Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías > Internet e telecomunicacións

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Novo Renacemento, un proxecto cultural europeo

O custo de ter todos os arquivos culturais europeos dixitalizados antes de 2017 podería superar os 100.000 millóns de euros

A Unión Europea se debateentrea necesidade de entrar na era dixital con todo a súa bagaxe culturalgardado en servidores de Internet e a inercia dos diferentesEstados membros -que son os encargados de dixitalizar o patrimoniointelectual nacional- a facer gastos extra en tempos de profundacrise. Un recente grupo de expertos da Comisión, capitaneadopola vicepresidenta e responsable da Axenda Dixital Europea,NeelieKroes, elaborou o InformeNovo Renacemento (PDF) para animar a todos os países a facerun esforzo e envorcar na Rede todo o seu patrimonio cultural de dominiopúblico no próximos cinco anos. O custo deste esforzoascendería a 100.000 millóns de euros. Ademais, a proposta éambigua respecto de se os autores teñen dereito a negociarlibremente co sector privado a comercialización das obrasque non explotan na actualidade.

Entre os impulsores do
proxecto se
destaca que a conversión das principais obras culturais
europeas en formato dixital pode ser fonte de novos modelos de
explotación que traian riqueza e traballo nas diferentes rexións
da Unión Europea. Así
manifestouno Neelie Kroes
, a vicepresidenta encargada de
presentar á prensa as conclusións do grupo de expertos que
elaborou o Informe. Novo Renacemento pretende que antes de 2017 o
groso das obras intelectuais dos países membros estea
dixitalizado e gardado nos servidores dos Estados, a
disposición dos seus cidadáns baixo licenza de dominio público.

Tamén pide que unha
segunda copia de
estas obras, para preservar a correcta conservación da obra
dixitalizada, gárdese nos servidores do portal Europeana,
a biblioteca dixital europea que está baixo o coidado da Unión.
Deste xeito, as obras estarán non só a disposición dos
cidadáns de cada país, senón de todos os europeos. O obxectivo é
que calquera cidadán da UE poida acceder ao seu patrimonio cultural, tanto para a súa formación como para a súa explotación
comercial, libre reprodución, modificación, etc.

Dixitalización ou explotación?

A dixitalización que
pide o Informe Novo Renacimento debe facerse con respecto aos
dereitos de autor no caso de que non caducasen. A intención
é pasar a soporte dixital, sobre todo, as obras de dominio
público, cuxos dereitos de autor xa caducaron pola morte de
estes ou porque transcorreu o tempo indicado por lei para que
os seus herdeiros poidan explotalas. Estas obras considéranse entón
propiedade dos membros de cada estado soberano e, no caso da
UE, dos cidadáns da Unión.

O Informe non aclara se se debe pedir permiso ao autor para a dixitalización da súa obra non explotada ou ben debe aplicarse unha normativa por defecto

Con todo, o Informe
tamén propón
a dixitalización de obras cuxos dereitos non venceron, pero neste momento non se explotan comercialmente. É dicir, no
caso de autores cuxas novelas estivesen esgotadas, descatalogadas ou
sen distribución, aínda que o autor estivese vivo e ostentase os
dereitos, estas obras deberían dixitalizarse e explotarse por
os entes públicos dos estados para despois remunerar cos
réditos desa explotación aos seus propietarios.

O Informe non aclara se se
debe pedir
permiso ao autor para tal explotación ou ben debe aplicarse unha
normativa por defecto, nese caso trataríase dunha expropiación.
Non alude o mesmo a que facer no caso de que o autor que ostenta
os dereitos non queira acollerse á dixitalización pública da súa
obra, polo que podería interpretarse que non se lle deixa elección, entre outras cousas, para negociar a dixitalización das súas obras esquecidas
con Google Libros,
un proxecto
privado que pode achegarlle máis beneficios.

É máis, no texto do Informe, no apartado correspondente a que facer coas obras con Copyright que non son na actualidade explotadas polos seus autores, pode lerse:

in case rights holders do not exploit their material directly, collectively, or in collaboration
with a private partner, cultural institutions should have a window of opportunity to
digitize the material and make it available. This should be backed by legislation, e.g.
those facilitating collective licensing solutions.

Proponse unha expropiación de facto da obra non explotada con apoio dunhas leis feitas a medida. Aínda que hai que matizar que o Informe é só un prego de propostas, é intranquilizador que tales se formulen neste sentido.

A obsesión europea con Google

Google Libros xa leva máis
de dez
millóns de escritos e obras dixitalizadas, tanto do dominio público
mediante
acordos con universidades e bibliotecas
– como do privado
mediante
acordos con editoriais e autores
-, un dato que
intranquiliza,
cando non molesta, aos funcionarios de cultura da Unión.

Tanto a ministra española
de Cultura,
Anxos
González-Sinde
, como o seu
homólogo francés
, Frederic Mitterrand, declararon
repetidas
veces que Google pretende establecer un monopolio cultural en Europa
coa súa política de dixitalizacións. O conflito vén desde a posta en marcha de Google Print, o primeiro proxecto de dixitalización,
fai seis anos, e xa o entón ministro de cultura francés acusou
ao buscador de invasión cultural
.

Transmite a sensación de que a Comisión Europea tenta evitar que Google negocie cos autores sobre a dixitalización das súas obras non explotadas

Podería interpretarse que a Comisión Europea tenta evitar que Google negocie cos autores sobre a dixitalización das súas obras fose do circuíto
comercial e consiga a súa venda exclusiva con contratos estendidos no
tempo que limiten a súa entrada na biblioteca Europeana. En clave económica, non é esaxeración dicir que se tenta crear un
espazo de comercio e explotación europeo onde o beneficio
reverta directamente aos cidadáns da Unión Europea e non vaia
a arcas estadounidenses.

Para ese efecto, o Informe
tamén
propón
limitar o alcance dos contratos
que Google Libros firme
con
os autores a sete anos como máximo. O obxectivo, moi loable, é
evitar situacións de abuso de poder e de monopolio por parte dunha
única empresa, segundo di o Informe Novo Renacemento sen citar
directamente a Google. O problema é que en ningún momento faise
referencia á opinión dos autores nin parece que se pida o seu
consentimento, e moito menos aclárase se pasados este sete anos
perderán os dereitos de explotación da súa obra en favor de
Europeana ou os portais públicos dos Estados membros.

Un impulso cara á nova economía dixital

Destaca por aspectos moi positivos, como impulsar ás industrias culturais do século XX a aceptar a realidade de Internet

O Informe, no entanto, destaca por aspectos moi positivos, como pretender impulsar ás industrias culturais do século XX a aceptar a realidade de
Internet e sumarse aos novos modelos de explotación. Propón unha
revisión do concepto actual de propiedade intelectual que obre en
favor dos usuarios
, xa que o acceso aos fondos
dixitalizados sería aberto e as obras incluídas neles quedarían a
disposición do público de maneira gratuíta.

Deste xeito, corrixiríanse
moitas
situacións actuais onde hai unha baixa oferta de contidos na
Rede, que se suplen con distribucións alegales e nocivas para os
intereses de empresas como editoriais, casas discográficas, etc.,
que as tachan de pirataría. No caso das obras chamadas
“orfas”, é dicir, que a pesar de ter
Copyright non se pode pactar autor porque desapareceu ou está
ilocalizable, a proposta da Comisión pretende dotar de
rudimentos xurídicos aos estados para poder negociar a súa inclusión
nos fondos. Na actualidade, tras cinco anos sen reclamar os seus
autores beneficios, estas obras pasan a ser propiedade das
entidades de xestión.

Europeana, a biblioteca que non arrinca

Europeana é un proxectonado en 2008coa intención de crear un gran fondo cultural europeo en Internetque servise de agregador dos fondos dos respectivos países.De aí a recomendación que fai o Informe de facer unha segundacopia dixital do contido para Europeana. Non acabou de callarentre os usuarios a pesar de que o seu crecemento segue o ritmoestipulado, con máis de quince millóns de contidos ditigalizados e xestionados.O obxectivo de estar en pleno funcionamento en 2010 cumpriuse,pero a usabilidade do portal dista de ser óptima e non haidemasiadas ferramentas para buscar entre o seu inxente catálogo.

Debido a iso, aexperiencia de usuarionon é satisfactoria e este recibe pouca informaciónadicional sobre os contidos que se lle ofrecen. Doutra banda, en ocasións ten problemas de acceso aos contidos unhavez localizados, xa que a súa reprodución depende en última instancia doportal do Estado membro que os dixitalizou, co que a súacalidade é moi variable. Como síntoma da súa baixa popularidade pódese citar o número de “amigos” que ten oportal en Facebook: menos de 4.500 persoas entre unhapoboaciónde máis de 500 millóns de europeos da Unión.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións