Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Edificios adaptados paira discapacitados físicos

As comunidades de veciños están obrigadas a custear as obras paira adaptar os edificios onde viven minusválidos
Por Yolanda A.C. 26 de Febreiro de 2004

Estaría disposto a desembolsar un diñeiro extra paira instalar na entrada da súa casa una rampla que permita ao seu veciño, un mozo en cadeira de rodas, entrar e saír do edificio? Moitos asumirían, sen máis, o custo desa actuación. Con todo, outros se oporían a pagar una obra que só beneficia a unha minoría. Precisamente, paira evitar situacións de desigualdade, elaborouse a Lei de Igualdade de Oportunidades, Non Discriminación e Accesibilidade Universal, en vigor desde finais do ano pasado, e que, entre outros aspectos, obriga ás comunidades de propietarios a custear, queiran ou non, as obras de adaptación.

Normativa

Ao redor de dez millóns de españois, dos que tres millóns e medio son discapacitados, pódense beneficiar da da Lei de Igualdade de Oportunidades, Non Discriminación e Accesibilidade Universal. Esta normativa nace paira garantir os dereitos destas persoas, adaptándoos á realidade social actual e servindo de complemento á Lei de Integración Social dos Minusválidos (Lismi) de 1982.

A Lei de Propiedade Horizontal (LPH) de 1999 xa establecía que non era necesaria a unanimidade dos veciños dunha comunidade paira realizar adaptacións, senón que bastaba co tres quintas partes dos propietarios. Ademais, se facultaba aos discapacitados a levar a cabo estas actuacións, aínda que contasen coa oposición dos demais propietarios. Iso si, a diferenza do que di a Lei de Igualdade de Oportunidades, tiñan que custealas co seu propio diñeiro.

A nova norma establece a obrigación das comunidades de propietarios paira realizar as obras de adaptación necesarias, a instancias dos propietarios de vivendas nas que residan ou traballen persoas con discapacidade, pagando, polo menos, a cantidade equivalente a tres mensualidades, segundo o vicepresidente de Réxime Interior da Federación de Asociacións de Minusválidos Físicos da Comunidade de Madrid (Famma), Javier Font.

A pesar disto, hai quen dubidan desta suposta vantaxe, posto que si estamos ante unha comunidade media de 40 copropietarios, o gasto acumulado de tres meses non é máis de 6.000 euros (paira o suposto dunha cota mensual de 50 euros nunha comunidade de 40 copropietarios) e, evidentemente, iso só dá paira salvar un par de chanzos. Convén ter en conta que una rampla con cadeira mecánica supera esa cifra, igual que a instalación dun ascensor, podendo alcanzar os 72.000 euros.

A Lei de Igualdade de Oportunidades establece, así mesmo, que os poderes públicos deben adoptar medidas contra a discriminación e compensar as dificultades que teñen as persoas con discapacidade (segundo a lei, “aquelas a quen se lles recoñeceu un grao de minusvalía igual ou superior ao 33%”) paira participar plenamente na vida social, declara Font.

Por iso, dispuxéronse una serie de calendarios de adaptación. No prazo de dous anos é preciso que se establezan as condicións básicas de accesibilidade e non discriminación que deberán reunir tanto as oficinas públicas como os bens e servizos a disposición do público, os produtos tecnolóxicos, os medios de comunicación social ou os transportes, así como os espazos urbanizados e edificacións. Una vez decididas as condicións, serán de obrigado cumprimento en todos estes sectores.

Adaptacións

Conseguir que o viario, os edificios públicos e os transportes sexan accesibles paira todos os cidadáns é una preocupación antiga. Non ocorre o mesmo co interior das vivendas, aspecto que aínda está relegado a un segundo plano. E é que, paira os poderes públicos, as casas entran dentro do ámbito do privado.

É certo que desde as administracións públicas foméntanse as arquitecturas accesibles desde a edificación, e non como una solución improvisada a posteriori; de feito, Font indica que si una persoa minusválida solicita ao construtor una serie de modificacións no interior da súa casa, “este non pode negarse e, en teoría, non ten por que repercutir no prezo final”. Ademais, explica que si o promotor non cumpriu coas normas básicas de accesibilidade, o discapacitado poderá esixirlle que custee e leve a cabo a actuación necesaria, como pode ser a instalación dun ascensor coas medidas adecuadas.Neste sentido, a porcentaxe estimada paira a adaptación das vivendas de protección oficial paira minusválidos é do 3%, segundo indica Pedro López, arquitecto de Fundosa Accesibilidade e dependente da Fundación ONCE, aínda que pode variar de acordo ao estipulado en cada comunidade autónoma.

Non existe un documento no que se determinen actuacións de obrigado cumprimento coas que facer do interior dunha vivenda un lugar accesible paira una persoa con mobilidade reducida. No entanto, si existen recomendacións, como as incluídas en 2001 por diversas entidades, entre elas, o Ministerio de Traballo e Asuntos Sociais na guía técnica de accesibilidade na edificación.

En liñas xerais, convén ter en conta as seguintes consideracións:

  • Paira os usuarios de cadeiras de rodas, é importante contar con chans que teñan o punto xusto de dureza e que non sexan incómodos porque dificultan os deslizamientos.
  • Moitas veces, a grifería é difícil de utilizar paira persoas con deficiencias motrices: as chaves monomando aforran este problema. O mesmo ocorre con enchufes, pomos, bañeiras, xanelas (demasiado altas) e portas (demasiado pesadas ou con luces moi escasas). Así, os interruptores eléctricos, chaves de paso e caldeiras situaranse a unha altura de 90 centímetros; a bañeira substituirase por unha ducha enrasada, e colocarase un lavabo sen pé.
  • Se o comprador da vivenda necesita una cadeira de rodas, aumentarase a anchura das portas até un mínimo de 80 centímetros.
  • Á praza de garaxe engadiráselle una franxa nos laterais de 120 centímetros paira impedir problemas de mobilidade.
  • A seguridade é outra materia pendente. A falta de que o Plan de Accesibilidade 2004-2012 sancione o contrario, a lexislación contra incendios non considera as necesidades específicas das persoas diminuídas.

ascensores

Uno dos elementos básicos paira facer máis accesibles os edificios, tantos públicos como privados, son os ascensores, cuxa oferta está a experimentar una importante diversificación. Así, cada vez ofrécense máis elevadores pensados paira salvar as barreiras arquitectónicas, non só polo crecemento da sensibilidade pola integración dos minusválidos na sociedade, senón tamén polo envellecemento progresivo da poboación. En Andalucía, segundo explica o secretario xeral da Confederación Andaluza de Minusválidos Físicos (Camf), Gonzalo Rivas, a Xunta ofrece axudas públicas de até o 75% do investimento (co tope dos 15.000 euros) paira adaptar ascensores de reducido tamaño e posibilitar o acceso das persoas que vaian en cadeiras de rodas.

Existen pequenos ascensores paira axudar a salvar tramos de escaleira; plataformas nas que se poden subir as cadeiras de rodas e subilas ou facelas baixar sen ningún problema; cadeiras elevadoras, máis discretas que as anteriores e máis cómodas porque a súa instalación céntrase na colocación dun pequeno asento. A vantaxe deste último sistema é que poden instalarse sen facer obras, unicamente van ancoradas a un raíl, suxeito ás escaleiras.

Os prezos oscilan, aproximadamente, entre os 4.800 euros paira un tramo recto e os 10.760 euros dunha instalación nun tramo curvo dobre con 90 graos de xiro, informan desde unha empresa especializada.

Axudas

Dentro do sistema de axudas públicas paira a mellora da accesibilidade, a Comunidade de Madrid e a Xunta de Andalucía, por exemplo, conceden ao redor de 3.000 euros paira adaptacións funcionais do fogar, segundo a directora de Asuntos Sociais da Famma, Mónica Bustamante. Respecto diso, o secretario xeral da Camf especifica que, no caso de Andalucía, establécese como requisito paira acceder a estas prestacións que o nivel de ingresos familiares (non só do interesado) non supere o Salario Mínimo Interprofesional, é dicir, os 460 euros mensuais. Expón outra serie de esixencias, estas paira a actuación en zonas comúns do edificio, talles como que polo menos o 50% dos membros da comunidade de propietarios non supere 2,5 veces o Salario Mínimo Interprofesional ou que o inmoble teña máis de dez anos de antigüidade.

Una vivenda cómoda é boa non só paira os discapacitados, senón tamén paira nenos, anciáns, lesionados, embarazadas ou, simplemente, peóns con carros de bebé ou da compra. A pesar disto, e segundo recoñece o arquitecto de Fundosa Accesibilidade, “son moitos os casos nos que, ante a demanda dun minusválido paira instalar una simple rampla, os veciños ponlle como solución que se cambie de casa”. Nestes momentos, o interesado pode acollerse á lei paira defender os seus dereitos e esixir que se cumpran as obrigacións da comunidade neste punto.