Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Incendios en vivendas

Os edificios antigos non contan coas medidas de seguridade adecuadas
Por nuria 3 de Febreiro de 2003

O fogar debe ser sempre un espazo seguro. Por iso, é imprescindible que reúna determinadas condicións e que estea preparado paira evitar consecuencias tan graves como as provocadas por un incendio. Na práctica, con todo, a lei regula esta materia desde fai relativamente pouco (1996), polo que as construcións que superan os dez anos son moi vulnerables ante as chamas. A maioría das instalacións eléctricas non están preparadas paira evitar o lume e moitos edificios carecen de elementos de resistencia que garantan a estabilidade da estrutura a temperaturas moi elevadas. Os especialistas lembran ademais a necesidade de corrixir actitudes e comportamentos da vida diaria e aseguran que “os descoidos son a orixe dun gran número de incendios”.

Medidas de prevención

Os edificios antigos non só presentan importantes deficiencias físicas senón que albergan no seu interior un perigo aínda maior. Aínda que o Ministerio de Fomento asegure non ter rexistrado o número total de edificios que presentan este tipo de anomalías, basta con pasear polas rúas da nosa cidade paira observar que o número é elevado. Polo xeral, a estrutura non está preparada paira soportar temperaturas moi altas e, en caso de incendio, é frecuente que veña abaixo si o tempo de extinción do lume supera a media hora. Elementos devasas e una revisión periódica á instalación eléctrica, evitarían moitos destes accidentes.

Os expertos consultados destacan ademais que as causas máis frecuentes dun incendio son de orixe humana, “por descoñecemento ou neglixencia”, conclúe Emilio González, Master en Seguridade contra Incendios. “O teléfono ten a culpa de moitos desgustos, a xente ponse a falar e esquece que a comida está ao lume ou no forno”, engade Javier Garmendia, membro de Aself (Asociación Española de Loita Contra o Lume).

Nun intento de concienciar á poboación sobre o perigo do lume e chamar a atención sobre a necesidade de pór fin a esta situación, Bombeiros e a Federación de Usuarios e Consumidores Independentes (FUCI) editaron una serie de normas moi sinxelas cuxa aplicación ofrece “excelentes resultados”:

  • Instalar un detector de fume con alarma no propio piso.
  • Coñecer o funcionamento dos extintores.
  • Non sobrecargar os enchufes.
  • Evitar a proximidade de materiais combustibles a calefaccións eléctricas.
  • Manter encendedores e mistos fose do alcance dos nenos.
  • Non colocar materiais inflamables encima dos fornos.
  • Comprobar que as cabichas depositadas nos cinceiros están apagadas.
  • Non fumar na cama.
  • Evitar almacenar en casa líquidos inflamables.
  • Desconectar os electrodomésticos cando non se están utilizando.
  • Usar mangas curtas e cinguidas paira cociñar.
  • Non colocar potas e tixolas cos mangos cara a fóra.
  • En fornos e microondas, utilizar recipientes aptos paira iso.
  • Deixar un espazo adecuado de ventilación ao redor do televisor paira previr sobrecalentamientos.

Se a pesar destas recomendacións producísese un incendio, os afectados deben saír do piso a gatiñas, mantendo a respiración e cun pano húmido na boca. Antes de abrir una porta, hai que asegurarse de que é o que espera alén, xa que as chamas poden aparecer en calquera momento. “Hai que manter a calma, pechar todas as portas e tomar unhas medidas mínimas de precaución”, sinala Javier Garmendia. “Una porta normal resiste o lume durante o tempo suficiente para que os bombeiros cheguen ao edificio e rescaten aos veciños. Cos equipos actuais e as medidas adecuadas, o lume non ten por que durar máis de trinta minutos”, tranquiliza o membro de Aself.

Outras normas

As recomendacións e normativas que se deben pór en práctica son moitas e moi variadas. Entre elas, destaca o denominado ‘Regulamento Electrotécnico de baixa tensión’. “Se a vivenda cumpre con ese Regulamento, é practicamente imposible que se produza un incendio por causas eléctricas”, explica Javier Garmendia.Na práctica, este código implica a desaparición de instalacións eléctricas deficientes, “patentes en moitísimos inmobles”, e apunta ás tomas de corrente e os interruptores defectuosos como principais problemas. É perigoso abusar dun único enchufe paira colocar varias tomas (televisor, computador, radio casete?) e débese comprobar cada certo tempo o interruptor diferencial, situado nun pequeno contador situado, xeralmente, xunto á porta de entrada da casa.

Así mesmo, débese prestar especial atención aos electrodomésticos con termostato, como tostadores e freidoras, que son en realidade potentes fontes de calor e cuxo mantemento se adoita facer de maneira pouco frecuente e incorrecta. “A revisión periódica da instalación de gas é tamén imprescindible -subliña Garmendia-, así como a colocación dun detector de gas, que resulta de gran axuda en casos de fuga e non supón un gran desembolso paira o consumidor”.

Por último, os arquitectos e deseñadores teñen una misión importante que cumprir. “En liñas xerais, as vivendas non son seguras, xa que non se conta con deseños contra incendios”, alerta Emilio González. E é que paredes forradas de papel ou madeira, ocos de escaleiras e ascensores, portas combustibles, alfombras, cortinas e unha infinidade de elementos son pasto fácil das chamas. “Non está de máis tampouco ter en conta que determinados materiais, como o aceiro, dilátanse e ceden con elevadas temperaturas, mentres que o formigón perde auga e grétase e os plásticos emiten gases tóxicos cando arden. Se se teñen en conta as medidas construtivas adecuadas, os efectos dun incendio diminúen considerablemente”, asegura González

Lei contra incendios

Hai apenas sete anos, aprobouse o Decreto que establece as ‘Condicións de protección contra incendios nos edificios’. Desde entón, as novas construcións contan coa aplicación dunha rigorosa normativa que reduce ao máximo os factores de risco, aínda que, ao non ter carácter retroactivo, ditas normas non son válidas paira os edificios construídos antes de 1996. O mesmo ocorre co regulamento propio de cada Comunidade Autónoma e co de cada municipio. Tres documentos paralelos e similares dos que se toma a norma máis restritiva paira cada caso.

Con este decreto, quen adquiran una vivenda de recente construción deben saber que é necesario que esta conte cun sistema de detección de incendios e que a lei obriga a compartimentar as edificacións mediante elementos de resistencia, como portas devasas. Estas medidas garanten a estabilidade da estrutura portante para que o edificio non veña abaixo polas elevadas temperaturas que xeran as chamas.

Ademais, é imprescindible un sistema de iluminación de emerxencia, o bloqueo ou retención de portas e ascensores en caso de accidente, una alimentación eléctrica secundaria, a existencia de sectores de incendios, “que deben gardar relación coa resistencia ao lume dos elementos construtivos que os delimitan”, e un deseño que garanta o confinamento e control do lume e facilite una evacuación rápida e sinxela, aínda que, en principio, “esta práctica só está prevista paira edificios de gran altura que superen os 24 metros”, segundo matizan desde o Departamento de Prevención de Madrid.

O risco concéntrase, por tanto, nas construcións de máis de dez anos, paira as que o regulamento non ten validez e que contan, nalgúns casos, con fráxiles estruturas de madeira cuxa substitución por materiais ignífugos ou resistentes ao lume suporía un elevado gasto ao propietario.