Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Novas tecnoloxías > Internet e telecomunicacións

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

O canon por copia, sentenciado?

Tres sentencias de datas recentes deixan a este polémico imposto nunha situación de inseguridade xurídica total

Se se seguen ao pé da letra tres recentes sentenzas, unha da Audiencia de Barcelona e dúas da Audiencia Nacional, o canon entrou nun colapso xurídico eé inviable. Deben entón os usuarios pagar o sobreprezo queimplica esta taxa cando compran algún produto tecnolóxico quepoida copiar arquivos? Manterá o Goberno as taxas actuais,vixentes desde 2008, ou volverá ás que fixou en 2006, que eximendo pago a móbiles, reprodutores de MP3, gravadoras de DVD ememorias flash, entre outros dispositivos, tal como esixe unha dassentenzas? A última palabra téñena as institucións públicas,que deben aclarar se recorren as últimas decisións xudiciais anteinstancias superiores ou ben se amoldan a elas e aplican as súasresolucións. En calquera caso, o canon tarde ou cedo modificarase.

O canon compensatorio por copia privada estivo presente dun modo ou outro en España durante os
últimos trinta anos e, sobre todo, creou polémica desde
o desenvolvemento de Internet e a revolución das novas tecnoloxías.
No escenario que propiciaron estes fenómenos, a técnica
de copia dunha obra creada por un autor e que ostenta uns dereitos
sobre a mesma simplificouse dun modo radical, do mesmo xeito que
a súa distribución, que escapou das mans das industrias
culturais.

As entidades de
protección dos dereitos de autor, xunto cos diferentes
gobernos, deseñaron nos primeiros anos deste século a
evolución dun imposto que nun principio ía destinado a
compensar aos autores de libros polas reproducións realizadas con
fotocopiadoras e aos músicos, polas copias que se facían nas
cintas de casete. Era o prezo que o
cidadán debía pagar por poder gravar a música do disco de vinilo
na cinta sen compensar ao autor. O mesmo sucedía con
as fotocopias.

Un imposto que depende da revolución tecnolóxica

O novo canon da era
dixital se
concretou en 2003 coa súa extensión a unha serie de produtos de nova
xeración, como os soportes de disco óptico CD e DVD, que se
usaban entón como substituto da cinta de
casete. Pero a tecnoloxía seguiu a súa evolución e as copias
privadas que escapaban ao control das entidades de xestión de
dereitos de autor multiplicáronse, polo que estas estimaron
necesaria unha reformulación da taxa que contemplase novos
prezos máis acordes á capacidade crecente dos discos ópticos.

En 2006 implantouse o novo deseño do canon por copia, que aumentaba os prezos en función da memoria dixital dos soportes

En 2006 implantouse o novo
deseño do canon por copia, que aumentaba os prezos en función da memoria
dixital dos soportes -pasábase a pagar de acordo aos
megabytes ou o tempo de gravación máximo- e incluía aos discos
duros tanto de computadores como de aparellos gravadores. De novo en 2008
fíxose necesaria unha revisión da taxa, sempre segundo as
entidades de xestión de dereitos de autor, que a ampliase aos
aparellos de reprodución portátil de arquivos sonoros e multimedia
-MP3, MP4 e similares-, xa que se impuxeron como formato
preferente de copia de arquivos. Na nova reformulación se
incluíron os teléfonos móbiles ao considerar que tamén
actuaban de reprodutores de copias con dereito de autor.

Polémica crecente e sentenzas

As
sucesivas reformulacións do canon por copia privada fixeron
provisión de agravios e polémicas, xa que afectan a numerosos sectores
da sociedade: desde os usuarios, que pagan máis por aparellos que
a miúdo non usarán para copiar obras con dereitos, aos
fabricantes de dispositivos, que ven como a taxa imposta carga o
prezo final e fainos menos competitivos. Sen esquecer ás tendas
de material informático, que en numerosas ocasións tiveron que
remunerar ás entidades de xestión por taxas retroactivas, é
dicir, que non cobraron no seu día ao usuario final porque o canon
para determinados soportes aínda non estaba establecido cando se
fixo a compra.

As sucesivas reformulacións do canon por copia privada fixeron provisión de agravios e polémicas, xa que afectan a numerosos sectores da sociedade

Isto sucedeu con moitos soportes CD e DVD que se venderon
antes de 2006 sen ter en conta o canon, xa que non lles afectaba. A
partir de 2006 pasaron a estar suxeitos á taxa e as entidades de
xestión consideraron que a medida tiña carácter retroactivo
ata 2003, polo que procederon a esixir o canon ás tendas. Este
é a orixe do preito da SGAE cunha tenda de Barcelona, que
deu lugar en outubro do ano pasado á primeira das sentenzas,
do Tribunal de Estrasburgo -a máxima corte da UE-, que apoiaba a outra anterior da Audiencia de
Barcelona. Na mesma dicíase que o canon actual era inxusto e
indiscriminado e que o seu cobro a empresas e institucións públicas non
axustábase a dereito. Foi o primeiro golpe.

As
outras dúas sentenzas que terminaron por noquear este imposto
tiveron lugar o pasado xoves, cando a Audiencia Nacional
ditaminou a nulidade total da reformulación de 2008 do canon
compensatorio por un “vicio radical” -a existencia de
incoherencias técnicas na lei que o sustenta-. Tamén, noutro
xuízo, resolveu a favor do fabricante de móbiles Motorola ao
eximirlle do pago do imposto compensatorio nos seus produtos, dado
que non había evidencias suficientes de que os teléfonos se
usasen masivamente na copia de obras.

Un futuro moi incerto

Que
ocorrerá agora? Deben pagar aínda os usuarios? Será o
final deste tipo de impostos? Víctor Domingo, presidente da
Asociación de Internautas (AI), que estivo implicada
nunha das causas representada pola avogada Ofelia
Tejerina, asegura que o futuro “é dunha inseguridade xurídica
total”. Domingo refírese a que “agora ninguén sabe que hai
que facer, se seguir pagando ou non, se reclamar o que se cobrou en
anos anteriores, se volver ás taxas de 2006…”. Salienta que o Goberno debe decidir que camiño tomar.

Unha posible vía sería un recurso da sentenza ante o Tribunal Supremo, o que levaría á dilación por anos da suspensión do canon no caso de que os recurrientes gañasen

Unha posible vía sería un recurso da sentenza ante o Tribunal
Supremo, o que levaría á dilación por anos da suspensión,
ou reelaboración, do canon no caso de que os recurrientes non gañasen
finalmente. “Mentres o Supremo non resolvese”, explica
Domingo, “as cousas seguirían como están e habería que pagar,
pero se a resolución fóra en favor dos querellantes
-AI e o avogado Josep Jover en representación da asociación empresarial APEMIT-, o diñeiro pago neste período de
tempo tería que devolverse aos usuarios ou as entidades
incorrerían en lucro ilícito, que é un delito”.

Por este motivo, Domingo non cre que vaia a haber recurso, xa que
a sentenza por vicio “radical” é de corte técnica e
difícil de revogar. As entidades de xestión de dereitos, segundo o
presidente de AI, talvez non queiran arriscarse a ter que devolver
dentro duns anos cantidades importantes de diñeiro, o que
suporía un esforzo contable considerable e un desprestixio.

A alternativa 2006

Outro
escenario posible, polo menos en primeira instancia, sería que o
Goberno aplicase a sentenza que revoga a reformulación de 2008 e
pásense a cobrar as taxas de 2006 e nos supostos que entón
contemplábanse. Tal solución implicaría que tanto teléfonos
móbiles como reprodutores de vídeo e música portátiles, así
como gravadoras de DVD e memorias flash, deixarían de estar afectadas
polo canon. Tamén suporía unha rebaixa nos prezos de moitos
aparellos, aínda que algúns, como os discos ópticos CD e DVD,
incrementarían lixeiramente o seu prezo. Hai táboas onde se poden
comparar as taxas e os aparellos afectados en
2006
e en
2008
. Como curiosidade, esta regresión non contemplaría canon algún sobre as tabletas, un fenómeno en plena expansión e se en cambio sobre os soportes ópticos, que rexistraron un os últimos anos un forte descenso de vendas xa que están en desuso.

De
momento non houbo cambios nos prezos de punto de venda final,
á espera da decisión dos órganos competentes, pero como
lembra Domingo, “mentres pasan os días están a cobrarse unhas
taxas que foron declaradas ilegais e que máis tarde ou máis
cedo se terán que devolver” aos usuarios. Ademais, a
sentenza da Audiencia de Barcelona xa deixou claro que as
empresas e as institucións están eximidas do pago de leste
imposto, polo que se supón que a maioría reclamarán a súa
devolución, polo menos desde que se rexistrou esa sentenza.

Reclamar ou non reclamar

“Calquera empresa pode reclamar a devolución do canon que pagou desde 2003, así como os particulares que non usaron os aparellos para copias privadas”, sinala o avogado Josep Jover

O tres sentencias deixaron claro que debe haber unha fórmula quecompense aos autores pola copia privada, aínda que disienten domodelo actual. Tamén se declaran incompetentes para decidir se aanulación do canon debe ter carácter retroactivo -que se devolvao que se cobrou durante todos estes anos-, tal comoreclaman asociacións de usuarios, empresas e mesmo moitosgobernos locais e rexionais. A este respecto, o avogado Josep Jover asegura que “calquera empresa ten dereito a reclamar a devolución do canon que pagou desde 2003 ata a data, así como todos aqueles particulares que poidan demostrar que os aparellos e soportes adquiridos non foron usados para albergar copias privadas.”

Jover coincide con Víctor Domingo en que o recurso ante o Tribunal Supremo é a ópción con menos posibilidades, pero subliña que “estamos ante un escenario no que, por coherencia xurídica, o canon debería anularse radicalmente desde a súa concepción de 2003 e deberíase devolver o diñeiro tanto a empresas como a particulares”. Polo momento Nokia e Dell, fabricantes de diversos tipos de hardware, xa gañaron os seus recursos e dous xulgados mercantís de Madrid eximíronlles do pago, e permítenlles solicitar a devolución do diñeiro con carácter retroactivo. É case seguro que a mayoria de empresas medianas e grandes reclamarán o mesmo trato e producirase unha avalancha de sentenzas a favor. Jover tamén foi o avogado defensor na sentenza do Tribunal de Estrasburgo que abalou a da Audiencia de Barcelona, a primeira do tres en contra do canon.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións