Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Por que é importante a transparencia institucional na era de Internet?

A Rede permite ter acceso inmediato aos datos públicos e reforza así a credibilidade das institucións democráticas
Por Antonio Delgado 3 de Decembro de 2012
Img administracion online

A transparencia é una normativa imprescindible nas sociedades democráticasavanzadas. Mediante este libre acceso aosdatos que foron declarados do dominio público, os cidadánspoden coñecer a actividade dos diferentes poderes gobernamentais. No medio dunha crise institucional e económica como a quesofre Europa, a transparencia é una das claves paira arecuperación da confianza e o fortalecemento dasinstitucións, como se apunta neste artigo. Por iso é polo que movementos como OpenData promovan a apertura de datos tanto en empresas como institucións. Con todo, como tamén se afirma a continuación, España é o único país europeocon máis dun millón de habitantes que aínda non conta cunhalei de transparencia e acceso á información pública, aínda que existen algunhas iniciativas paira fomentar na sociedade as peticións de información.

A transparencia institucional en España

O feito de que no noso país non exista una lei de transparencia e acceso á información pública significaque as diferentes administracións e outras instanciasgobernamentais non están obrigadas a contestar os cidadáns enas súas peticións de información, nin tampouco a publicar de forma activaas súas resolucións. É dicir, hoxe en día os cidadáns non podencoñecer as sancións administrativas a unha residencia de anciáns oua unha gardaría á hora de tomar a decisión de contratar as súasservizos, ou os informes oficiais nos que se basearon algúnsdos recortes en Educación ou Sanidade.

España, é o único país europeo con máis dun millón de habitantes que aínda non conta cunha lei de transparencia e acceso á información pública

O Gobernoespañol tramita un proxectode lei de transparencia e bo goberno, cuxo borrador podeconsultarse en Internet. Esta lei tamén tivo una consulta públicaentre os meses de marzo e abril. Recibiu 3.683 achegas departiculares, empresas, ONG e desde dentro da propiaAdministración. Ademais, a web do anteproxecto tivo durante os seusprimeiras semanas máis de 80.000 visitas, froito do interese socialpolo desenvolvemento desta norma. A pesar disto, moitos dos seusinformes internos coñecéronse mediantefiltracións nos medios. Ademais, algunhas asociacións civíscomo Access Infoconsideran que o redactado actual da lei non cumpre cosestándares internacionais de transparencia.

Open Data

Grazas ásnovas tecnoloxías, existe un movemento denominado OpenData,que promove a apertura de datos tanto en empresas comoinstitucións. O Open Data traballa para que a información xeradapoida ser redistribuída e reutilizada. A pesar de que devandito movemento nonsignifica de forma automática transparencia, si permite promover estanas institucións.

Existe un movemento denominado OpenData que promove a apertura de datos tanto en empresas como institucións

Cunha lei detransparencia garántense una serie de mínimos que os gobernosteñen que publicar. Desta forma, a apertura de datos non estádeterminada polo goberno de quenda, que pode ocultar datos deinterese social ou contra os seus intereses. En Reino Unido,todas as facturas das entidades locais por encima de 500 librasteñenque publicarse en Internet.

Neste sentido,utilízase a terminología GobernoAberto paira promover sociedades baseadas na democraciaparticipativa. Paira iso, as administracións públicas teñen queser abertas en canto a transparencia, para que os cidadánspoidan formarse una opinión sobre o estado das institucións ea xestión que realizan dos recursos públicos.

Existen, por outrolado, multitude de iniciativas paira fomentar o Open Data entre osgobernos. OpenData Euskadi é un portal institucional con accesoaos datos públicos do Goberno Vasco en formato reutilizable. AFundación CTIC conta cun catálogo con todos os portaisinstitucionais de Open Data no mundo.

En Españaatópanse uns 18 portais de Open Data. Con todo, non todos teñen a mesma calidade de datos. Paira avaliar este tipo deiniciativas aplícase una metodoloxía, denominada MELODA,que clasifica o grao de apertura dos datos desde o punto devista tecnolóxico, o legal e a accesibilidade.

Transparencia e corrupción

Hai una relación directa entre transparencia de datos públicos e ausencia de corrupción

Ademais, este tipo de iniciativas reducen a corrupción. Aorganización internacional TransparenciaInternacional publica desde 1995 o Índice de percepción da corrupción, que mide os niveis de percepciónde corrupción no sector público nun país determinado (cero significa “percepción de moi corrupto” e dez“percepción de ausencia de corrupción”). Lesteíndice demostra a correlación entre transparencia e ausencia decorrupción.

A transparencia como motor económico

Segundo un informeda Comisión Europea de 2006, coñecido como informeMEPSIR, o valor económico da reutilización de datospúblicos da Unión Europea está situado entre os 26.100 e47.800 millóns de euros. É dicir, este tipo de iniciativas non sópermiten a transparencia senón que tamén son un novo motoreconómico.

Un exemplo é o proxecto Euroalert,una iniciativa privada que recompila toda a información referente acontratos co sector público a nivel da Unión Europea, paira tratar de racionalizalos.

O teu dereito a saber
Img legislaci en congreso art
Imaxe: Laura Padgett

A pesar de non contar cunha lei de transparencia, en España xurdiron algunhasiniciativas paira fomentar na sociedade as peticións deinformación. Paira iso utilízanse algúns recursos como a lei de acceso á información ambiental, que regula o accesoaos datos nesta área. Con esta lei, os cidadáns poden pedirinformación relacionada e as institucións públicas debencontestar nun mes.

O teuDereito a Saber é una iniciativa financiada mediante doazóns.Desde esta plataforma, os cidadáns poden realizar peticións deinformación de forma aberta a todas as institucións públicas,que quedan centralizadas nun único lugar, o que simplifica alocalización do contacto de cada una das administracións. Segundo datos deos seus promotores, desde marzo, mes en que se lanzou este proxecto, serealizaron máis de 500 solicitudes de información, aínda que o 50%destas quedaron sen contestar e menos do 15% hanrecibido una resposta satisfactoria.