Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Luís Millán Vázquez de Miguel, impulsor de gnuLinEx e Conselleiro de Infraestrutura e Desenvolvemento Tecnolóxico da Xunta de Estremadura

O software libre é paira 'tunearlo', ten pouco sentido impolo

Luís Millán Vázquez de Miguel é o responsable de que gnuLinEx converteuse nun referente mundial de como aplicar o software libre paira promover a Sociedade da Información e superar a fenda dixital entre as rexións máis ricas e as máis pobres. As virtudes do proxecto de Vázquez de Miguel, doutor en Ciencias e cunha dilatada carreira académica, foron recoñecidas pola ONU e pola Comisión Europea. Desde 2002, ano en que se empezou a implantar gnuLinEx, os resultados na contorna son palpables: en Estremadura os nenos manéxanse desde pequenos con Linux e cos programas de código libre, aumenta o uso de Internet na sociedade e crecen as súas empresas de alta tecnoloxía, todo iso cun custo moi reducido paira a Administración.

Como lle explicaría a un profano o que é gnuLinEx e o que supón paira a sociedade?

“Case 200.000 nenos e novos estremeños están a se educar en contacto de maneira natural e cotiá coa informática”gnuLinEx é o que un usuario necesita paira poder utilizar ao máximo un PC sen ter que comprar o sistema operativo e os programas que se requirirían en sistemas propietarios ou de aluguer de licenzas presentes na maioría dos PC. Este software non hai que compralo porque é de libre distribución (en www.gnulinex.org pódese descargar) e ademais, o usuario pódeo utilizar, modificar e compartir sen restrición algunha. Socialmente supón cambiar o modo en como se comercializaba a tecnoloxía (sen liberdade e encartados aos intereses dunha gran empresa), a un modo de acceder á tecnoloxía no que ninguén limita ou condiciona a maneira de utilizala.

Tras a implantación en 2002 no sistema educativo estremeño de gnuLinEx, Que balance fai dos resultados obtidos até o momento?

Positivo, moi positivo. Fixemos una estimación segundo a cal, nos catro cursos que leva funcionando gnuLinEx no sistema educativo estremeño, sumamos máis de 40 millóns de horas de uso dos máis de 70.000 computadores escolares conectados en banda ancha a través da Intranet rexional; case 200.000 nenos e novos estremeños están a se educar en contacto de maneira natural e cotiá coa informática e coas súas diferentes aplicacións (especialmente todas as relacionadas con Internet); os máis de 15.000 profesores do sistema educativo, en maior ou menor medida, usan o computador nos seus labores formativos. Nun universo de software propietario, os millóns de euros que suporía una estrutura deste tipo serían desorbitantes, os problemas de seguridade serían custosos e a presenza dos virus crearía miles de problemas. Nós conseguímolo facer con máxima seguridade, sen que teñamos ningún problema de virus e cun custo de mantemento anual por computador que non alcanza os 1,5 euros. Ademais, temos perspectivas de que mesmo incorporando posibilidades semellantes aos anunciados novos sistemas propietarios, os nosos computadores alcancen máis de 10 anos de vida útil. Pódese conseguir máis con menos? E conste, tomando só un parámetro, relativo ao sistema educativo.

Todo o proxecto gnuLinEx comezou enfocado á educación e logrouse alcanzar un cociente dun computador persoal por cada dous alumnos nos institutos. Como explicaría vostede aos pais a importancia de que os seus fillos aprendan a manexar con destreza o computador e Internet? Os nenos estremeños están a manexar actualmente gnuLinEx? Que cociente de computadores persoais hai en educación primaria e secundaria?

“En todos os pobos da rexión é posible acceder a Internet en banda ancha nos servizos públicos: biblioteca, concello, escola, etc”Creo que todos os pais están convencidos da importancia de que os seus fillos manexen o computador, e indubidablemente prefiren que aprendan a utilizalo na escola e da man dos profesores, que nun ciber da man dos amigos. Outra cousa é que cheguen a comprender ata que punto ese ensino, neste momento resulta fundamental. Afortunadamente, en Estremadura do que estamos a discutir é do mellor método paira facelo, porque os computadores están ao alcance de todos os escolares estremeños desde hai catro anos, a razón de 1 por cada cinco alumnos en infantil e primaria, e 1 un por cada 1’6 alumnos no ensino secundario (ao haber un computador en cada pupitre dos centros de secundaria e FP de toda a rexión)

Segundo os últimos datos do Instituto Nacional de Estatística (INE), en España dispoñen de acceso a Internet 5.274.229 vivendas, cando o último censo determinou que o número de residencias habituais era de máis de 14 millóns, é dicir, só acceden á Rede un 37% das vivendas. Na súa opinión, por que é importante o software libre paira o desenvolvemento da sociedade da información? Que vantaxes ten respecto ao software propietario?

Neste punto o primeiro que quero puntualizar é que paira nós o indicador de penetración no fogar do computador non é o máis importante, dado que en Estremadura optamos por un acceso social a Rede. Debe terse en conta que en todos os pobos da Rexión é posible acceder a Internet en banda ancha nos servizos públicos (biblioteca, concello, escola, etc). O indicador dos fogares é un engadido, pero non a medida do nivel de conectividad real da rexión. O software libre é fundamental para que esas oportunidades callen en alternativas. O software libre pon una informática fácil, segura, pouco custosa e garantida ao alcance de todos os cidadáns, iso é una gran vantaxe.

Que medidas facilitarían que se superase ese 37% de vivendas conectadas a Internet e que se potenciase a sociedade da información?

“Hai que abandonar un modelo no que o primeiro que hai que garantir é o éxito económico das operadoras e daquela todo o demais”O fundamental é que Internet ofreza máis cousas por un custo máis baixo. Pero paira iso hai que abandonar un modelo no que o primeiro que hai que garantir é o éxito económico das operadoras e daquela todo o demais. É necesario abrir o mercado, non só do acceso, senón o das propias posibilidades de Internet e que moita máis xente poida gañarse a vida usando o TIC’s. Iso aumentará todo o demais, tamén o acceso dos fogares.

A Comisión Europea elixiu en 2004 a gnuLinEx como uno dos proxectos que mellor fomenta a Sociedade da Información e que á vez favorece ao desenvolvemento rexional. Ademais, no mes de agosto deste ano expúxose o proxecto na sede da ONU. Que papel desempeña o software libre cando se trata de abordar a fenda dixital que xorde entre as rexións máis desenvolvidas e as menos favorecidas?

Aínda que se trata de organismos internacionais, únoo non é o mesmo que o outro. O premio da Comisión Europea foi ao mellor proxecto europeo de innovación rexional. A presenza na ONU responde á colaboración que vimos tendo desde hai tempo, na cal Estremadura se converteu na proba palpable de que se pode conseguir estar na sociedade da información sendo una rexión pouco desenvolvida grazas ao software libre. O software libre dota dunha gran liberdade aos usuarios e aos gobernos dos países máis pobres, pondo ao alcance de moitas máis persoas unhas ferramentas fundamentais paira o desenvolvemento que até agora só eran patrimonio das elites dos países máis desenvolvidos. O software libre é una peza imprescindible, se o que se busca verdadeiramente é una sociedade da información paira ‘todos’.

Segundo os últimos datos do INE, Estremadura é a última Comunidade Autónoma en canto a porcentaxe de fogares conectados, cun 20,5%, a case 25 puntos porcentuais de Madrid, a líder neste aspecto. Ademais do software libre, que se debe facer paira reducir a fenda dixital?

“O software libre dota dunha gran liberdade aos usuarios e aos gobernos dos países máis pobres, pondo ao alcance de moitas máis persoas unhas ferramentas fundamentais paira o desenvolvemento”Volvo sinalar que o indicador dos fogares conectados non é o máis importante paira nós. Por iso, as nosas medidas prioritarias afectan a outros ámbitos; paira nós é un indicador, podemos dicir ‘extra’, por estar garantido que todo o mundo pode acceder en servizos públicos sen custo. Se os nosos cidadáns ademais conéctanse desde a súa casa pagando, iso ten moito máis valor que noutros lugares onde a única alternativa paira acceder a Internet é conectarse desde o fogar. Un exemplo prodúcese no sector primario, que segue sendo fundamental paira a economía rexional estremeña, e as axudas da Política Agraria Comunitaria (PAC), imprescindibles paira o sostemento de toda a estrutura. Na actualidade as case 100.000 solicitudes da PAC que xestiona a Xunta de Estremadura realízanse a través de Internet. É dicir, una das fontes de ingresos máis importante do sector máis relevante da rexión xa se xestiona a través da Rede. Alguén poderá dicir, neste caso, que ás entidades financeiras resúltalles máis fácil tramitar por Internet e é lóxico. Pero aquí é onde vén o dato máis interesante; cando as axudas da PAC xestionábanse con impresos, só o 9 % eran presentadas directamente polos solicitantes, mentres na actualidade é o 20 %. É dicir, uno de cada cinco agricultores solicita directamente as axudas europeas a través de Internet e os outros catro, fano tamén a través de Internet, apoiados polas entidades financeiras. Paira nós, o éxito da sociedade da información podémolo cifrar no número de quilómetros que lles aforremos aos cidadáns paira os seus trámites coa Administración e paira relacionarse co resto do mundo. E nesa tarefa o software libre xa é un aliado inseparable.

Como impactou no conxunto da sociedade estremeña o proxecto gnuLinEx e todas as medidas que se tomaron paira impulsar a sociedade da información?

Existen varios indicadores que ofrecen una perspectiva distinta a ese dato do 20,5% de fogares conectados. Por exemplo, Estremadura é a rexión de España que ten máis ordenadores de acceso público por habitante. Nestes momentos hai un computador de acceso público con conexión a banda ancha por cada nove habitantes no 100% das localidades da rexión. Por outra banda, Estremadura é a Comunidade Autónoma onde máis creceu o consumo de informática en 2005, situándose nun 16’5 %, segundo a Asociación de Empresas de Electrónica, Tecnoloxías da Información e Telecomunicacións de España (AETIC), cando o crecemento nacional está situado no 7’7 %. Ademais, é importante apuntar que o 100% dos centros educativos públicos están informatizados e interconectados entre si, dando acceso aos alumnos e docentes ás novas tecnoloxías no seu día a día. Neste aspecto, contamos co cociente ordenador/alumno maior do mundo: un computador por cada dous alumnos. Todo isto levou a que os nosos mozos sexan dos que máis empregan Internet (67,3%) e as tecnoloxías da información en xeral, como o teléfono móbil. Outros datos interesantes son que máis do 80% da poboación maior de 16 anos participou nun ou máis eventos do Plan de Alfabetización Tecnolóxica e Software Libre de Estremadura e que a nosa rexión que encabeza o crecemento das empresas de alta tecnoloxía, cun 31,23%, moi por encima das demais Comunidades Autónomas.

Recentemente, Estremadura tomou a decisión de estender no prazo dun ano gnuLinEx ao ámbito da Administración, ademais de adoptar o estándar aberto Open Document e o PDF en lugar do estándar de facto (de código propietario e de pago), Microsoft Office. Como están a reaccionar os funcionarios ante a inevitable reciclaxe? Se non hai ningunha alternativa do software libre paira un determinado programa propietario, crearao Estremadura?

“Paira nós, o éxito da sociedade da información podémolo cifrar no número de quilómetros que lles aforremos aos cidadáns, paira os seus trámites coa Administración e paira relacionarse co resto do mundo”A decisión está a comezarse a aplicar, co cal a única reacción que podemos constatar é a de expectativa e certa inquietude, a propia de calquera cambio, pero coa experiencia de Educación xa pasamos polos diferentes estadios. O que si nos consta é o desgusto permanente e xeneralizado coa inseguridade da informática propietaria, que sempre foi analizada como un mal menor. Cando non haxa alternativas en software libre ás ferramentas propietarias, Estremadura desenvolverá software libre paira liquidalo. O caso das bibliotecas públicas é un exemplo diso. Estremadura é a rexión que ten maior cantidade e os mellores cocientes por cidadán, pero no canto de pagar polo software desas bibliotecas, estamos a desenvolver un programa de bibliotecas libre, que servirá tanto paira a rede de bibliotecas públicas como paira a Universidade e todas as bibliotecas doutros organismos.

As virtudes de software libre (gratuidade, liberdade de distribución, posibilidade de modificación do código fonte) compensan o até agora dificultoso manexo destes sistemas?

A pregunta presupón una afirmación que é falsa. O software libre non é máis dificultoso de manexar que o propietario. No funcionamento das aplicacións é practicamente igual que o propietario, no que o sistema de licenzas dificulta moito os labores de instalación de novos programas e adaptacións. O software libre está pensado paira ser compartido, por iso a localización, descarga e instalación de programas libres é moito máis sinxela nas contornas de software libre.

Que destacaría vostede do novo gnuLinEx 2006?

“Cando non haxa alternativas en software libre ás ferramentas propietarias, Estremadura desenvolverá software libre paira liquidalo”A solidez do coñecemento práctico que incorpora. Os millóns de horas de uso ás que antes me referín, permitíronnos saber con gran precisión que elementos son fundamentais paira o bo funcionamento do computador e como poden mellorarse; e iso é o que lle incorporamos nós; un panel de control que fai fácil calquera labor de xestión do sistema paira un usuario con pouco nivel informático, un xestor de programas que permite actualizar permanentemente o noso sistema sen ningunha dificultade e un conxunto de programas que foron mellorando co tempo e que incorporan como posibilidades xerais o alcance de calquera usuario, cousas que no ámbito propietario resultan sumamente custosas e que só se atopan en versións moi profesionais.

Seguindo o exemplo de LinEx, xurdiron en España distribucións autonómicas como GuadaLinex, en Andalucía, ou Molinux, en Castela-A Mancha. Considera adecuado que existan distintas alternativas libres ou, en cambio, opina que sería mellor aglutinar todos os esforzos paira conseguir un mellor sistema operativo?

“Estremadura conta co cociente ordenador/alumno maior do mundo: un computador por cada dous alumnos”O importante é que existan estándares paira o intercambio de información e ferramentas libres que poidan ser libremente adaptadas por outras administracións, só con iso xa avanzariamos moito e poderiamos garantir os servizos a todos os cidadáns. Que as distribucións que desenvolva cada un teñan un sabor singular, inclúan ou exclúan determinadas ferramentas, entendo que é intranscendente. Ademais se as distribucións de software libre nacen como alternativa a un monopolio comercial que nos atenazaba e limitábanos, que sentido tería impor una única distribución de software libre na Administración, a modo de novo monopolio institucional? Como ben din os mozos, o software libre é paira ‘tunearlo’, ten pouco sentido impolo.

Usa vostede gnuLinEx na súa vida cotiá? Que lle achegou respecto doutros sistemas operativos? Que aspectos melloraría?

Si. Sen dúbida, achegoume liberdade. O que nos queda por mellorar é o coñecemento xeral sobre a súa existencia, a súa dispoñibilidade e as súas posibilidades.

Que opina da iniciativa pioneira da Universidade de Estremadura de implantar Wi-Max paira estender o campo de cobertura fose do campus universitario? Velle futuro a esta forma de conexión inalámbrica?

Una interesante iniciativa na que estivemos implicados e apoiando desde o primeiro momento. Todo o que sexa poder acceder a Internet dunha maneira máis fácil e máis barata daranos máis posibilidades de avanzar. Esperemos que non sexa a única, pois.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións