seu desenvolvemento apostaron inequivocamente por simplificar o seu uso paira así achegalo ao usuario inexperto. Proxectos como Gnome ou KDE son un claro expoñente desta aposta polo seu uso.

Antes de decidirse a instalar Linux, convén exporse cales son as necesidades que queremos cubrir con este sistema operativo. Si estas son as dun usuario doméstico normal que usa o computador paira navegar por Internet, redactar documentos de texto, usar programas de mensaxería instantánea, ver vídeos, escoitar música ou utilizar algún xogo, Linux cobre todas estas necesidades sen ningún problema.

Con todo, hai casos particulares nos que Linux queda curto, principalmente por mor de que moitas empresas comerciais non apostaron aínda por este sistema operativo. A maioría das aplicacións propietarias e comerciais de Windows non dispoñen dunha versión específica paira Linux. Aínda así, grazas á colaboración desinteresada de moitos programadores, existen na actualidade “clons” ou programas similares paira Linux de gran parte das aplicacións máis comúns de Windows.

Con todo, moitas veces as características do orixinal e o “clon” non son exactamente iguais. Por iso, si deséxase utilizar algún programa en particular que non poida ser substituído por outro similar, é importante asegurarse de que exista una versión específica paira Linux, producida pola empresa creadora do programa orixinal, e que teña os seus mesmas características. Aínda así, no caso de que non exista esa versión específica, tamén é posible usar emuladores (como WMware), que permiten utilizar desde Linux o mesmo programa que se usaba en Windows.

No caso dos xogos, apenas existen títulos comerciais de Windows que sexan migrados a Linux (sempre se pode usar un emulador paira gozar do noso xogo favorito). No entanto, existen outros moitos xogos desenvolvidos especificamente paira Linux, co que un usuario pode gozar xogando co seu computador sen ningún problema.

Algo semellante ocorre con moitos periféricos e dispositivos, aínda que a alternativa que ofrece Linux está máis desenvolvida. Para que os periféricos, como os escáneres ou cámaras dixitais funcionen cun computador, necesitan dun pequeno programa chamado “controlador” (‘driver’, en inglés), que é o que se encarga de que o computador poida dar instrucións ao dispositivo, e este conteste correctamente. Da mesma forma que ocorre con moitos programas comerciais, o habitual é que estes periféricos só dispoñan de ‘drivers’ específicos paira Windows. Moitas empresas xa ofrecen versións paira Linux destes controladores e os programadores que desenvolven Linux crearon versións para que funcionen os produtos das empresas que se negan a ofrecer soporte neste novo sistema. A gran maioría dos dispositivos actuais (cámaras dixitais, PDAs, escáner, etc.) non presentan problemas específicos paira funcionar correctamente.

Instalación

Una vez que se decidiu instalar Linux, o primeiro paso é elixir a versión que máis se adapte ás necesidades do usuario. A estas versións coñéceselles como distribucións. Una distribución é un grupo de programas, xa preparados e configurados, cun conxunto de controladores paira una ampla variedade de dispositivos. Dentro desta distribución atópase a parte central do sistema operativo, o que se coñece como núcleo ou kernel. Este núcleo é o que recibe o nome de Linux. O resto de programas, aplicacións e controladores son pezas engadidas que se suman ao núcleo central, dando lugar a un sistema operativo completo. Por iso, moitos usuarios de Linux prefiren dar ao conxunto do sistema operativo o nome de GNU/Linux, xa que boa parte desas aplicacións proveñen do proxecto GNU auspiciado pola Fundación polo Software Libre (FSF).

Existe una ampla variedade de distribucións, aínda que as máis completas e fáciles de usar paira un usuario doméstico son Mandrake, Suse ou Fedora. Todas elas teñen unhas prestacións e características similares, e tanto o seu proceso de instalación como de configuración ou uso posterior son sinxelos e non varían excesivamente. Tamén existen distribucións “live-cd“, que permiten utilizar un sistema Linux desde o lector de CDs, sen necesidade de instalar nada. De todos os xeitos, esta non é a configuración máis adecuada porque o computador traballa con maior lentitude, polo que se recomenda instalar Linux completamente no disco duro.

Particiones

Antes de comezar a instalación, hai que decidir si quérese ter un computador híbrido (con Windows e Linux instalados á vez) ou, simplemente, si deséxase dispor unicamente de Linux. No caso de que queiramos que o computador poida usar Linux ou Windows indistintamente (o máis habitual), convén facer dous compartimientos dentro do disco duro; un paira cada sistema operativo. Esta acción é coñecida co nome de “particionar” o disco.

Instalando

A forma máis adecuada de levar a cabo a instalación é a través de una copia en CD dalgunha das anteriores distribucións (descargándoa de Internet, copiándoa dun amigo, como obsequio en revistas especializadas ou adquiríndoa, xunto a manuais e servizo técnico, por un prezo duns 30 euros).

Una vez dispóñase do CD, e antes de introducilo no computador, é necesario conectarlle todos os dispositivos e periféricos (escáner, cámaras fotográficas, etc.) que se queiran usar con el. Desta forma, no propio proceso de instalación é moi posible que se detecten e configuren todos estes dispositivos.

Despois, introdúcese o CD no computador, e trátase de acendelo (ou arrincalo de novo). Si a instalación non comeza automaticamente, témonos que asegurar de que os BIOS (un pequeno programa que controla o arranque do computador) estea correctamente configurada. Paira iso, hai que pulsar F2, ESC ou SUPR nos primeiros momentos do aceso, e activar a opción “Arrincar desde o CD-ROM”.

Una vez iniciada a instalación, esta adoita ofrecer dous modos de traballo, un paira usuarios expertos e outro máis simple, no que a maioría das opcións a elixir xa están predefinidas. O recomendado é este último, xa que, una vez indíquelle cal é a partición na que instalarse, completará a maior parte do proceso de forma automática. Con todo, poida que a instalación expoña una serie de cuestións descoñecidas paira un usuario inexperto. A continuación móstranse algunhas:

Partición Swap: trátase dunha parte do disco duro especial, que será a que Linux use como memoria secundaria no caso de que quedase sen memoria RAM suficiente. O tamaño desta partición ha de ser do dobre da memoria instalada. Por exemplo, si o computador dispón de 256 Mb de RAM, a partición swap deberá ocupar 512 Mb.

Formato das particiones: é o formato no que se gardarán os datos no disco duro. Na actualidade existe una diversidade de formatos, como ext3, ReiserFs, jfs, xfs, etc. De todos eles, o recomendado é ext3. É o máis usado.

Contrasinal do usuario root: dentro de Linux se implementa un sistema de permisos e contrasinais paira evitar o acceso non desexado de estraños. Paira iso, existe una conta de usuario dentro de Linux, de nome root, que cumpre as funcións de administrador do sistema. É de vital importancia que este usuario teña una contrasinal difícil de pescudar, xa que así se evitan problemas de seguridade e ataques de hackers malintencionados. Ao longo da instalación, solicitará o contrasinal paira este usuario, que ha de ter seis caracteres como mínimo.

Una vez finalizada a instalación, e tras extraer o CD da bandexa do CD-ROM, o computador reiniciarase. Ao comezar o arranque, aparecerá una pantalla na que se pode seleccionar que sistema operativo quérese iniciar: Windows ou Linux. Ao concluír o arranque, e tras introducir o contrasinal de acceso (normalmente será o contrasinal do usuario root), poderemos concluír a instalación.

Linux no día a día

No traballo diario con Linux pódense desenvolver as mesmas tarefas que con calquera outro sistema operativo comercial. Desde redactar documentos até navegar por Internet, pasando por realizar presentacións ou usar programas de mensaxería instantánea, todas as tarefas son posibles usando este sistema operativo. A única limitación coa que un usuario habitual de Windows pódese atopar é a falta de programas equivalentes aos que estaba afeito usar. Con todo, Linux ofrece múltiples opcións fronte a estes programas.

Ofimática

Existen varias alternativas a Microsoft Office, o paquete ofimático por excelencia. Entre todas elas, a máis avanzada é OpenOffice.org. Dispón da práctica totalidade das ferramentas ofimáticas, como procesador de textos, presentacións, folla de cálculo, programa de debuxo, bases de datos, etc. O seu procesador de texto permite tanto ler e crear documentos en formato ‘.doc’ (o formato propietario e segredo de Microsoft Word), asegurando así a compatibilidade cos documentos creados en Windows.

Navegación por Internet

Ademais de Mozilla, o navegador libre máis coñecido, tamén existen outros como Galeon, Firefox, Epiphany (todos eses variantes de Mozilla) ou Konqueror. As súas prestacións e rapidez son equiparables (e, en moitos casos, superiores) ás de Internet Explorer, o navegador por defecto de Windows.

Mensaxería Instantánea

A maioría dos sistemas de mensaxería máis populares, como Yahoo! Messenger ou MSN Messenger tamén están dispoñible en Linux. Yahoo! ofrece una versión específica paira Linux do seu programa de mensaxería, mentres que paira MSN Messenger existen varios programas que imitan as súas características, como é o caso de Gaim.

Deseño e retoque fotográfico

A alternativa a Adobe Photoshop, o programa de retoque fotográfico por antonomasia, chámase GIMP. É un completo programa que cumpre moitas das prestacións de Photoshop, aínda que a súa manexo é un tanto máis complicado.

Ademais do software dispoñible, tamén hai que valorar outras peculiaridades de Linux con respecto a Windows. Neste último, a maioría dos periféricos que se adquiren (chaves de memoria USB, cámaras dixitais, etc.) poden ser conectados ao computador e empezar a funcionar inmediatamente (o que se coñece como Plug-and-Play, “Enchufar e usar”). Pola contra, en Linux necesítase realizar un proceso de configuración para que estes periféricos poidan funcionar. A razón é que os fabricantes destes produtos non adoitan ofrecen controladores paira Linux. Por esta razón, conseguir que estes dispositivos funcionen en Linux implica una configuración menos automática, normalmente seguindo uns sinxelos pasos de instalación explicados en diversos manuais dispoñibles en Internet.