Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

José María Lancho, avogado e director legal do Observatorio de Neutralidade Tecnolóxica

Dentro da Administración Pública a tecnoloxía Microsoft aínda domina claramente

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 26deAbrilde2007

José María Lancho explica que só acabar a carreira de Dereito comezou a traballar como asesor legal de varias empresas de software propietario. Con elas tivo desagradables experiencias no mundo da Administración Pública, onde asegura que sempre gañaban os concursos as mesmas empresas, dun modo sospeitoso. Foi así que co tempo, e dando renda solta á súa inquietude polas novas tecnoloxías, decidiuse a crear xunto ao enxeñeiro Julian Coccia o Observatorio de Neutralidade Tecnolóxica, un instrumento para revisar minuciosamente os procedementos que usan as distintas administracións á hora de empregar a informática e de pagala co diñeiro dos contribuíntes. Lancho asegura que non se trata necesariamente de que sempre gañe o software libre, senón simplemente optar polo que, a igualdade de calidades, menos custos acabe dando aos cidadáns que pon o diñeiro público.

Podería explicar o concepto de neutralidade tecnolóxica?

“Ningunha tecnoloxía debe ser discriminante, afectar á independencia dunha sociedade aberta, á súa soberanía e á liberdade de calquera de escoller”A tecnoloxía informática está a someter a un amplo proceso de reforma ao Estado; por tanto, o principio de neutralidade tecnolóxica é a garantía de que esa tecnoloxía que se introduce nas infraestruturas públicas informáticas non vai supor unha modificación prexudicial dos nosos dereitos e liberdades fundamentais en favor do fabricante desa mesma tecnoloxía. Ningunha tecnoloxía debe ser discriminante, afectar á independencia dunha sociedade aberta, á súa soberanía e á liberdade de calquera de escoller a tecnoloxía que máis lle convén sen ser discriminado polo Estado por iso.

A neutralidade tecnolóxica é unha alternativa posible entre outras ou un dereito que teñen os cidadáns?

“Pódese seguir sostendo que nunha situación de monopolio tecnolóxico pódese construír unha sociedade electrónica aberta?”É unha obrigación de resultado que exclúe a dependencia tecnolóxica e, desde logo, a posibilidade de monopolio sobre o espazo informático da Administración Pública. O principio de neutralidade tecnolóxica debe verificar que non poida haber predominios tecnolóxicos propietarios que condicionen o futuro do desenvolvemento informático dos servizos públicos. Pódese seguir sostendo que nunha situación de monopolio tecnolóxico pódese construír unha sociedade electrónica aberta? O desenvolvemento das liberdades públicas deberían ser negociadas cunha empresa privada e estranxeira? Cada nova funcionalidade tecnolóxica que se converta en dereito vai obrigarnos a pagar unha licenza a unha empresa monopolísitica? Estas preguntas non son banais; isto ocorre con moitos trámites administrativos para os que os cidadáns teñen que comprar un determinado navegador, ou mesmo un determinado procesador de textos para ter acceso aos seus dereitos como cidadáns. A neutralidade tecnolóxica debe garantir a libre concorrencia para calquera tecnoloxía que poida servir á nosa democracia e a maiores e mellores servizos públicos, e tamén garante que calquera creador con algo que ofrecer teña unha oportunidade de facelo e nós de beneficiarnos diso.

Cal é o labor que realiza o Observatorio de Neutralidade Tecnolóxica?

“A Administración Central carece de instrumentos legais internos para emprender a corrección dos desequilibrios e os problemas que as novas tecnoloxías causaron” Aínda que soe paradógico, a Administración Central carece de instrumentos legais internos para emprender a corrección dos desequilibrios e os problemas que as novas tecnoloxías causaron nos modelos tradicionais de servizos públicos. O Observatorio de Neutralidade Tecnolóxica xurdiu coa intención de facilitar, desde fóra, a boa predisposición de reforma que ten unha parte da propia Administración. Efectuamos un labor de investigación e análise, fixemos públicas conclusións que se poden verificar e puidemos emprender, en xeral con éxito, algunhas accións legais dirixidas a corrixir abusos tanto na contorna pública como privado, basicamente orientadas a lograr a apertura do mercado público informático a empresas e desenvolvedores independentes. A industria española do software, especialmente do software de código aberto, ten moito que ofrecer á Administración pública. Porqué os nosos servizos públicos non poden adquirir e utilizar as ferramentas máis óptimas? Porqué a enorme factura anual das nosas Administracións en bens e servizos informáticos apenas corresponde a concursos públicos abertos?

Cantas persoas intégrano? Que status ten, é unha ONG?

“Porqué a enorme factura anual das nosas Administracións en bens e servizos informáticos apenas corresponde a concursos públicos abertos?”Tentamos reducir ao mínimo a membrana legal do Observatorio de Neutralidade Tecnolóxica para conseguir un proxecto en rede, moi pouco ríxido, que implica a persoas fose e dentro da Administración; en calquera caso hai varios avogados, un equipo de informáticos liderados por Julian Coccia, e mesmo dous sociólogos, entre eles Natalia Fernández Durán, e mesmo unha pintora, María Branco Cobaleda, que nos fixo un magnífico logo. Pero o fundamental é o respaldo das persoas que desde dentro da Administración diríxennos as súas denuncias e os cidadáns que non se conforman e quéixanse. Indispensable é tamén a cobertura que desde os colectivos libres e que lideran a revolución dixital habemos tido: Hispalinux, Linux Español, Legalventure, ATI, RITSI e mesmo importantes proxectos de comunicación como Linux Magazine.

Como está actualmente a situación en canto ao uso de software propietario na Administración española? En que proporción úsase software libre nas oficinas públicas españolas?

“No seu momento o Ministerio de Administracións Públicas recoñeceu a presenza da tecnoloxía Microsoft como xeradora de dependencia tecnolóxica”A escaseza dos datos públicos, refírome a os comprensibles polos cidadáns, da contabilidade pública en España é deliberada. Convivimos cunha Administración acomodada ás veces coa opacidade, desconfiada da opinión pública e por tanto non sempre beneficiada por unha decisión pública ben informada. Os datos que temos non son aos que ten acceso un cidadán corrente, custounos un longo camiño legal e unha boa vontade dalgúns funcionarios conscientes do seu deber público. Que o lector faga as súas propias contas… Dentro da Administración Pública a tecnoloxía Microsoft domina (son datos de hai case un ano) claramente nos segmentos de plataformas de computadores persoais (ata un 92%), os de sistemas pequenos (un 64%) e os de medios (polo menos un 52%). No seu momento o Ministerio de Administracións Públicas recoñeceu a presenza da tecnoloxía Microsoft como de situación “sobresaliente” e mesmo xeradora de dependencia tecnolóxica. Estes datos son fiel reflexo do que segue sucedendo agora mesmo.

Non é lóxico que as administracións públicas haxan usado durante este dez últimos anos programas de software propietario, dado que inicialmente foron os primeiros en estar dispoñibles?

“Estamos ata tal punto afectados por esta “catividade tecnolóxica” que non fomos capaces de acatar as decisións comunitarias”Hai anos que a Administración Pública española é consciente da súa situación de dependencia tecnolóxica e, por suposto, da existencia dun monopolio dentro da súa propia infraestrutura. Xa sabemos todos que a Administración moderna naceu cando se inventou o pasado como chibo expiatorio de todos os problemas. Hai anos que existen alternativas tecnolóxicas á tecnoloxía do monopolio e que os principios fundamentais da nosa contratación pública vulnéranse sistematicamente. Desde as institucións da Unión Europea sancionóusenos por iso, pero estamos ata tal punto afectados por esta “catividade tecnolóxica” que non fomos capaces de acatar as decisións comunitarias.

É lóxico que se siga habendo oficinas públicas que usen software propietario cando existe unha alternativa libre e de código aberto? Non son os contribuíntes os que pagan eses programas e por tanto teñen dereito á alternativa máis barata en igualdade de condicións?

“Non tes ti tamén a sensación de que pagamos para que nos discriminen?”Expuxéchelo con bastante precisión. O programador Julian Coccia puido demostrar que maioritariamente os servizos públicos prestados desde Internet eran discriminatorios respecto de tecnoloxías alternativas a Microsoft. Son datos verificables e que ninguén contestou. Non tes ti tamén a sensación de que pagamos para que nos discriminen?

Que pensa da constante ambigüidade do Ministerio de Administracións Públicas respecto da obrigación ou non de usar software libre nas administracións españolas?

“O Ministerio de Administracións Públicas pode pagar un alto custo polo seu silencio” O Ministro ten ao monopolio en casa e nesa situación a mordaza pode ser parte do vestiario obrigatorio para calquera espírito prudente. Con todo o Ministerio de Administracións Públicas pode pagar un alto custo por ese silencio. O MAP podería perder a iniciativa e a oportunidade histórica de liderar o cambio tecnolóxico neste país. Ao final, serán as comunidades autónomas as que tomen a dianteira e acerten co modelo da reforma.

A nova Lei para o Acceso Electrónico dos Cidadáns ás Administracións Públicas (LAECAP) permitirá aos cidadáns facer xestións co software da súa preferencia. É isto suficiente para preservar a neutralidade tecnolóxica?

O proxecto non garante unha construción participativa do Estado electrónico. Non só na tramitación da lei prescindiuse da consulta aos axentes sociais; ninguén pediu opinión a sindicatos, asociacións de consumo, colectivos empresariais, etc. É máis, a nova lei non o prevé para o que será o desenvolvemento da Administración electrónica do futuro. A democracia quedará como un exemplo de método analóxico para os ‘hackers’ e os nostálxicos.

Como valora a LAECAP? Que aspectos negativos e cales positivos terá?

“A LAECAP creará dereitos pero restará garantías”Tal como está, a lei creará dereitos pero restará garantías. É unha lei que nace cun nobre propósito, pero que xera unha crise natural de poderes dentro do Estado. Redeseña a posición entre o cidadán e o Estado, o papel de ambos, e este proxecto non o fai en favor do cidadán, nin en favor da construción participativa do Estado electrónico. É necesario ter claro que o desenvolvemento tecnolóxico afecta os equilibrios entre poder, control dese poder e dereitos individuais e colectivos. De non restablecerse continuamente este desequilibrio natural, producirase nun momento non necesariamente afastado unha fractura do Estado de Dereito. A tecnoloxía dotou de maior eficacia e recursos á Administración na consecución dos seus fins mediatos, pero non fixo o mesmo coa capacidade de control que o resto dos poderes teñen sobre ela.

Cal sería, desde o seu punto de vista, a situación ideal para a administración española?

“A Administración electrónica supón unha oportunidade única para reformular o modelo de cidadanía que coñecemos ata agora”A Administración electrónica supón unha oportunidade única para reformular o modelo de cidadanía que coñecemos ata agora. Permite matizar os aspectos menos xustificables do vello principio de autoridade en favor doutros principios como participación, información ou mesmo colaboración. Facilita a iniciativa particular na orde pública e posibilita fórmulas absolutamente novas de asociacionismo. En fin, algunhas cousas que ninguén se acordou de incluír no proxecto.

Aos poucos nas administracións públicas de Europa vanse impondo estándares de software libre, como está a ocorrer con Open Document de OpenOffice, un formato de texto libre e tan válido como o Microsoft Word. Parlamentos como o belga ou o noruegués adoptárono. Debería o Parlamento español pronunciarse de igual maneira?

“[El uso de estándares abiertos en la Administración] será unha cuestión de vida ou morte para a supervivencia da democracia en Europa” É unha cuestión de medio prazo a existencia de estándares abertos nas Administracións públicas: será unha cuestión de vida ou morte para a supervivencia da democracia en Europa. A cuestión vai máis aló dunha factura. Se agora mesmo Europa lidera o software en código aberto non é por casualidade.

O formato Open Document acepta arquivos de Microsoft Word, pero Microsoft Word non permite que os seus usuarios poidan abrir un arquivo de Open Document. É legal e tolerable esta situación?

“Non hai un só elemento, nin legal nin técnico, que sirva para xustificar o atraso na utilización dun recurso informático moito máis barato e que satisfai as máximas garantías tecnolóxicas”Os servizos públicos non poden converterse no cambpo de batalla desde o que unha multinacional faga a súa guerra particular en favor de desprazar aos seus adversarios tecnolóxicos. O Ministerio de Administracións Públicas cambiou o compromiso técnico de adopción oficial do formato OASIS ODF para os documentos administrativos, algo que se xustifica aínda menos cando se publicou para este formato a norma ‘ISO/IEC 26300 Open Document Format for Office Applications’. Non hai un só elemento, nin legal nin técnico, que sirva para xustificar o atraso na utilización dun recurso informático moito máis barato e que satisfai as máximas garantías tecnolóxicas.

Teñen vostedes desde o observatorio calculado o que pode chegar a aforrarse unha administración determinada se se pasa do software propietario ao libre?

“No nove licitacións para o ámbito de telecomunicacións do ano 2005, o aforro para a Administración foi de practicamente un terzo” O custo real da actual dependencia tecnolóxica coñécese pouco; para empezar, non está baseada en transferencia efectiva de tecnoloxía. Déixanche usar o programa pero non cóntanche como funciona nin es xamais o seu dono; tampouco supón inmigración de persoal cualificado, nin desde logo supón unha base para desenvolvemento local tecnolóxico. A isto engadiría ademais que as Administracións públicas logran importantes aforros por efecto da competencia cando sacan a concurso os servizos que encargan. No nove licitacións para o ámbito de telecomunicacións do ano 2005, o aforro para a Administración foi de practicamente un terzo e non foi o sector onde se obtivo o maior aforro.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións