Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

O Camiño do Cid

Una nova ruta turística que propón seguir os pasos do Campeador e revivir o itinerario que lle levou desde o seu desterro até a conquista de Valencia
Por miren 16 de Marzo de 2007

Burgos, Soria, Guadalaxara, Zaragoza, Teruel, Castelló, Valencia e Alacante. Non, non se trata dunha clase de Xeografía, senón dunha nova proposta paira viaxar: seguir os pasos de Rodrigo Díaz de Vivar, O Cid, tras ser desterrado de Castela por Alfonso VIN, até a súa chegada a Valencia. Son 2.000 quilómetros que poden percorrerse a pé, en coche, dacabalo ou en bicicleta, una vía que cobra un especial interese este ano, data en que se cumpre o oitavo centenario do Cantar de Mío Cid, onde se narra a xesta deste personaxe.

Orixe histórica e literaria

Orixe histórica e literaria

Os amantes do turismo rural, cultural e de aventura están de parabén porque este ano xorde con forza (farao especialmente a partir de maio) una nova ruta: O Camiño do Cid, que se une á ampla oferta de itinerarios turísticos que aúnan Natureza e Cultura (a ruta do Quixote, os pasos de Antonio Machado…). Por que agora? Non existe mellor razón paira decidir dar a coñecer en 2007 o itinerario de Rodrigo Díaz de Vivar que una celebración: a do oitavo centenario do Cantar de Mío Cid, poema épico que narra as proezas do Campeador.

O Camiño do Cid é un itinerario que se basea tanto nas andanzas do personaxe histórico, Rodrigo Díaz de Vivar, como no camiño do desterro descrito no Cantar de Mío Cid, un dos principais expoñentes da literatura medieval. Tras ser desterrado de Castela, o Cid centrou a súa actividade sobre as actuais provincias de Zaragoza, Teruel, Castelló, Alacante e Valencia, cidade que conquistou en 1094. Que ruta seguiu? En realidade non hai un único camiño; no Cantar mestúranse pasaxes históricas con feitos imaxinados, e o itinerario que seguiu o Cid histórico non se corresponde integramente co descrito na obra. Pero, como sinala Alberto Luque, xerente do Consorcio ‘Camiño do Cid’, a ruta proposta paira os viaxeiros é una sucesión de camiños e localidades históricos que se realizaban xa como itinerario ‘cidiano’ a principios do século XX, cando Menéndez Pidal iniciou a procura das pegadas do Cid por Castela e Aragón, porque realmente o Cantar pode considerarse “una guía Campsa do século XIII”. Este prestixioso historiador e filólogo foi o primeiro en transcribir, a finais do século XIX, o códice que se conserva na Biblioteca Nacional de Madrid, estudalo e outorgarlle o valor que hoxe día ten. Os seus estudos e os da súa escola sobre esta obra gozan de enorme prestixio e considéranse pouco menos que definitivos. Desde estes primeiros pasos, miles de persoas seguen estes camiños, aos que o consorcio dotou de infraestruturas e deu un carácter estable.

Distintos camiños

Distintos camiños

Paira abrir boca, na edición deste ano da Feira de Turismo Fitur , celebrada en Madrid hai un mes, presentouse un xogo de computador interactivo no que os xogadores tiñan que pasar varias probas paira levar a Rodrigo Díaz desde Vivar até Valencia. Pero a verdadeira aventura é deixar ao carón a realidade virtual, lear o petate e revivir as aventuras do Cid tal e como el fíxoo, coñecendo de paso as distintas localidades que atravesou, así como a súa historia, a súa cultura e a súa contorna ambiental. Polo menos, é o que esperan desde o Consorcio como explica Alberto Luque, quen espera que o oitavo centenario da redacción dun dos máis importantes manuscritos da literatura medieval europea sexa recoñecido como “festa de especial interese paira o público” por parte do Goberno, e que o aniversario do Cantar axude a promocionar esta ruta, e supoña un mellor coñecemento do Cid e a súa época paira todos aqueles que se animen a realizar o camiño. Como organizar esta viaxe?

O certo é que revivir as aventuras do Cid e coñecer as localidades que atravesou no seu desterro non parece, en principio, tarefa fácil porque a ruta seguida por Rodrigo Díaz e as súas hostes impiden a configuración dun camiño lineal. O Cid, desde a súa saída do desterro en Vivar, non avanza directamente cara a Valencia, senón que debido a necesidades de abastecemento, militares, políticas… está continuamente entrando en distintos reinos, avanzando e volvendo sobre os seus pasos, o que dá lugar a un itinerario tortuoso, que ás veces se entrecruza una e mil veces. Pero quen decidan pedalear polas terras do Cid, ou se boten ao ombreiro a mochila e preparen as súas botas paira camiñar por extenso non terán, con todo, maior problema.

O Consorcio (as oito deputacións das actuais provincias polas que pasou o Cid) creou un trazado que pode ser percorrido de forma coherente, un camiño no que é posible gozar de ruínas romanas ou atoparse con construcións mudéjares e islámicas…. Nel non só aparecen os lugares citados no Cantar, senón enclaves ligados historicamente ao Cid, como Santo Domingo de Silos, en Burgos, ou Morella, en Castelló. Esta ruta conta con máis de 2.000 quilómetros e ten un gran eixo principal que nace en Vivar (Burgos) e termina en Valencia. Os lugares elixidos como principio e final da ruta non comezan no lugar do desterro como o fai o Cantar- senón no que é considerado lugar de nacemento do Cid, Vivar-, e o lugar onde morreu en 1099, Valencia.

A este eixo principal únese una serie de aneis temáticos, rutas de trazado circular que se poden percorrer en poucos días e enlazan co eixo principal. Os aneis son cinco: Gallocanta, Montalbán, o Maestrazgo, Morella, e a Taifa de Valencia. Ademais, hai catro ramais que enlazan puntos de interese co eixo principal: o Ramal da Algarada de Álvar Fáñez (parte desde Guadalaxara), o Ramal de Castelló, o Ramal de Olocau, e o Ramal da Defensa do Sur, que nace en Orihuela e termina en Valencia.

Certificado de camiñante

Certificado de camiñante

Non importa a idade, o sexo, a preparación física… Calquera pode animarse a facer esta ruta, que se pode realizar tanto por estrada como por carreiros; é un camiño apto paira senderistas, ciclistas, xinetes ou paira os que prefiren viaxar en automóbil, polo que só son necesarias grandes doses de entusiasmo. O camiño por estrada adoita seguir vías secundarias pouco transitadas; o senderista corre paralelo a este camiño, partindo de Vivar (Burgos) até Orihuela (Alacante). Trátase dunha ruta ambiciosa que ten o seu propio Carreiro de Gran Percorrido: o GR 160, un trazado accesible, segundo os organizadores, salvo en tramos como a zona do Jalón paira quen desexen facer o percorrido dacabalo.

Os amigos de conservar paira sempre un recordo das súas viaxes non terán que conformarse co que sexan capaces de almacenar na súa memoria e na das súas cámaras fotográficas, porque haberá salvoconductos que certifiquen que se realizou a ruta paira todo o que se anime a percorrela. Non importa como se realice o camiño: a pé, en bicicleta, en automóbil ou dacabalo, haberá documentos paira todos. O salvoconducto, como asegura Alberto Luque, pretende recuperar a esencia dos documentos da Idade Media que permitían o paso de persoas e bens dun reino a outro.

O salvoconducto que guiará aos viaxeiros polo itinerario escollido selarase en sesenta localidades, cada una cunha estampa diferente, ben relacionada co lugar concreto, ben co Cantar. Nos distintos traxectos pásase por localidades que non aparecen no Poema de Mío Cid; neste caso, no selo aparece una corneja, símbolo de boa sorte na Idade Media. Ademais de deterse paira selar o salvoconducto e certificar que se está realizando o percorrido, nunca está de máis facer un alto no camiño paira repor forzas e tomarse un respiro. Os viaxeiros poderán aloxarse nos establecementos ou albergues que atopen nas distintas localidades polas que discorre o camiño. Paira obter información sobre as posibles rutas e coñecer máis a fondo estas localidades, as oficinas de Turismo contarán con información sobre a ruta conforme aproxímese a data sinalada paira a celebración do oitavo centenario do Cantar de Mío Cid, maio de 2007. Así mesmo, é posible atopar numerosa información na páxina web do consorcio ‘Camiño do Cid’: www.caminodelcid.org.