Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Live-cds, sistemas operativos facilmente substituíble

Mediante os live-cds pódese cambiar o sistema operativo con só cambiar o CD
Por miren 18 de Marzo de 2004

Até hai pouco, paira actualizar ou probar a nova versión dun sistema operativo era necesario realizar una instalación no disco duro do computador. Esta instalación e configuración implicaba un tedioso proceso que, ás veces, alargábase durante varias horas e que, ademais, podía, si non se era experto, borrar todos os datos do disco duro. Con todo, os sistemas operativos libres, como GNU/Linux ou FreeBSD, ofrecen agora a posibilidade de traballar con distintos sistemas operativos sen necesidade de instalalos nin configuralos, grazas a que poden funcionar directamente desde o CD-ROM. Ao non necesitar ningunha instalación, coñécense como live-cds, sistemas operativos “en vivo e en directo” ou “facilmente substituíble”.

CDs autosuficientes

Un sistema operativo é o programa principal que permite que o resto de programas dun computador, como o navegador, as aplicacións de oficina, etc. funcionen. Así, os sistemas operativos máis comúns son Windows, Mac VOS (ambos os propietarios e de pago) e GNU/Linux (libre e gratuíto), cada un deles coas súas características particulares.

Cada vez que se acende un computador arríncase automaticamente ese programa principal que se atopa instalado dentro do disco duro. Con todo, da mesma maneira que o sistema operativo está no disco duro, tamén pode estalo nun simple CD-ROM, e arrincar desde aí.

Este CD-ROMs, coñecidos como live-cds, conteñen un sistema operativo completo, cunha serie de características especiais, que fan que non necesiten de ningún tipo de instalación nin configuración no computador no que van funcionar, xa que son “autosuficientes”. Normalmente trátase de versións especiais e reducidas de GNU/Linux (como Knoppix, Gnoppix ou Mepis) ou FreeBSD (como FreeSBIE).

Detectan automaticamente cada un dos dispositivos dun computador (monitor, teclado, rato, cartóns de son e rede, etc.) e configúranos correctamente, de forma automática. Ademais, adoitan traer consigo un amplo catálogo de aplicacións, tamén abertas e libres polo que se pode dispor dunha completa contorna de traballo sen nin sequera tocar o disco duro do computador.

E é que esta é a gran vantaxe dos live-cds: poder traballar cun sistema operativo completo e funcional en “vivo e en directo”, coma se estivese instalado totalmente no disco duro. Desta maneira, é posible probar un sistema antes de instalalo definitivamente, probar as súas funcionalidades, etc. sen ter que realizar o custoso proceso de instalación, que ademais adoita implicar o borrado do sistema operativo anterior. Sen ningunha dúbida, é a forma máis fácil, rápida e sinxela de probar un sistema operativo novo como GNU/Linux no noso computador, sen riscos e a un custo irrisorio (o prezo dun CD virxe).

Implantación en España

As bondades dos live-cds non só se limitan a poder testar un sistema antes de instalalo. Existen múltiples e variados casos nos que os live-cds xogan un papel importante, e non hai que irse moi lonxe paira coñecelos. En España existen varios proxectos, impulsados pola Administración Pública, universidades ou colectivos de usuarios, que pretenden facer máis fácil o acceso ao software libre grazas aos live-cds.

Administración Pública

Un destes proxectos é Guadalinex, promovido pola Xunta de Andalucía, e orientado sobre todo á comunidade educativa e escolar, tanto alumnos como profesores, aínda que tamén dispón dunha versión específica paira o usuario doméstico. Dispor de Guadalinex como live-cd consegue que os usuarios poidan probar este novo sistema sen medo a perder o que xa tiñan, e ampliando as posibilidades de que os usuarios finais instáleno nos seus computadores.

Universidades

Do mesmo xeito que Guadalinex, onde a comunidade educativa ten un peso importante, varias universidades españolas tamén desenvolveron os seus propios live-cds, que serven de soporte aos programas e aplicacións necesarias paira as titulacións e prácticas de cada carreira:

  • Universidade Rei Juan Carlos de Madrid: desenvolveu ACM-Lux.
  • Universidade Autonoma de Madrid: creou gnUAMix: está planeado que sexa entregado a todos os alumnos cando formalicen a matrícula.
  • Universidade da Lagoa: o nome do seu live-cd é Guachinche: foi creada polos propios alumnos da Escola Técnica Superior de Enxeñaría Informática.

Colectivos de usuarios

Quizais o máis importante en España sexa o proxecto Metadistros. Segundo indican no seu propio sitio web, “é un proxecto que ten como obxectivo que una persoa sen coñecementos técnicos poida crear una distribución de GNU/Linux a medida, e que esta poida executarse desde un CD ou instalarse.” Proporcionan toda a información e o software necesario para que calquera usuario doméstico poida crearse o seu propio live-cd, axustándoo ás súas necesidades persoais.

Como dispor dun live-cd

A forma máis sinxela de probar un live-cd é solicitar o envío dalgunha das moitas distribucións existentes por correo postal. Na maioría das ocasións, é necesario abonar o prezo do live-cd máis os gastos de envío, aínda que no caso de Guadalinex (editado pola Xunta de Andalucía) o CD envíase totalmente gratis ao domicilio de quen o solicite.

Aínda así, tamén é posible descargar de Internet todo o necesario paira crear en casa un live-cd. Convén elixir a distribución que máis se axuste ás nosas necesidades (listaxe de live-cds existentes), aínda que a máis recomendable é Knoppix. É una distribución xenérica que reúne un amplo compendio de aplicacións, até un total de 2 GigaBytes de programas en formato comprimido, e está orientada a cubrir a gran maioría das necesidades dos usuarios. Ademais, é una das distribucións de live-cds pioneiras e que conta cun maior número de usuarios.

Con todo, tamén existen distribucións moito máis especializadas, e a variedade é amplísima. Podemos atopar desde live-cds preparados paira reparar o sistema operativo dun computador, até crear un punto de acceso WI-FI (una rede inalámbrica):

  • Xogos: constan sobre todo de xogos ou contornas que permiten emular as clásicas máquinas das salas de xogo. Entre elas Gentoox, KnoppiXMAME, dyne:bolic, LinuxConsole ou Morphix, entre outros.
  • Entretemento no fogar: conteñen sobre todo aplicacións multimedia, reprodutores de audio e vídeo, así como algún que outro xogo: jollix, KnoppMyth e Medialinux.
  • Rescate de sistemas: permiten recompor o sistema operativo orixinal dun computador en caso de problemas con el. Basta con usar un live-cd paira arrincar o computador e recuperar os datos dunha forma sinxela e, sobre todo, rápida, por moi deteriorado que estea o sistema operativo orixinal (por culpa dun virus, por exemplo). Algúns dos live-cds que podemos usar paira esta tarefa son os seguintes: Mepis, Overclockix, SuperRescue ou Plan-B.
  • Sector Médico-Científico: inclúen aplicacións informáticas orientadas aos profesionais médicos, biólogos, astrónomos: CDMEDICPACSWEB, LiveOIO, bioknoppix, DNALinux, Lin4Astro ou Quantian.
  • WI-FI: o live-cd Public IP’s ZoneCD crea no computador un punto de acceso libre usando WI-FI. Ofrece ademais filtros paira evitar conexións non desexadas, podendo converter o punto de acceso en privado.

Arranque e BIOS

Una vez dispóñase do live-cd (que non deixa de ser un CD normal e corrente), só queda introducilo na bandexa do lector de CDs e acender (ou reiniciar) o computador. Se o computador ignora o CD e arrinca co sistema operativo convencional, o máis común será que os BIOS (o diminuto sistema que controla os primeiros momentos do computador) non estea correctamente configurado. Paira cambialo, é suficiente con pulsar a tecla ESC ou F2 nos primeiros segundos de aceso e activar a opción de “arranque desde o CD-ROM”.

Tras realizar este cambio de parámetro de arranque, o computador reiniciarase el só. A partir deste momento, o live-cd comezará o seu arranque e funcionamento normal.

Gardar cambios

Aínda que depende de cada distribución, normalmente un live-cd non é capaz de almacenar os cambios de configuración que se realizan aos programas que contén, nin tampouco permite gardar os documentos ou datos que poidamos xerar. Con todo, existe no mercado a posibilidade de usar dispositivos de almacenamento, como chaves USB, disquetes ou o propio disco duro. Todos eles permiten gardar os documentos que fagamos con estes sistemas (e tamén as configuracións, simplificando futuros usos e permitíndonos personalizar o computador). Deste xeito, toda a configuración do sistema operativo, datos, emails ou documentos atópanse gardados paira posteriores usos.

Por tanto, cunha chave USB (ou, un simple disquete) e un live-cd podemos utilizar calquera computador coma se fose o noso, que lembre, mesmo, o noso fondo de pantallas e o salvapantallas vaiamos onde vaiamos. Algo realmente cómodo. Tamén hai quen augura un futuro con computadores sen disco duro (ou baseado en discos duros virtuais) e que arrinquen sempre desde o CD. Así, o usuario non avezado terá un sistema impoluto con só reiniciar o computador, libre de virus e de erros de configuración por moitas barbaridades ás que someta ao computador. Ademais, disto modo pódese contar cunha actualización do sistema operativo e as aplicacións con só cambiar de CD. A única pega? O computador será un pouco máis lento á hora de iniciar os programas que se o sistema operativo arrincase desde o disco duro.