Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías > Internet e telecomunicacións

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

José Cervera, xornalista fundador de Baquia e autor de ‘O roubo do milenio’

Internet inventárona unha cuadrilla de hippies

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 21 de Decembro de 2006

Di a xente que lle coñece que o cerebro de José Cervera vai como mínimo cinco anos por diante do resto do corpo, e por tanto da realidade actual. O certo é que Cervera manexa sempre unha inxente cantidade de información coa facilidade de quen remove o solto no peto do pantalón. Con esta información predixo fai dez anos o que está a suceder hoxe en día, e as súas previsións cumpríronse punto por punto. Fai menos, sete anos, decidiuse a fundar unha revista en liña que sería referencia de modernidade e independencia entre 1999 e 2002: Baquia. Posteriormente foi pioneiro en España na aplicación das licenzas Creative Commons. Agora Cervera, que antes que xornalista foi paleontólogo no equipo de Atapuerca, volve de novo a cara cara ao pasado para escavar nas orixes da Rede e sacar as súas particulares deducións, que plasma nun interesantísimo ensaio de próxima edición, ‘O roubo do milenio’.

Cales son as orixes de Internet?

“Internet é froito da fusión de tres elementos básicos: os computadores persoais, a rede que os pon en contacto entre si e o hipertexto como factor de coñecemento”Internet é froito da fusión de tres elementos básicos, que son os computadores persoais, a rede que os pon en contacto entre si e o hipertexto como factor de coñecemento. Este tres elementos se han ido trenzando desde o seu nacemento en desenvolvementos independentes que se tocaban de cando en vez, pero non foi ata principios dos anos setenta cando converxeron nun lugar moi concreto: os campus universitarios da california hippy. É nos ambientes contraculturales de San Francisco e Os Angeles onde se concentran os investigadores que estaban entón deseñando os primeiros computadores persoais, a partir da acomodación das grandes máquinas de IBM, e os primeiros protocolos para conectar computadores e compartir información Alí coniciden cos líderes do movemento dos dereitos civís e da esquerda estudantil americana, pero tamén con personaxes procedentes do Instituto Tecnolóxico de Massachusetts (MIT) como Bill Gates (creador de Microsoft), Richard Stallman (pai do movemento do software libre) ou Steve Wozniak (que co tempo deseñaría o primeiro Macintosh). Digamos que ese foi o caldo de cultivo das novas tecnoloxías da información, o sitio onde adquiriron unha filosofía propia.

Cal é a importancia relativa na revolución tecnolóxica de cada un este tres elementos que vostede sinala?

Eu diría que a partes iguais, porque non se pode entender Internet se falta o hipertexto, que á fin e ao cabo é a forma pola que navegamos, é o ir de ligazón en ligazón buscando algo que non sabemos concretamente que é pero que fai que nos vaiamos informando. Por outra banda, é incontestable que sen a revolución dos computadores persoais Internet xamais chegase a ser un fenómeno social e popular. Finalmente, sobra dicir que os protocolos que permiten comunicarse a dous ou máis ordenadores persoais están a darlle a volta ao modo que temos de relacionarnos, tal e como a coñecemos ata agora. Pero sen computadores e sen o hipertexto, de pouco servíronnos os protocolos.

Parece un pouco estraño incluír a hipertextualidad entre os factores propiciadores do fenómeno Internet…

“O desenvolvemento lóxico sería que Internet se xestou desde o mundo empresarial”Pois en realidade é o máis antigo do tres, e ten precedentes mesmo na Biblia, como son a cita cruzada ou a anotación ao pé de páxina. Trátase de modos precursores de facer referencia a outro texto diferente do que se está lendo, e en realidade a hipertextualidad é moito máis próxima ao modo de pensar humano que a lectura lineal. Pensamos asociando ideas, non deducindo unha doutra. Mesmo Ramón Llull quixo inventar no século XIII unha máquina que servía para unir páxinas que contiñan ideas asociables; desde sempre o ser humano buscou un modo de reflectir os seus pensamentos que fose máis versátil que o lineal, e eu diría que a hipertextualidad é o que máis se achega ao modo de pensar humano.

Pódese concluír que Internet é a consecuencia lóxica do desenvolvemento das novas tecnoloxías durante o século XX?

Non, en absoluto. Mesmo ao contrario, o desenvolvemento lóxico sería que Internet se xestou desde o mundo empresarial e fose pensada como un servizo de valor engadido ao teléfono: poderíase ofrecer desde videoconferencias a videovigilancia dos nenos, do fogar, correo electrónico, etc… Todo con elevada calidade, sen spam, sen virus, pero completamente controlado por AT&T e outras grandes operadoras de telefonía. Este é o modelo das ‘superautopistas da información’; verdadeiros xardíns exclusivos e valados, algo elitista e nada popular. Sería un modelo que non permitiría a publicación libre tal como concibímola agora, e que eu creo que é o gran valor engadido de Internet. A este modelo responderon as primeiras experiencias de redes, como Compuserve, America En liña ou o Minitel de France Telecom, que aínda segue existindo como servizo independente.

Que ocorreu entón para que Internet non seguise ese modelo empresarial e acabase sendo algo popular?

“Os fundadores de empresas como Microsoft e Apple eran activistas hippies cuxa decisión máis importante foi fundar as súas propias empresas”Tivo moito que ver niso a procedencia dos primeiros enxeñeiros que traballaron no desenvolvemento de redes para intercambiar información, xa que o interese polas mesmas nace tras a segunda guerra mundial no ámbito militar. Á cabeza deles estaba Douglas Engelbart, do MIT, quizá o primeiro en pensar tanto nos computadores persoais como no desenvolvemento de redes de computadores. A partir del e do seu equipo de traballo, comeza a haber un interese na investigación militar polas redes de computadores, e como consecuencia todo o desenvolvemento que se produce, ou boa parte del, faise con orzamento do Pentágono, polo que a súa propiedade pasa a ser pública por lei unha vez que transcende o ámbito do segredo militar. Isto é moi importante para comprender que Internet non caese exclusivamente ao lado empresarial. Doutra banda, están os movementos contraculturales dos anos sesenta e setenta, que alimentaban ideológicamente as universidades occidentais. É alí onde se formaban os primeiros investigadores interesados na informática e a computación, e é alí, en California sobre todo, onde se produciu a confusión de ideas que xerou Internet.

En que consistiu esta confusión?

Basicamente consistiu en que aqueles estudantes que se supuña que debían formarse para entrar a traballar en IBM e outras grandes empresas, á vez que desenvolvían programas como o sistema operativo Unix, ou aparellos como os primeiros computadores, os primeiros teclados, os primeiros ratos, etc… Estes estudantes empapábanse de ideoloxía contracultural mentres construían o futuro tecnolóxico. Bill Gates, Paul Allen (fundadores de Microsoft) ou os Steves (Jobs e Wozniak, fundadores de Apple) acudían ás festas hippies, aos concertos de Grateful Dead, estaban na contorna de Steward Brand, manager de grupos de rock acedo e creador da biblia hippy, a revista The Hole Earth Cataloge. Eran activistas hippies cuxa decisión máis importante foi non entrar a traballar nas multinacionais, como facían a maioría dos seus compañeiros de promoción, senón fundar as súas propias empresas e aplicar parte da súa filosofía. Por suposto nesa contorna tamén estaban persoas como Richard Stallman e outras que co tempo deron forma ao movemento do software libre. En definitiva pódese dicir que a revolución das novas tecnoloxías é cousa dunha cuadrilla de hippies.

É certo que se pode ver a Bill Gates como un empresario atípico e a Microsoft ou Apple como empresas rompedoras, pero de aí a pensar que a súa filosofía é contracultural…

“Internet está a cambiar as relacións de poder, posto que a información, sobre todo, xa non está en mans duns poucos senón de todos”Xa digo que nalgúns casos a decisión máis importante foi crear as súas propias empresas, pero noutros foi fundar o movemento do software libre; á súa maneira cada un contribuíu a que Internet sexa o que é, porque non hai que negar que tanto Microsoft en software como Apple en hardware fan algo revolucionario: crean o computador para as persoas, os individuos, é dicir que lle dan o poder de manexar a información ao cidadán no canto de deixalo como suxeito pasivo, que é o que pasa coa televisión ou a radio. Isto é fundamental, porque lle dá pé ao cidadán a participar de Internet, a entrar nun xogo onde a principal premisa é que a información quere ser libre (fronte á información controlada das grandes empresas), unha premisa hippy por antonomasia. A rede pola que se conectaban eses computadores persoais primigenios tamén foi creada por subversivos, por estudantes hippies compañeiros de Gates, Jobs e compañía. Internet foi lanzada desde as universidades cun forte compoñente ideolóxico e libertario, e eu creo que non é do todo casualidade que hoxe sexa o que é.

E en que consiste o ‘roubo do milenio’ que dá título ao seu próximo libro?

Precisamente niso: en crear un artefacto que fose capaz de darlle a volta unha situación onde unha elite ten o control sobre como se informa a masa, que consome a masa, que escribe, di ou fai a masa, para pasar a unha realidade na que a masa se fai soberana, no que cada individuo vale o mesmo de partida e onde cada cidadán pode escribir, ler ou facer o que lle plazca sen que iso afecte necesariamente aos outros individuos. E se non tanto, polo menos si un espazo onde tanto a liberdade como as posibilidades de repercusión de cada actitude persoal sexan infinitamente maiores do que ata agora foron. Internet está a cambiar as relacións de poder, posto que a información, sobre todo, xa non está en mans duns poucos, senón de todos: ese é o roubo do milenio. E cando falo de información refírome tanto a noticias como a música, vídeos, películas, software, etcétera, e tamén a influencia e a poder de decisión.

E onde leva isto?

“Poida que haxa un período transitorio no que a morte dos estados e as nacións xere mafias e tribalismos”Leva a unha gran serie de cambios, aínda que é difícil prever as súas consecuencias concretas; eu non me atrevo a prognosticar nada, pero dáme a impresión a que vai traer cambios de moita profundidade. De momento o concepto de espazo físico, de día e noite, de horario laboral, etcétera, están a cambiar ou se están pondo en cuestión. É dicir, que é un cambio que está a afectar á realidade física. A maior nivel, e co tempo, pode chegar a ser un cambio moito máis profundo, porque supón unha alteración das culturas e as economías; unha alteración e unha mestura. Internet pon en contacto inmediato a xente con distintos costumes, distintos horarios, distintas relixións, distintas dietas, etcétera, e iso ten as súas repercusións.

Toda revolución ten o seu prezo en sangue. A imprenta trouxo as guerras de relixión, a revolución francesa as guerras nacionais, a industrial os totalitarismos… Que traerá Internet?

Xa digo que non teño nin idea de se será unha revolución cruenta ou non, pero penso que no caso de que toque demasiado de golpe algún poder fundamental do réxime económico actual, poderían suceder acontecementos violentos. Por exemplo, pode haber tensións no caso da organización dos individuos, porque cun desenvolvemento pleno de Internet necesitaríase só un gran estado reitor que dea as liñas mestras (imaxinemos a Unión Europea), e logo asociacións veciñais de individuos para levar a cabo cambios efectivos na súa contorna. Por tanto, quen necesita aos estados tal como son hoxe en día? Ninguén quere intermediarios innecesarios, polo que desaparecen; ou talvez revélense contra a cidadanía e dean golpes de estado. Ou ben poida que haxa un período transitorio no que a ausencia de estados e nacións xere grupos de defensa de colectivos que pasen a ser mafias, ou tribos… Ocórreseme que Al Qaeda responde a ese perfil: individuos unidos tan só por unha idea e por uns métodos, pero con nada máis en común; individuos que forman unha rede e cuxa ideoloxía é moi pouco concreta salvo polas súas liñas mestras… Aínda que quen sabe: talvez sexa unha revolución incruenta.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións