Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Lulú: a impresión baixo demanda

Lulúé a compañía de impresión baixo demanda con máis éxito de Internet, e pode ser a alternativa áactual crise editorial
Por Marta Peirano 14 de Marzo de 2007

Mentresas editoriais quéixanse de que cada vez se compran menos libros,Lulú xa ten o seu primeiro heroe: o calendariofotográfico dun seareiro do Toyota Celica recibiu opedido número un millón. É o principio dofin paira a industria editorial clásica?

De Guttemberg á imprenta dixital

Lulú baséase nas técnicas de impresión dixital, que permiten producir un só libro ao mesmo prezo que cen

Lulúé a compañía de Impresión baixo demanda (POD)máis famosa na Rede. O seu servizo consiste en imprimir librosen tiradas pequenas paira usuarios sen respaldo editorial, peroco acabado profesional dunha edición tradicional. Baséase nas técnicas de impresión dixital, que permitenproducir un só libro ao mesmo prezo que cen.

Candochegou a España, a finais do ano pasado, fíxoo coa promesa de reinventar o mundo editorial do mesmo xeitoque a Rede ha reinventado a industria da música. Pero aliteratura non é música e os libros non son CDs. Calé o futuro da industria do libro? A quen lle interesa converterse no seu propio editor?

Tradicionalmente,hai dúas formas de imprimir un libro: en tipografía e en ‘offset’.A tipografía é máis antiga e consiste en facerun gravado sobre ferros metálicos que se entinta e se prensasobre o papel. En ‘offset’, faise una copia do libro en películafotográfica de alto contraste chamadafotolito.

Os editores necesitan facer una tirada mínima de mil ou dous mil exemplares paira xustificar o gasto

Osferros de impresión, formadas por pequenas letrasdeben construírse a man e a impresión faise sobre pregos,que se pliegan (como indica o seu nome) en cadernos pequenos de 32, 48 ou 24páxinas. Os pregos (que poden ser de diverso grosor, peso etextura) son caros. E, aínda que o ‘offset’ permite máisflexibilidade que a tipografía e abarata sensiblemente oscustos, os dous procesos requiren una investimento importante.

Oseditores necesitan facer una tirada mínima de mil ou dous milexemplares paira xustificar o gasto. E, una vez feita a tirada,teñen que colocala ao público. Nun mercado tan saturadocomo o dos libros, é practicamente imposible.

Aimpresión dixital, con todo, non require investimentoinicial: o orixinal déixase preparado paira a súa impresión epermanece en formato dixital ata que se solicita una copia. É comoimprimir un libro cunha impresora doméstica; non hai quecompor ferros nin fotolitos nin comprar un papel especial, imprímese páxina por páxina, recórtase e pégase. Oprezo por exemplar é mínimo e a mesma máquina podeproducir dous libros completamente distintos en menos de quinceminutos cunha calidade máis que aceptable.

Na impresión dixital o orixinal déixase preparado paira a súa impresión e permanece en formato electrónico ata que se solicita una copia

“Acapacidade de imprimir una soa copia en lugar dunha tirada mínimade mil”, explicaKevin Kelly, escritor, fotógrafo e fundador da revistaWired, “cambiaradicalmente a economía do libro a favor daqueles con máisentusiasmo que diñeiro”.Calquera pode colocar un libro no mercado sen ter queempeñar a casa. Pero iso non significa que calquera poidafacer un libro de éxito.

A autoedición: non tan fácil

BobYoung, fundador de Lulú e antes creador dunha empresa tanexemplar na nova economíadixital comoACCCorporation (Red Hat),dicía que a súa intención era “facilitar apublicación dun libro, simplificándoo até o puntode ser tan sinxelo como crear un blog en Internet”. Pero,como explica JoseAntonio Millán, escritor, filólogo e autoeditor,calquera que cuestione a necesidade de intermediarios no sectordo libro debería empezar desde abaixo e coñecer ben a cadeade montaxe.

Calquera pode colocar un libro no mercado sen ter que empeñar a casa, pero iso non significa que calquera poida facer un libro de éxito

Acadea tradicional de produción dun libro é complicada einclúe un gran número de profesionais especializados: ocorrector de estilo, que se encarga de limpar o texto de errosortográficos, sintácticos e incongruencias danarración; os maquetadores, que o preparan paira a súa posta en páxina;os deseñadores, que compoñen os elementosvisuais do libro, desde a portada á tipografía, pasandopolo tamaño, peso e tipo de papel…

“Entre oarquivo Word de creación dun autor e o libro compaxinado”,explica Millán, “hai unha chea de traballo, que oautoeditor debe poder (e saber) facer”. O resultado finaldepende moito de todo o traballo previo á impresión.

O ISBN: o autor convértese en editor

Obter o ISBN é gratuíto e pódese solicitar ao Ministerio de Cultura por Internet; o malo é que paira iso hai que ser una editorial

OISBN (‘International Standard Book Number’) é a matrículaque necesitan os libros paira poder circular legalmente polomercado. Sen matrícula, o libro é o equivalente ao vaso delimonada que venden os nenos nas películasamericanas: non fai falta licenza pero se limitan as posiblidadesde distribución á páxina de Lulú e ápropia casa do usuario.

Obtero ISBN é gratuíto e pódese solicitarao Ministerio de Cultura por Internet. O malo é que, pairasolicitar un, hai que ser una editorial. Segundo cifras de JoséMaría Barandiarán, consultor do sector do libro,1.700 editoriais das 2.056 que se constituíron en 2005corresponden á figura do autor-editor.

Peroa creación dunha empresa editorial en España tencustos e obrigacións e o autor tería que facer pedidos a Lulue deixarllos a unha distribuidora ou libraría deEspaña. Se se quere vender o propio exemplar pola Rede, omáis fácil é comprarlle uno a Lulú.

Un ISBN de Lulú costa 89,95 euros e o código inclúe en número de identificación do libro, aínda que tamén o do editor

UnISBN de Lulú costa 89,95 euros. O código inclúe en númerode identificación do libro, pero taméno do editor, o que significa que, a efectos fiscais, Lulúconverteuse na editorial propia. A partir dese momento e,co libro na man, a próxima preocupación doautor é colocalo e vendelo. Ou, en termos editoriais, adistribución e promoción.

O oficio de venderse e o potencial da Rede

A unautor-editor descoñecido resultaralle difícilcolocar o seu libro na mesa ou o escaparate dunha libraría narúa. Os libreiros confían no criterio da editoriale da distribuidora á hora de colocar títulos na mesade novidades. O escritor novel ten que conformarse coaslibrarías online e os recursos que ten a man. Por sorte,estamos na ‘Era da Información’ e o seu mellor aliado é aRede.

O escritor novel ten que conformarse coas librarías online e os recursos que ten a man

Unaempresa editorial grande promociona os seus libros de moitas maneirasdistintas: enviar edicións a aquelas publicacións onde poderíanser apuntados, organizan eventos e lecturas con presenza doautor… Paira un autor-editor, enviar exemplares é una opciónexcesivamente custosa, posto que os ten que comprar de antemán einvestir un diñeiro que non vai recuperar. Por outra banda, o seu libroten que competir cos das grandes editoriais pola atenciónde críticos e revistas. A non ser que se trate dun temaparticularmente extravagante ou provocador, leva todas as de perder.

Omellor é estudar o seu mercado e facer uso das ferramentas queofrece a Rede paira disparar a boca a boca. A mellor maneira depromocionarse é pór o libro na Rede cunha licenza flexibleque permita a súa distribución.

ARede é o paraíso da boca a boca. Con fenómenos comoa blogosfera,os videoxogosmultijugador online, os foros especializados e os agregadoresde noticias como Digg ou Menéame,as posiblidades de promoción son moitas.

A mellor maneira de promocionarse é pór o libro na Rede cunha licenza flexible que permita a súa distribución

Crearun blog en torno ao libro é una práctica corrente quefunciona con éxito en todo o mundo porque crea comunidade ealimenta a curiosidade con noticias relacionadas e actualizadas. Unbo blog sobre un bo libro atraerá a atención demoitos. E, aínda que visiten a páxina una soa vez, estánmáis preto de comprar o libro do que estaban antes porquesaben que existe.

O futuro da industria do libro

España está entre os que máis libros publica, polo que o mercado satúrase rápido e moitas caixas de novidades son devoltas

Aimpresión baixo demanda non só abre portas aosescritores independentes, tamén é un salvavidas paira aindustria editorial. Uno dos problemas máis perentorios destesector son os libros devoltos e o espazo que ocupan. “Noné só o alto custo relativo de cada unidade física(papel, sobre todo)”, explica Santos López Seco,subdirector da editoorial Aguilar, “senón as dificultades,polo volume, de almacenamento e distribución”.

Un almacén universal, una impresora en cada esquina

Comparadocon outros países europeos, o número de puntos de vendade libros en España é bastante pequeno. Con todo,o noso país está entre os que máis librospublica, polo que o mercado satúrase rápido e moitas caixasde novidades son devoltas ás editoriais sen abrir. O ciclo écada vez máis curto; un libro do que non se vendeu ningúnexemplar en 20 días devólvese á casa editorial e quedaalí a mercé de pedidos individuais.

DavidTrías, da editorial Praza & Janés, describíaode maneira explícita ao diario O Mundo hai uns anos:”Un libro entra na mesa denovidades pola dereita. Cando chega o seguinte, é desprazadocara á esquerda e así, sucesivamente, ata que cae aochan”. Despois, o mercado é caprichoso.

O normal é que os libros devoltos queden no almacén ocupando moito espazo

Ás veces un libro que non vendeu nada no seu momento recibe unpremio ou leva á gran pantalla, ou hai outro libro sobre o mesmotema que lle pega un empuxón. Entón as ediciónsalmacenadas volven pola porta grande e hai posibilidades dereedición. Pero estes casos son os raros. O normal é queos libros devoltos queden no almacén ocupando moitoespazo.

A impresión baixo demanda como opción paira a canteira

Nunmercado tan competitivo, o natural sería una industriaestritamente conservadora, o que está en contra danatureza mesma do negocio editorial. Até agora, as empresastiñan que compensar as perdas con produtos seguros(autores consagrados e traducións de títulos que deron ocampanazo noutros países) ou morrer no intento. “Sefabricas máis libros dos que o mercado estádisposto a admitir nun momento dado, perdes unha chea dediñeiro”, explica Santos. “Pero si non os fabricas podesdeixar desatendida una demanda pequena quizá, perointeresante”, remacha.

Aimpresión baixo demanda permite ás empresas correr riscoscon autores noveis e títulos minoritarios, ademais demanter libros de catálogo que noutras circunstanciasestarían fóra de edición. “Aí ten o seulugar a edición baixo demanda”, termina Santos, “quemoitos grupos editoriais estudan paira manter vivo un fondo que doutramaneira estaría cadáver”.

‘The Espresso Book Machine’: “O seu libro, grazas”

‘The Espresso Book Machine’ (a ‘máquina expres’ de libros) é una fábrica de libros sen traballadores

Unodos seus defensores máis entusiastas da impresión baixodemanda foi Jason Epstein, director editorial de Random House efundador do lendario New York Review of Books xunto coa súa esposaBarbara. Epstein é una lenda: foi pioneiro na introducióndo libro de peto en América durante os anos 50,un paso que cambiou radicalmente a industria editorial.

“A’Revolución de peto’ dos 50, da que formeiparte, non tivo nada de revolucionaria”, contaba no seu ensaio ‘OFuturo dos Libros’, “simplemente introducimos un novoformato a unha cadea de servizos que xa existía. A verdadeirarevolución será aquela que multiplique o mercado delibros e un rendemento sen precedentes por parte do editor”.Paira Epstein, esa revolución ten nome e apelidos. Chámase ‘The Espresso Book Machine’.

‘TheEspresso Book Machine’ (a ‘máquina expres’ de libros) é unafábrica de libros sen traballadores, una planta de impresiónde dous metros e medio de longo pola metade de alto que podeimprimir, aliñar, pegar, cortar e terminar un libro cada catrominutos sen intervención humana de ningún tipo.

Pode producir dez libros diferentes ao mesmo tempo e co mesmo custo que dez copias do mesmo libro

Podeproducir dez libros diferentes ao mesmo tempo e co mesmo custoque dez copias do mesmo libro. Pode fabricar libros en calqueraidioma, coa espiña a esquerda ou dereita e coas súascorrespondentes tapas a todo cor, cun máximo de 550páxinas.

Nofuturo que imaxina Epstein, os lectores poderán seleccionarcalquera libro xamais escrito (en Amazon, Google Books ou unabase de datos equivalente) e encargalo en calquera idioma en quesexa publicado desde os seus propios computadores. Os libros nonviaxarán en paquete postal dun lugar a outro, senón que serándescargados á ‘Expresso Book Machine’ máis próxima á súa casa eimpresos individualmente na calidade e o formato que resulte máisconveniente.

No futuro que imaxina Epstein, os lectores poderán seleccionar calquera libro xamais escrito e encargalo en calquera idioma en que sexa publicado desde os seus propios computadores

Este sistemaobedece a dúas verdades do noso tempo. A primeira é queos lectores compran cada vez menos edicións do mesmo libro peroque cada vez se interesan máis por títulos minoritariose material especializado.

Asegunda é que o papel impreso segue sendo o formato máisagradable, legible, barato e duradeiro que existe. A industriaeditorial leva anos experimentando con maneiras de vender os seuscatálogos online a usuarios dispostos a ler na pantallado seu computador ou os seus dispositivos portátiles. “Osprovedores de música venden cancións que os seus clientes se descargan directamente sobre o seu iPod. Para que a industria poidafacer negocio desta maneira”, reflexiona Epstein, “teránque construír miles de máquinas”. Ese é precisamente opropósito do seu proxecto, que se chama ‘On Demand Books’.

Os libros serán descargados á ‘Expresso Book Machine’ máis próxima á súa casa

OnDemand Books ten xa dous clientes de categoría: o BancoMundial de Washington e a Biblioteca de Alexandría en Exipto,pero o seu gran proxecto é una gran biblioteca de contidos: ‘TheEspresso Book Machine Network’. “Ocontido da nosa libraría”, explícase desde apáxina do proxecto, “estará almacenado en distintaslocalizacións e será accesible desde numerososrecursos. Aceptará una gran variedade de formatos e respectaráas licenzas e dereitos de cada orixinal”.